Wygenerowany przez All in One SEO v4.9.10, jest to plik llms.txt używany przez LLM do indeksowania witryny. # Zastawie i Ziemia Łukowska Witryna przedstawiająca historię Ziemi Łukowskiej ## Sitemaps - [XML Sitemap](http://zastawie-netau.net/sitemap.xml): Contains all public & indexable URLs for this website. ## Wpisy - [Spacerem po dawnym i współczesnym Jonniku](http://zastawie-netau.net/dawny_jonnik/) - Spacerem po dawnym Jonniku w gm. Stanin - [Wieści z Rosji](http://zastawie-netau.net/wiesci-z-rosji/) - Wojna to nie tylko tysiące poległych i zaginionych na polach bitew żołnierzy czy zniszczenia infrastruktury miast i miasteczek, choć to właśnie tym mierzy się ogrom strat wojennych. Wojna to też tragedie rozdzielonych rodzin, bliskich znajdujących się po dwóch stronach linii frontu. Niezwykle utrudnione możliwości kontaktu miały rodziny rozdzielone przez pierwszowojenną zawieruchę. Listy pisane z Rosji, - [Pociągi pancerne i sanitarne w powiecie łukowskim w 1920 roku](http://zastawie-netau.net/pociagi-pancerne-i-sanitarne-w-powiecie-lukowskim-w-1920-roku/) - Przejazd pociągów sanitarnych i pancernych przez powiat łukowski - [Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945](http://zastawie-netau.net/wykaz_zbrodni/) - W 1985 roku Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce wydała cykl opracowań pod tytułem "Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945". Był to efekt wieloletniej pracy Wydziału Badawczego Głównej Komisji, we współpracy z Komisjami Okręgowymi. Podstawą źródłową Rejestru są wyniki akcji ankietyzacyjnej przeprowadzonej w roku 1968. - [Sarnów w ogniu – Pacyfikacja wsi w 1944 roku](http://zastawie-netau.net/sarnow-w-ogniu-pacyfikacja-wsi-w-1944-roku/) - 23 maja 1944 roku, po wysadzeniu pociągu wiozącego dońskich Kozaków spacyfikowano Sarnów w powiecie łukowskim. - [Wrześniowi żołnierze - polegli w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/wrzesniowi-zolnierze/) - Spis żołnierzy września 1939 poległych na terenie powiatu łukowskiego i pochodzących z tego terenu - [Grobowiec Dmochowskich w Wojcieszkowie](http://zastawie-netau.net/dmochowscy/) - Członkowie rodziny Dmochowskich pochowani na cmentarzu w Wojcieszkowie. - [Jeremi Budzyński - Partyzant z herbem w sygnecie](http://zastawie-netau.net/jeremi_budzynski/) - – Słuchaj, ty się nie mieszaj w te rzeczy, bo jesteś za mały, za młody, a Jeremek… to już jego obowiązek. On już musi być, ale ty się nie mieszaj – powiedział do 15-letniego Przemka Budzyńskiego, jego ojciec Stefan, gdy chciał wstąpić do partyzantki. Jeremi, jego starszy brat, został członkiem zwiadu konnego 35 PP Armii - [Wypędzeni w gminie Tuchowicz](http://zastawie-netau.net/wypedzeni-w-gminie-tuchowicz/) - Wojenne losy ponad 60 rodzin wysiedlonych z Wielkopolski i okolic Wielunia w latach 1939-40, do ówczesnej gminy Tuchowicz, w powiecie łukowskim - [Wojna w oczach dzieci](http://zastawie-netau.net/wojna-w-oczach-dzieci/) - W 1946 roku, Ministerstwo Oświaty, za pośrednictwem Kuratorium Okręgów Szkolnych i dalej Inspektoratów Szkolnych, rozesłało do szkół podstawowych w całej Polsce prośbę, by dzieci narysowały rysunki związane z wojną, która była jeszcze bardzo żywa w ich wspomnieniach.Wiele szkół, w tym dwie z powiatu łukowskiego, odpowiedziały na apel. Były także takie placówki, które z wielu przyczyn - [Zaginieni żołnierze I wojny światowej pochodzący z powiatu łukowskiego](http://zastawie-netau.net/i-wojna/) - Wykaz zaginionych i poszukiwanych żołnierzy z I wojny światowej pochodzących z powiatu łukowskiego - [Jeszcze nie miałam wypadku, żeby na motocyklu która urodziła – O porodach w Krzywdzie i Trzebieszowie w latach 50. i 60.](http://zastawie-netau.net/porody-w-krzywdzie-i-trzebieszowie/) - W 1962 roku tygodnik Polityka ogłosił konkurs na reportaż pod tytułem "Nazywamy ją Polską B". Pierwsze miejsce swoim artykułem "Okolica Kawińskiej", opowiadającym o pracy położnej Wiśki Kawińskiej, w Krzywdzie i Trzebieszowie, zdobyła znana pisarka i reportażystka Anna Strońska Jeszcze do lat 50. na podłukowskiej wsi praktykowane były porody przy "babce". Położnicom podawano wódkę z miodem - [1808 - Mapa Galicji Zachodniej](http://zastawie-netau.net/1808-mapa-galicji-zachodniej/) - Mapa Galicji Zachodniej: wydana najwyższym rozkazem Jego Cesarskiej Austriackiej i Królewskiej Mości Apostolskiej w latach 1801-1804 pod kierunkiem ówczesnego generała majora i kwatermistrza generalnego Antona Mayera von Heldensfelda z Zakonu Rycerskiego Marii Teresy - [1805 – Mapa Galicji Zachodniej](http://zastawie-netau.net/1803-mapa-galicji-zachodniej/) - Mapa Galicji Zachodniej - [Żołnierze RKU Łuków polegli w bitwie pod Jeżowem](http://zastawie-netau.net/jezow/) - W lipcu bieżącego roku staraniem Instytutu Tarnogórskiego i Muzeum Instytutu wydałem książkę p.t. „Cmentarz Wojenny 30 Dywizji Piechoty w Jeżowie” z serii Studia nad Dawnym Wojskiem, Bronią i Barwą Nr.34(42)/2024. Została ona poświęcona żołnierzom W.P. poległym w bitwie pod Przyłękiem ( pod Jeżowem), która miała miejsce dnia 9 września 1939 roku. Według obecnego stanu po - [Przywrócona tożsamość – Żołnierze z Gręzówki](http://zastawie-netau.net/przywrocona-tozsamosc-zolnierze-z-grezowki/) - Lista żołnierzy 1 Dywizji Piechoty Legionów pochowanych na cmentarz w Gręzówce - [Wiktor Grąbczewski – Przez Jamielnik do światowej kariery](http://zastawie-netau.net/wg/) - Czytając oficjalne biografie, znanego na całym świecie na przełomie XIX i XX wieku, śpiewaka operowego Wiktora Grąbczewskiego, ps. Vittorio Edmondi, Gromzeski, trudno się doszukać łukowskich śladów w jego życiorysie. A jednak jego rodzina związana była przez jakiś czas z Jamielnikiem, a rodzice artysty spoczęli na cmentarzu parafialnym w Tuchowiczu, gdzie grób matki zachował się do - [Jamielnik – Tam mieszkali nasi przodkowie w 1856 roku](http://zastawie-netau.net/jamielnik-tam-mieszkali/) - Z dokładnej mapy dóbr Lipniak, wyrysowanej przez J. Sikorskiego w 1856 roku dowiadujemy się jak wyglądały poszczególne miejscowości wchodzące w ich skład. Poznajemy nie tylko lokalne nazwy części osad, z których część zachowała się do dziś, ale też możemy zobaczyć w którym miejscu mieszkali nasi przodkowie i jaką powierzchnię posiadali (morga to nieco powyżej pół - [Szyszki – Tam mieszkali nasi przodkowie w 1856 roku.](http://zastawie-netau.net/szyszki-tam-mieszkali/) - Z dokładnej mapy dóbr Lipniak, wyrysowanej przez J. Sikorskiego w 1856 roku dowiadujemy się jak wyglądały poszczególne miejscowości wchodzące w ich skład. Poznajemy nie tylko lokalne nazwy części osad, z których część zachowała się do dziś, ale też możemy zobaczyć w którym miejscu mieszkali nasi przodkowie i jaką powierzchnię posiadali (morga to nieco powyżej pół - [Zagoździe – Tam mieszkali nasi przodkowie w 1856 roku](http://zastawie-netau.net/zagozdzie-tam-mieszkali/) - Z dokładnej mapy dóbr Lipniak, wyrysowanej przez J. Sikorskiego w 1856 roku dowiadujemy się jak wyglądały poszczególne miejscowości wchodzące w ich skład. Poznajemy nie tylko lokalne nazwy części osad, z których część zachowała się do dziś, ale też możemy zobaczyć w którym miejscu mieszkali nasi przodkowie i jaką powierzchnię posiadali (morga to nieco powyżej pół - [Fragmenty – O powstaniu styczniowym](http://zastawie-netau.net/fragmenty-o-powstaniu-styczniowym/) - W kilku numerach Gazety Łukowskiej, z 1926 roku, nauczyciel z Guzówki J.B. Świątek publikował opowieść o powstaniu styczniowym pt. "Fragmenty". Niestety, w wyniku nieporozumień pomiędzy redaktorem naczelnym pisma, Janem Stanisławem Majewskim a członkami zjazdu nauczycielskiego, historii, opowiadającej o bitwie pod Mysłowem, nie dokończono. FRAGMENTY Przebieg bitwy, jakoteż inne wydarzenia opisane w niniejszym opowiadaniu, oparte są - [Powstanie styczniowe - bitwa pod Zastawiem](http://zastawie-netau.net/powstanie-styczniowe-bitwa-pod-zastawiem/) - W grudniu 1863 Zastawie było świadkiem krwawej bitwy Powstania Styczniowego Oddział Szydłowskiego został tu osaczony przez oddział Brinkena. Mimo bohaterskiej obrony powstańcze wojsko zostało rozbite pozostawiając kilkuset zabitych i rannych. Stanisław Zieliński "Bitwy i potyczki 1863-1864" Rapperswill 1913 "(...)" Zebrawszy rozbity w okolicy Żelechowa oddział, zatrzymał się Szydłowski w Zastawiu. Tutaj doścignął go v.Brinken, - [O łukowskim rękodziele](http://zastawie-netau.net/o-lukowskim-rekodziele/) - W 1908 roku odbyła się w Łukowie wystawa, podczas której swoje wyroby rękodzielnicze zaprezentowały włościanki i ziemianki. W.A. delegat Głosu Warszawskiego napisał szczegółowy artykuł o kilimach, serwetach czy słomianych pająkach, produkowanych, z wielkim zamiłowaniem, w łukowskich i podłukowskich domach i chatach. Dziś szczegółowo oglądałem eksponaty ziemianek. Korzystając z łaskawych informacyj prezesowej łukowskiego Koła ziemianek, doktorowej - [Wystawa rolnicza w Łukowie](http://zastawie-netau.net/wystawa-rolnicza-w-lukowie/) - Wystawa rolnicza w łukowie w 1908 - [Mieszkańcy powiatu łukowskiego w wojnie rosyjsko-japońskiej](http://zastawie-netau.net/ros-jap/) - 11 listopada 1918 roku Polska odzyskała niepodległość. Wcześniej, przez 123 lata, nasi przodkowie powoływani byli do zaborczych armii i walczyli broniąc obcych interesów. Pełnili kilku lub kilkunastoletnią służbę, często setki lub tysiące kilometrów od własnych domów. Do udziału w wojnie rosyjsko-japońskiej w latach 1904-1905 zostało powołanych do służby wojskowej przeszło ćwierć miliona Polaków z obszaru - [Zapomniani powstańcy – Wojciech Piszcz](http://zastawie-netau.net/piszcz/) - Wojciech Piszcz z kolonii Pokarczmiska był jednym z najdłużej żyjących powstańców styczniowych, w powiecie łukowskim. O jego działalności w powstaniu styczniowym zaświadczają artykuły z 1939 roku, zamieszczone w kilku czasopismach Wojciech Piszcz urodził się w Kamieniu, w parafii Wilczyska. Był synem Bonifacego i Rozalii z Janaskow.Małżonkom urodziło się kilkoro dzieci – Katarzyna, Piotr, Kacper i - [Zapomniani powstańcy - Walenty Oleszkiewicz](http://zastawie-netau.net/walenty-oleszkiewicz/) - Walenty Oleszkiewicz urodził się 30 stycznia 1847 w Sobisce. Jego rodzicami byli owczarz Andrzej Oleszkiewicz i Franciszka Kołodziejczyk. "Działo się w Mieście Adamowie dnia trzydziestego stycznia tysiąc osiemset czterdziestego siódmego roku, o godzinie trzeciej z południa. Stawił się Andrzej Oleszkiewicz owczarz w Sobiesce zamieszkały lat dwadzieścia cztery mający, w obecności Szymona Bryguły lat trzydzieści i - [Gdy się kołtun zgniewa z macicą – Marya Hemplówna z Tuchowicza, zapomniana współpracowniczka Oskara Kolberga](http://zastawie-netau.net/kolberg-tuchowicz/) - Marya* Hemplówna z Tuchowicza była zdecydowanie mniej znaną i mniej aktywną korespondentką Oskara Kolberga, od swojej imienniczki, a zarazem siostry stryjecznej Maryi Hemplówny z Tarnowa. O ile biografia i działalność drugiej z panien jest przedmiotem badań i tematem artykułów, o tyle druga z nich popadła prawie w zupełną niepamięć, a to właśnie ona przyczyniła się - [II wojna światowa - Ostatni lot Karasia](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-ostatni-lot-karasia/) - 55 Eskadra Liniowa 5 Pułku w Lidzie w sierpniu 1939 została przemianowana na 55 Samodzielną Eskadrę Bombową Lekką. Dowodził nią kpt. Ludwik Skibiński. W jej skład wchodziło 10 samolotów PZL - 23 B Karaś. Początkowo eskadra stacjonowała na lotnisku polowym Marynin pod Radzyniem Podlaskim. Z tego lotniska wykonywano loty bojowe, na początku września bombardując niemieckie - [Panie Kochanku](http://zastawie-netau.net/panie-kochanku/) - Gminny sklep w Krzywdzie. Na półkach kakao, fasolka w słoikach,dżemy, różne słodycze, konserwy rybne, śledzie w beczkach. Na ladzie duży sześcian smalcu o konsystencji wodnistej bryndzy. Muchy łażą po resztkach pieczywa... OBFICIE to ten sklep nie był zaopatrzony. Pod dostatkiem było wódek i win. W oczy rzucała się bateria tanich „Jabcoków" na czele z marką - [Mogiła powstańców styczniowych w Zastawiu](http://zastawie-netau.net/mogila-powstancow-styczniowych-w-zastawiu/) - W pamięci większości mieszkańców Zastawia nie przechowały się żadne wspomnienia na temat osób pochowanych w powstańczej mogile w centrum wsi. Prawdopodobnie wynika to z tego, że większość rodzin sprowadziła się do Zastawia już po Powstaniu. My historię powstańczej mogiły usłyszałyśmy od pana Krzysztofa Osiaka. "(...)Jest to zbiorowa mogiła osiemnastu powstańców, głównie kawalerzystów. Bitwa odbywała się - [Zastawie - najstarsze wzmianki](http://zastawie-netau.net/zastawie-najstarsze-wzmianki/) - „(…) Zastawie po raz pierwszy wymienia rejestr poborowy z 1552 roku. Miejscowości te powstały najprawdopodobniej między 1531 a 1552 rokiem, gdyż rejestr z 1531 roku nie wymienia ich.(…)”[1] „(…) Oto jak przedstawiały się stosunki własnościowe w 1620 roku na podstawie rejestru poborowego(…) Zastawie (należało) do stolnika lipskiego Adama Żabickiego ( posiadali herb Prawdzic)”[2] „ZASTAWIE Jm. - [Bogusław Kachniarz – Ocalić od zapomnienia](http://zastawie-netau.net/boguslaw-kachniarz-ocalic-od-zapomnienia/) - Po raz pierwszy do poszukiwań Bogusława Kachniarza, prowadzonych przez Arolsen Archives i Ocalić Od Zapomnienia, włączyłam się w lipcu 2021 roku. Wtedy post o poszukiwaniach, zamieszczony przeze mnie na Facebooku udostępniło prawie 400 osób, jednak nie udało się wtedy skontaktować z rodziną poszukiwanego.Od tamtego czasu udało się ustalić więcej faktów z życia Bogusława, które być - [Adamów w 1837 roku](http://zastawie-netau.net/adamow-1837/) - Plan sytuacyjny Miasta prywatnego Adamowa w Obwodzie Łukowskim położonego JW Hrabi Augusta Krasińskiego Dziedzicznego na mocy polecenia W. Komisarza Obwodu Łukowskiego z dnia 1/13 Kwietnia 1836 roku No 2682. Na Reskrypcie b. Kommisyi Woiewódzkiej z dnia 12/24 października 1835 roku N 32606/13709 opartego i No 6192 19 lipca/1 sierpnia 1837 ponowionego przez niżej podpisanego Budowniczego - [Wyrok na księdza Brzóskę i jego adiutanta Wilczyńskiego](http://zastawie-netau.net/wyrok/) - Wyrok na księdza Stanisława Brzóskę i Franciszka Wilczyńskiego - [Przegrani zwycięzcy – Lucjan Szaniawski z Zaolszynia](http://zastawie-netau.net/lucjan_szaniawski/) - Biogram Lucjana Szaniawskiego z Zaolszynia, który zginął i walczył pod Monte Cassino - [Zapomniani powstańcy – Maciej z Rudy](http://zastawie-netau.net/maciej_z_rudy/) - Historia krzyża na mogile powstańca styczniowego Macieja w Rudzie - [Stoczek sławny bitwą i pożarami](http://zastawie-netau.net/stoczek-pozary/) - Stoczek sławny bitwą - i pożarami Gdy wystygły zgliszcza Na samym krańcu powiatu łukowskiego, malowniczo położone wśród pól 1 lasów, leży miasto Stoczek — to właśnie, pod którym „grzmiały armaty”. Dawne to czasy, kiedy o Stoczku mówiono i śpiewano na nutę patriotyczną we wszystkich zakątkach Polski. W bliższej okolicy Stoczek był znany jako ośrodek handlowy, - [Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Dąbiu – 1935 rok](http://zastawie-netau.net/osp-dabie/) - Lista członków OSP Dąbie, gm. Łuków, 1935 rok - [Łukowska Milicja Powiatowa](http://zastawie-netau.net/milicja/) - Z inicjatywą utworzenia pierwszej polskiej milicji wioskowej dla powiatu łukowskiego wyszła Łukowska Rada Powiatowa. Naczelnik Milicji Warszawskiej ks. Franciszek Radziwiłł delegował do Łukowa komisarza Edwarda Grabowieckiego, który został instruktorem. Jego działania obejmowały także reorganizację już istniejących płatnych milicji miejskich w Łukowie, Kocku i Stoczku oraz nieodpłatnej milicji wioskowej powiatu. 13 sierpnia 1917 roku władze - [Zapomniani powstańcy – Maciej Wojtala ze Stanina](http://zastawie-netau.net/wojtala/) - Biografia powstańca styczniowego Macieja Wojtali ze Stanina - [Niezwykła historia osady Nowinki](http://zastawie-netau.net/nowinki/) - Często początki istnienia miejscowości giną w mrokach dziejów, a etymologii jej nazwy można się jedynie domyślać. Inaczej jest z niewielką osadą Nowinki, leżącą w gminie Wojcieszków. Tu z dokładnością prawie do roku można określić czas jej powstania, a także okoliczności nadania jej nazwy. W 1860 roku, w lesie należącym do Dóbr Wojcieszków, a zakupionym przez - [II wojna światowa - Borowina](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-borowina/) - Borowina Gąsecka to mała miejscowość położona przy trasie kolejowej Łuków - Dęblin, między stacjami Sarnów-Krzywda. 18 listopada 1943 oddział partyzancki złożony z 5 patroli (65 osób) pod dowództwem por. Wacława Rejmaka "Ostoi" wysadził pociąg urlopowy z żołnierzami Wehrmachtu. Eksplodował jeden ładunek, wykolejona została lokomotywa i wagon pocztowo-bagażowy. Doszło do dużej wymiany ognia. Niemcy ponieśli dotkliwe - [Wizytacja kanoniczna dekanatu łukowskiego – rok 1936](http://zastawie-netau.net/wizytacja/) - W związku z wizytą kanoniczną dekanatu łukowskiego, odbytą przez ówczesnego biskupa Henryka Przeździeckiego w dniach 30 kwietnia – 18 maja 1936, tygodnik Głos Podlaski opublikował historię wszystkich parafii dekanatu, rozwój życia katolickiego i sylwetki duszpasterzy. ŁUKÓW Dzisiejsze powiatowe miasto Łuków, które przecinają dwie linje kolei żelaznej, uważany jest przez wszystkich za jeden z najstarożytniejszych grodów - [Tomasz Dzido i Edmund Chaberski - posterunkowi z Adamowa polegli w walce z bandytami](http://zastawie-netau.net/policja_adamow/) - Tomasz Dzido i Edmund Chaberski - posterunkowi z posterunku policji w Adamowie, którzy polegli w 1938 w walce z bandytami. - [Przedsiębiorstwa i zakłady rzemieślnicze w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/rzemieslnicy/) - W prowadzonych w latach 20. i 30. XX wieku księgach adresowych i Obwieszczeniach Publicznych znaleźć można informacje na temat prowadzonych na terenie powiatu łukowskiego przedsiębiorstwach, zakładach rzemieślniczych i innych interesach. Dzięki róznego rodzaju rejestrom możemy poznać nazwiska kupców bławatnych, handlarzy bydłem, nierogacizną i drobiem, właścicieli sklepów kolonialnych, spożywczych, restauracji, herbaciarni i wyszynków, ale też czapników, - [Mapa okolic Stoczka](http://zastawie-netau.net/mapa-okolic-stoczka/) - Mapa okolic Stoczka z zasobu AGAD - [Tajemnice cmentarzy - Wilczyska](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-wilczyska/) - Cmentarz w Wilczyskach leży przy drodze w kierunku do miejscowości Gózdek. Z trzech stron otoczony jest lasem, którego roślinność wdziera się także w obręb murów nekropolii zarastając starsze groby położone na skraju cmentarza. 1 Z daleka widać wysoki pomnik zwieńczony figurą. To rodzinny grobowiec dawnych właścicieli Wilczysk - Korzybskich 2 W zaniedbanej części cmentarza, tuż - [Miejsca kultu i pamięci - mogiły, pomniki, kapliczki kommemoratywne (przed II ws)](http://zastawie-netau.net/miejsca-kultu-i-pamieci-mogily-pomniki-kapliczki-kommemoratywne-przed-ii-ws/) - Łukowskie lasy i pola były świadkami bitew, potyczek i mordów podczas powstań narodowych oraz obu wojen światowych. Jak wspominał B. Szewczak: "W długie zimowe wieczory matka przędła len i opowiadała mi dzieje wojen (…), przy tym śpiewała mi moc piosenek żołnierskich (…). Podlasie lubiło też historię, lubiano i ciągle wspominano, opowiadano o wojnach a historia - [Powstanie styczniowe - formacje](http://zastawie-netau.net/powstanie-styczniowe-formacje/) - Podstawowym rodzajem broni wojska powstańczego była piechota, którą stanowili kosynierzy i strzelcy. Oddziały kosynierów składały się z chłopów, wyrobników i biedoty wiejskiej. Były uzbrojone w kosy osadzone na sztorc oraz w dzidy, halabardy i dragi. Odziani byli w sukmany a w zimie w kożuchy i lepsze buty. Latem wielu powstańców walczyło boso. Według P.Jasienicy "Formacje - [Bohaterowie powstania styczniowego - Józef Leniecki](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-jozef-leniecki/) - Józef Leniecki (1839-1909) Urodzony w Warszawie. Oficer carski. W powstaniu styczniowym był dowódcą w stopniu majora. Walczył na Lubelszczyźnie i Podlasiu, później w Galicji. Brał udział w bitwie pod Fiukówką. Został aresztowany i uwięziony w Ołomuńcu. Po ucieczce przebywał we Francji i w Belgii. - [Bohaterowie powstania styczniowego - Gustaw Zakrzewski](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-gustaw-zakrzewski/) - Gustaw Zakrzewski (17.8.1837- 1907) Właściciel majątki Ciechomin ( gm Wola Mysłowska). Wnuk Ignacego Wyssogoty Zakrzewskiego. Kasjer organizacji narodowej województwa podlaskiego, 23 listopada 1862 r. razem z księdzem Brzózką i innymi działaczami w Ciechominie opracowali plany wybuchu powstania styczniowego. Brał udział w ataku na Łuków. Naczelnik powstania okręgów garwolińskiego i żelechowskego. Razem z księdzem Brzózką - [Bohaterowie powstania styczniowego - Antoni Trzaskowski](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-antoni-trzaskowski/) - Antoni Trzaskowski (?- 1863) Pochodził z Galicji, Był oficerem wojsk austriackich, potem buchalter jednego ze znaczniejszych domów kupieckich w Warszawie.W skutek polecenia objąwszy dowództwo nad formującym się dopiero oddziałem, napadnięty przez przeważające siły nieprzyjacielskie pod Wolą Okrzejską, poległ dnia 21 Lutego, po dzielnej obronie. Pozostawił żonę i kilkoletnie dziecię, które po otrzymaniu aktu zejścia wyjechały - [Bohaterowie powstania styczniowego - Marcin Borelowski "Lelewel"](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-marcin-borelowski-lelewel/) - Marcin Borelowski ps "Lelewel" 1829-1863 Urodził się w Półwsiu Zwierzynieckim koło Krakowa. Wcześnie osierocony, był wychowywany przez starsze rodzeństwo. Z zawodu blacharz i studniarz. Był aktywnym działaczem organizacji Czerwonych w Warszawie. Aktywnie uczestniczył w wystąpieniach niepodległościowych w latach 1846, 1848. Przyjął pseudonim "Lelewel" na cześć wybitnego patrioty Joachima Lelewela, który wywarł na - [Bohaterowie powstania styczniowego - Karol Krysiński](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego/) - Karol Krysiński 1838-? Karol Krysiński urodził się w 1838 roku w Międzyrzecu Podlaskim. Był synem naczelnika straży tabacznej. Był bardzo zaangażowany w ruch przedpowstańczy. Został mianowany naczelnikiem Międzyrzeca. W czasie powstania początkowo pełnił funkcje podoficerskie w oddziałach Lewandowskiego i Rogińskiego, później był dowódcą własnych oddziałów. Mimo iż nie posiadał wykształcenia wojskowego szybko zaczął się wyróżniać - [Bohaterowie powstania styczniowego - Józef Jankowski "Szydłowski"](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-jozef-jankowski-szydlowski/) - Józef Jankowski ps. "Szydłowski" 1832-1864 Józef Jankowski urodził sie w 1832 roku w Uszprudzie w powiecie mariampolskim. Był synem obywatela ziemskiego. Ukończył szkołę agronomiczną na Marymoncie. Sprawował rzadząd dóbr podwarszawskich Tarchomin. Kiedy wybuchło powstanie styczniowe objął dowództwo nad grubą młodzieży. Pierwszy bój stoczył pod Nieporętem. Krótko po rozpoczęciu czynu zbrojnego otrzymał mianowanie na naczelnika wojennego - [Bohaterowie powstania styczniowego - Walenty Lewandowski](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-walenty-lewandowski/) - Walenty Lewandowski 1823-1907 Urodzony w mieszczańskiej rodzinie w Łaskarzewie. Skończył szkołę średnią w Łukowie. W 1849 roku walczył w powstaniu węgierskim, po którym przebywał na emigracji. 6 stycznia 1863 roku przybył na Podlasie, gdzie został wyznaczony na stanowisko naczelnika wojskowego województwa podlaskiego i został awansowany na stanowisko pułkownika. Walczył pod Siemiatyczami, Woskorzenicami i - [Bohaterowie powstania styczniowego - Stanisław Brzóska](http://zastawie-netau.net/bohaterowie-powstania-styczniowego-stanislaw-brzoska/) - Urodził się w Dokudowie 30 grudnia 1832 roku. Jego rodzicami byli Marceli Brzosko i Karolina Enskajtówna. Pochodził ze starej szlacheckiej rodziny herbu Nowina. Miał czworo rodzeństwa. Krótko po narodzinach Stanisława jego ojciec objął posadę ekonoma w Sławacinku, gdzie zmarł osierocając żonę i piecioro dzieci. Uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Białej. Niektóre źródła wspominają też, że - [1813 – Okolice Łukowa](http://zastawie-netau.net/okolice-lukowa-na-mapie-z-1813-roku/) - Okolice Łukowa na mapie z 1813 roku - [Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae nova mappa geographica](http://zastawie-netau.net/regni-poloniae/) - Fragment XVII-wiecznej Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae nova mappa geographica. Concessu Borussorum Regis z zasobów PAN w Kórniku, udostępnia Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa Autorem mapy był pruski kartograf wojskowy Theodor Philipp von Pfau - [Ktokolwiek wie – Zygmunt Wadowski vel Maciej Karmański](http://zastawie-netau.net/wadowski/) - Razem ze Światowym Związkiem Żołnierzy AK koło Łuków poszukujemy rodziny żołnierza Armii Krajowej Zygmunta Wadowskiego, nazwisko konspiracyjne Maciej Karmański, pseudonim Młot, Facio, Mars, a także informacji o nim. Do rozpoczęcia poszukiwań skłoniła nas lakoniczna informacja znaleziona w Regionalnej Agencji Prasowej "Podlasie". R. 1, nr 6 (15 lipca 1944) Zastanowiło nas, kim był człowiek, którego pogrzeb - [Aleksander Sędzikowski - zapomniany dzierżawca dóbr Gózd](http://zastawie-netau.net/sedzikowski/) - Dzierżawca dóbr Gózd Aleksander Sędzikowski - renowacja nagrobka w Tuchowiczu - [Ekshumacje ludności żydowskiej z terenu powiatu łukowskiego](http://zastawie-netau.net/zydzi-ekshumacje/) - W 1946 roku Jontel Goldman otrzymał upoważnienie Centralnego Komitetu Żydów w Polsce do ekshumowania zwłok pomordowanej ludności żydowskiej z terenu powiatu siedleckiego i powiatów sąsiadujących. Zwłoki z gminy Trzebieszów miały zostać przewiezione na kirkut do Siedlec. Ekshumacjami z Wojcieszkowa, Stanina, Gułowa, Okrzei, Krzywdy, Jezior, Józefowa w gminie Tuchowicz i pochówkami na cmentarzu żydowskim w Łukowie - [Wojciech Gołaski z Ogniwa powieszony przez powstańców, czyli o potwierdzeniu rodzinnej legendy](http://zastawie-netau.net/wojciech-golaski/) - W latach 80. XX wieku Andrzej Krupiński z Rudy spisał sagę swojego rodu. Zawarł w niej niezwykle interesujące informacje na temat członków rodziny i osób skoligaconych, często z wielką historią w tle. Mnie zainteresował następujący wpis: "HELENA, córka Mikołaja ur. , wyszła za Ignacego Goławskiego z Ogniwa. Oboje zmarli dość wcześnie. Teść tj. ojciec Ignacego - [Partyzanckie sylwetki - bracia Karwowscy](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-bracia-karwowscy/) - Na urokliwym cmentarzu parafialnym w Tuchowiczu uwagę zwraca grób rodziny Karwowskich pochodzących z Celin Szlacheckich, w którym jest pochowanych dwóch braci - żołnierzy AK - Władysław i Edward. Ich historię opisała wnuczka Władysława - Regina: "(...) Mój dziadek Władysław Karwowski przed wojną był żołnierzem 30 Poleskiej Dywizji Piechoty, służył w 83 Pułku Strzelców Poleskich - [Partyzanckie sylwetki - partyzanci z Domaszewnicy](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-partyzanci-z-domaszewnicy/) - Na cmentarzu w Zofiborze znajduje się kilkanaście grobów żołnierzy i partyzantów poległych w czasie działam wojennych. Jeden z nich kryje małżonków Feliksę i Kazimiera Jóźwiaków. Jóźwiakowie współpracowali z partyzantami. W lipcu 1943 w ich domu przebywali Piotr i Bronisław Szczuchniakowie. Obławę na ich dom zorganizowało wojsko niemieckie (granatowi policjanci ? - nie udało mi się - [II wojna światowa - szlakiem SGO Polesie](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-szlakiem-sgo-polesie/) - Na terenie Lubelszczyzny istnieje Szlak turystyczny im. gen. Franciszka Kleeberga. Liczy on 32 km i wiedzie trasą: Dęblin – Bobrowniki – Sarny – Korzeniów – Ułęż – Sobieszyn – Wólka Sobieszyńska –Lendo Wielkie; (Wola Gułowska – Kock) ; długość trasy 32 km. Nie udało mi się (może źle szukałam :) )dokładnego opisu tej trasy. W - [Tradycje ziemi łukowskiej - pogrzeb](http://zastawie-netau.net/tradycje-ziemi-lukowskiej-pogrzeb/) - Obrzędy pogrzebowe w Zastawiu w relacji Zygmunta i Sabiny Kruków ( rozmowa z 30.7.2008) ZK "(...)Jak człowiek umierał w domu, zapalano mu świecę. Krzyzyk stawiali tam gdzieś przy nim. (...) a później zaczęli się modlić. (...) Jak zmarł to przychodzili dzień, może trzy, przed pogrzebem śpiewać i modlić się, śpiewać pieśni za zmarłych" Modlitwy za - [Budownictwo ziemi łukowskiej - budownictwo gospodarcze](http://zastawie-netau.net/budownictwo-ziemi-lukowskiej-budownictwo-gospodarcze-i-przemyslowe/) - Ważnym elementem zagród posiadających domy niepodpiwniczone są piwnice wolnostojące - zagłębione w ziemi, z dwuspadowym daszkiem lub przypominające okop , w których przechowuje się zaprawy i warzywa. *** Na każdej zagrodzie znajduje się stodoła. Obiekty te budowano dawniej z drewna w konstrukcji zrębowej. Dachy dwu- lub czterospadowe poszywano słomą. Wrota sponowe obijano poprzecznymi listwami. Pola - [Sławni bracia w Niedźwiadki - cz. I - Witold Horodyński](http://zastawie-netau.net/slawni-bracia-w-niedzwiadki-cz-i-witold-horodynski/) - O tym że z okolic Łukowa pochodzą wybitni pisarze (Henryk Sienkiewicz ! czy Aleksander Świętochowski), naukowcy (m.in. biochemik prof. Antoni Dmochowski) czy społecznicy powszechnie wiadomo. Mało kto jednak wie, że w niewielkiej wsi w obecnej gminie Stanin urodzili się i tu spędzili dzieciństwo dwaj bracia – prekursor polskiej kardiochirurgii i wybitny lekarz powstania warszawskiego oraz - [Karol Czaykowski - inżynier z Zastawia](http://zastawie-netau.net/karol-czaykowski-inzynier-z-zastawia/) - Karol Paweł Czaykowski urodził się 25 stycznia 1847 roku w Zastawiu. Był najstarszym synem Teofila Czaykowskiego i Emilii z Rozwadowskich. Czaykowscy objęli dobra Zastawie w wieloletnią dzierżawę, od ówczesnych właścicieli - Wincentego i Rozalii z Witkowskich Glinkiewiczów, w 1845 roku. Po kilku latach odkupili dzierżawiony majątek. Czasowo zamieszkiwali w Zastawiu, a czasowo w Paskudach. - [W powiecie łukowskim zatrzęsła się ziemia !](http://zastawie-netau.net/w-powiecie-lukowskim-zatrzesla-sie-ziemia/) - Trzęsienie ziemi w powiecie łukowskim w 1932 roku. - [Budownictwo ziemi łukowskiej - domy mieszkalne](http://zastawie-netau.net/budownictwo-ziemi-lukowskiej-domy-mieszkalne/) - Budynki mieszkalne na wsiach łukowskich - za M. Wesołowską (Wesołowska M.: 2006, s. 114-116, podział dotyczy budynków mieszkalnych na terenie województwa lubelskiego) można zaklasyfikować w następujących przedziałach czasowych: Domy przedwojenne - drewniane, zbudowane z bali drewnianych, czasami szalowane deskami, wzniesione na niskiej (do 0,5 m) podmurówce. Domy te posiadały dachy dwuspadowe, oryginalnie kryte słomą, w - [Zapomniani powstańcy - Andrzej Mućka](http://zastawie-netau.net/zapomniani-powstancy-andrzej-mucka/) - Potwierdzenie udziału Andrzeja Mućki z gminy Stanin w powstaniu styczniowym - [Miejsce straceń powstańców styczniowych - Gręzówka](http://zastawie-netau.net/miejsce-stracen-powstancow-styczniowych-grezowka/) - Ukryte w lesie między Gręzówką a Zażelazną znajduje się miejsce straceń powstańców styczniowych. Uroczystości ich upamiętniające odbywają się tu co roku. Miejscowi znają drogę, przybysze muszą pytać, bo zarówno z jednej jak i drugiej strony brak jest oznakowań. Tablica przy cmentarzu w Gręzówce pokazuje to miejsce oddalone o 5 km. Ja udałam się na poszukiwania od - [Zygmunt Migurski - powstaniec styczniowy, zesłaniec na Syberię, urzędnik kolejowy](http://zastawie-netau.net/zygmunt-migurski-powstaniec-styczniowy-zeslaniec-na-syberie-urzednik-kolejowy/) - Biogram Zygmunta Migurskiego - powstańca styczniowego, zesłańca na Syberię i urzędnika kolejowego, pracującego m.in. w Krzywdzie. Historia renowacji jego grobu - [Wrześniowi żołnierze – Przemysław Rybiański](http://zastawie-netau.net/rybianski/) - Biogram Przemysława Rybiańskiego, poległego w Helenowie, w październiku 1939 roku - [Wincenty Jezierski - zapomniany portret budowniczego kościołów](http://zastawie-netau.net/wincenty-jezierski/) - W 1735 r. w ziemi łukowskiej przyszedł na świat Wincenty Jezierski. Był młodszym bratem Jacka, późniejszego kasztelana łukowskiego, rzutkiego przedsiębiorcy, polityka i publicysty czasów stanisławowskich. Mimo, że Wincentemu daleko do sławy brata, można śmiało powiedzieć, że na Lubelszczyźnie osiągnął wiele: zbudował 2 kościoły, a dzięki swojej uczciwości i pracowitości pełnił ważne funkcje kościelne. I pomyśleć, - [Partyzanckie sylwetki - partyzanci z Gozdu](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-partyzanci-z-gozdu/) - Zygmunt Grzybowski, Józef Gromada, Józef Mućka i Bolesław Pawlak ( wszyscy z Gózdu) zostali wymienieni w Obwieszczeniu wydanym w Radzyniu 1 grudnia 1943 roku przez Komendanta Policji i SD na Dystrykt Lubelski Globocnika: " 28.11.1943 dworzec Okrzeja gm. Gułów pow. Radzyń został napadnięty przez bandę. Przy tym zostali: 1. Jeden funkcjonariusz policji kolejowej ciężko pokaleczony, - [Wojenne historie - wojenny ślub](http://zastawie-netau.net/wojenne-historie-wojenny-slub/) - Bronisława Fijał i Bartłomiej Bilski (historia opowiedziana przez Bronisławę Bilską) Ślub mieliśmy 22 lipca 1944 roku. Specjalnie zaplanowaliśmy ślub na ten dzień, bo to był odpust w kościele w Tuchowiczu. Chcieliśmy żeby było uroczyście. A tu się bałagan zrobił w kraju i nie było uroczystości. Nie było wesela ani orkiestry. Od matki chrzestnej pożyczyłam konia - [Partyzanckie sylwetki - Stanisław Gryczka](http://zastawie-netau.net/wojenne-historie-stanislaw-gryczka/) - Historia opowiedziana przez Piotra Haszlera Stanisław Gryczka już w 1942 roku ukrywał się przed żandarmerią. Latem tego roku w niedzielne popołudnie kiedy spał pod szopą zastał go tam volsdeutsch i nie budząc strzelił prosto w twarz, po czym odszedł myśląc, że go zabił. Pocisk trafił pod lewe oko i przeszedł pod podstawą czaszki, robiąc przy - [II wojna światowa - mord w Gręzówce](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-mord-w-grezowce/) - Opis zbrodni na ludności cywilnej jakiej dopuścili się niemieccy żołnierze na mieszkańcach Gręzówki przesłał Pan Andrzej Gałązka: "Dnia 27 grudnia 1942 roku rano do wsi przyjechała niemiecka ekspedycja karna. Po domach chodził sołtys z żandarmem nakazując wszystkim stawić się w szkole i nie pozwalając zamykać pomieszczeń a drzwi do domów miały być otwarte. Zebranych mieszkańców - [II wojna światowa - Wilczyska](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-wilczyska/) - Będąc w 2011 roku w Wilczyskach trafiłam na dość niezwykłą sytuację. Okazało się, że kilka dni wcześniej było włamanie do budynku dawnego dworu, który później został wykorzystywany jako szkoła. W związku z tym w budynku znajdowało się kilka osób, a nam pozwolono wejść do środka. Po dawnej szkole pozostała bardzo interesująca Izba Pamięci, a - [Wojenne historie - obozowa katorga](http://zastawie-netau.net/wojenne-historie-obozowa-katorga/) - Jan Fijał z Zastawia został wyznaczony do kontyngentu do robót przymusowych na terenie III Rzeszy. Prawdopodobnie pierwotnie na roboty miał jechać ktoś inny, został jednak wykupiony przez rodziców i w jego miejsce na listę do transportu trafił właśnie najmłodszy z braci Fijałów. Janek był na robotach do Meiningen. W nie do końca wyjaśnionych okolicznościach trafił do KL - [Partyzanckie sylwetki - Piotr Żudrak](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-piotr-zudrak/) - Piotr Żudrak - "Tadeusz" urodził się w 1918 roku na Wołyniu. Po ukończeniu liceum w Grudziądzu wstąpił do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty skąd po roku został przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie, gdzie zaprzyjaźnił się z "Ostoją". Walczył pod Kockiem gdzie został ranny. Po kapitulacji stolicy wrócił do Grudziądza, gdzie został aresztowany i uwięziony - [Partyzanckie sylwetki - Antoni Krasuski "Rumsza"](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-antoni-krasuski-rumsza/) - Antoni Krasuski ps "Rumsza" urodził się 29 września 1904 w Nowej Wróblinie. Ukończył liceum w Siedlcach, następnie odbył przeszkolenie wojskowe w 83 pp w 30 Dywizji w Kobryniu. Później, w tym samym mieście ukończył Kurs Dywizyjny Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po szkoleniu został mianowany na stopień podporucznika. Od 1927 do 1941 pracował w Mokobrodach, gdzie wstąpił - [II wojna światowa - żołnierze z Wilczysk](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-zolnierze-z-wilczysk/) - Będąc w 2011 roku w Wilczyskach trafiłam na dość niezwykłą sytuację. Okazało się, że kilka dni wcześniej było włamanie do budynku dawnego dworu, który później został wykorzystywany jako szkoła. W związku z tym w budynku znajdowało się kilka osób, a nam pozwolono wejść do środka. Po dawnej szkole pozostała bardzo interesująca Izba Pamięci, a w - [Partyzanckie sylwetki - Jadwiga Szulc Holnicka](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-jadwiga-szulc-holnicka/) - Jadwiga Szulc Holnicka urodziła się 30 lipca 1922 roku. Jej rodzice Leon Holnicki-Szulc i Anna Maria z Nałęcz-Komornickich byli właścicielami 320 hektarowego majątku Anielin koło Krzywdy. Jej siostrzenica Maria Szatkowska mówiła o niej: "Jan na młodą dziewczynę posiadała niebywały talent organizatorski, była wręcz fachowcem w zakresie rolnictwa. Słuchali jej poleceń nawet starsi pracownicy gdyż jako - [Strój łukowski - tkaniny](http://zastawie-netau.net/stroj-lukowski-tkaniny/) - Umiejętność wykonywania tkanin, samowystarczalność w obrębie własnego gospodarstwa, skłoniła kobiety do wyrobu początkowo prostego lnianego płótna, a z biegiem lat zaczęto tkać samodziały wełniane i lniano-wełniane z przeznaczeniem na świąteczną odzież" (DADOS S.: 1995 s. 52). Na Ziemi Łukowskiej tkactwem "zajmowały się głównie kobiety tkając nie tylko płótna, ale też inne różnorodne kilimy. Jeszcze przed - [Strój łukowski - strój męski](http://zastawie-netau.net/stroj-lukowski-stroj-meski/) - Męski strój łukowski zaczął zanikać już w latach osiemdziesiątych XIX w. (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007, S. 145). Jego wygląd z tamtego okresu można odtworzyć dzięki opisom i rycinom O. Kolberga i Z. Wasilewskiego. "Od święta mężczyźni nosili lniane koszule, sukienne kamizelki i spodnie, wysokie buty, szare lub granatowe sukmany, a na głowach rogatywki" (KĘPA E.: 2001, - [Strój łukowski - strój kobiecy](http://zastawie-netau.net/stroj-lukowski-stroj-kobiecy/) - W latach osiemdziesiątych XIX w. Z. Wasilewski wyróżnił w Jagodnem "staroświeckie" i "nowomodne" nakrycia głowy kobiet zamężnych. Mianem "staroświeckie", noszone przez starsze kobiety, określił "muślinowe czepce, z tyłu pod włosami ściągnięte, z przodu zaś obszyte falbanką, która tworzy nad czołem rodzaj daszka" (WASILEWSKI Z. 1889, s. 28-29). Natomiast "nowomodne" tiulowe, batystowe lub wykonane z - [Tradycje ziemi łukowskiej - ślub](http://zastawie-netau.net/tradycje-ziemi-lukowskiej-slub/) - Niektóre obrzędy weselne na ziemi łukowskiej są calkiem odmienne i niespotykane w innych rejonach kraju. Przed ślubem część gości zbiera się w domu pana młodego, częśc u pani młodej. Do pana młodego przychodzi orkiestra, która przygrywa podczas ostatnich przygotowań do ślubu. Jeśli państwo młodzi mieszkają w tej samej miejscowości pan młody, ze swoimi gości idzie - [Miejsca kultu i pamięci - krzyże](http://zastawie-netau.net/miejsca-kultu-i-pamieci-krzyze/) - "Przeszedłszy Polskę wzdłuż i wszerz, a potem układając w pamięci najbardziej charakterystyczne typy krajobrazu polskiego - nie sposób ominąć kapliczek przydrożnych, tkwiących w otoku przyrody jak drogie kamienie w pięknej oprawie" Tadeusz Seweryn Kapliczki i krzyże najczęściej spotyka się przy drogach - wjazdach do wsi, na rozdrożach, blisko pól. Wielokrotnie obiektom kultu towarzyszą - [Tajemnice cmentarzy - Trzebieszów](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-trzebieszow/) - Cmentarz w Trzebieszowie jest oddalony od kościoła parafialnego o około 1,5 kilometra. Leży poza wsią, po prawej stronie od drogi głównej przecinającej miejscowość. - [Miejsca kultu i pamięci - kapliczki](http://zastawie-netau.net/miejsca-kultu-i-pamieci-kapliczki/) - Kapliczki domkowe. Ten typ kapliczek na wsiach Ziemi Łukowskiej występuje bardzo często. Najpopularniejszą ich odmianą są kapliczki murowane z dachem brogowym lub dwuspadowym krytym dachówką, w środku zawierające ołtarz z mensą, rzeźbą lub obrazem - występują zwłaszcza we wsiach dość odległych od kościoła. Kapliczka taka występuje w Zastawiu (Gm. Stanin) Wybudowana w r. 1949 - [Miejsca kultu i pamięci - mogiły, pomniki, kapliczki kommemoratywne (II wś)](http://zastawie-netau.net/miejsca-kultu-i-pamieci-mogily-pomniki-kapliczki-kommemoratywne-ii-ws/) - Ziemia Łukowska była świadkiem wielu tragicznych wydarzeń w czasie II wojny światowej. Działała tu rozwinięta partyzantka AK, NSZ i inne organizacje stawiające opór najeźdźcy. Znajduje się tu wiele pomników upamiętniających miejsca bitew, działań wojennych, ale też miejsca hitlerowskich zbrodni na ludności cywilnej. Poszczególne wsie dla uczczenia swoich dawnych mieszkańców walczących w II wojnie światowej i - [Tajemnice cmentarzy - Adamów](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-adamow/) - Cmentarz w Adamowie ma kształt zbliżony do prostokąta, który krótszym bokiem przylega do ulicy Cmentarnej. Pochówki na tym cmentarzu odbywają się od około połowy XIX wieku. Przy tej samej ulicy, w kierunku centrum Adamowa znajdują się pozostałości starego cmentarza parafialnego. Dziś jest to mały zadrzewiony teren otoczony płotem, na którego terenie widac pozostałość grobu, krzyż - [Tajemnice cmentarzy - Stanin](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-stanin/) - Cmentarz w Staninie leży przy drodze na Kosuty. Ma on kształt zbliżony do prostokąta. Od bramy głównej biegnie alejka, przy której są pochowani bohaterowie Powstania Styczniowego oraz miejscowi księża. Na cmentarzu można wydzielić 7 sektorów, których granice wyznaczają alejki oraz mur cmentarny. Prawdopodobnie najwcześniejsze pochówki miały miejsce w kwaterze po prawej stronie bramy. - [Tajemnice cmentarzy - Tuchowicz - cmentarz przykościelny](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-tuchowicz-cmentarz-przykoscielny/) - Cmentarz w Tuchowiczu położony około 500 metrów od kościoła w bocznej dróżce odchodzącej od drogi na Jeleniec. Od początku istnienia parafii do przełomu XVIII i XIX wieku zmarłych grzebano na cmentarzu przykościelnym. Do dziś zachowały się tam dwa nagrobki - Joachima Hempla i jego żony Rozalii z Dmochowskich. Przy wejściu do kościoła znajduje się piękny - [Tajemnice cmentarzy - Jedlanka](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-jedlanka/) - Cmentarz w Jedlance jest stosunkowo nową nekropolią. Miejscowa parafia powstała po odłączeniu się od parafii tuchowickiej w 1928 roku i z pewnością wtedy powstał też cmentarz. Jest on jednym z niewielu w okolicy, który w ciągu ostatnich kilku lat przeszedł dość rewolucyjną zmianę. Nekropolia leży przy drodze z Jedlanki w kierunku na Stoczek Łukowski. Jest - [Tajemnice cmentarzy - Jeleniec](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-jeleniec/) - Cmentarz w Jeleńcu podzielony jest na dwie części. Po prawej stronie drogi leży starsza (1), zadrzewiona część, po lewej część nowsza (2), gdzie obecnie odbywają się pochówki. Na starej części cmentarza wzrok przykuwa kilka nagrobków. M.in grób na którym widnieje fotografia poległego w I wojnie światowej oraz nagrobek czterech braci (?) Kaniów, którzy zginęli podczas - [Tajemnice cmentarzy - Okrzeja](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-okrzeja/) - Cmentarz w Okrzei pochodzi, jak większość cmentarzy na ziemi łukowskiej z XIX wieku. Zostali tu pochowani członkowie rodzin szlecheckich z sąsiednich wsi należących do parafii Okrzeja, w tym matka noblisty Henryka Sienkiewicza Stefanii z Cieciszowskich oraz rodzina Szydłowskich i Szamotów właścicieli dworku we wsi Jagodne. Przy wejściu na cmentarz znajduje się tablica informująca o grobach ziemian, - [Tajemnice cmentarzy - Turzystwo/Wola Gułowska](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-turzystwowola-gulowska/) - Cmentarz parafialny Woli Gułowskiej leży na granicy tej wsi z Turzystwem. Ma kształt prostokąta przeciętego na dwie części alejką. Cmentarz leży nieopodal kościoła w Woli Gułowskiej i był świadkiem i miejscem walk toczonych podczas ostatniej bitwy września 1939 roku. 1 Od samego wejścia na cmentarz drogowskazy prowadzą do grobu żony powstańca styczniowego Joanny z - [Tajemnice cmentarzy - Wojcieszków](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-wojcieszkow/) - Cmentarz w Wojcieszkowie jest położony przy drodze w kierunku do miejscowości Glinne. Został założony 26.10.1887. Miał wtedy 4 hektary. Do położonej w jego centralnym punkcie kaplicy (1) cmentarnej prowadzi wysadzana starodrzewem aleja. Tuż za kaplicą miejsce wiecznego spoczynku znaleźli członkowie rodzin szlacheckich, księża, organiści, a także bohaterowie działań wojennych z 1939 roku oraz partyzanci - [Tajemnice cmentarzy - Gręzówka](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-grezowka/) - Cmentarz w Gręzówce znajduje się na skraju lasu, przy drodze do Nowej Gręzówki. Las wnika w obręb cmentarza - duża jego częśc jest porośnięta lasem. Nekropolia została poświęcona w 1938 roku 1 Centralną część stanowi kwatera w której zostali pochowani żołnierze polegli głównie w bitwie pod Różą Zostali tu pochowani po ekshumacjach w roku 1945. - [Tajemnice cmentarzy - Zofibór](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-zofibor/) - Cmentarz w Zofiborze pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Znajduje się na wzgórzu za wsią przy drodze na Domaszewnicę. 1 Wchodząc bramą główną, po lewej stronie w narożniku, pod płotem znajduje się mogiła zbiorowa żołnierzy z II wojny światowej 2 W środkowym sektorze, po lewej stronie, tuż przy głównej alei znajduje się - [Tajemnice cmentarzy - Serokomla](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-serokomla/) - Cmentarz w Serokomli jest położony przy ulicy Cmentarnej. Można go podzielić na dwie części. Na jednej z nich groby ułożone są w równych rzędach (I), na drugiej (II) - starszej mogiły są rozłożone chaotycznie, bez określonego porządku. Z pewnością dużo mogił w tym sektorze została zrównana z ziemią 1 Od wejścia przykuwa wzrok biały obelisk - [Tajemnice cmentarzy - Stoczek Łukowski](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-stoczek-lukowski/) - Cmentarz w Stoczku Łukowskim jest jedną z największych nekropolii położonych na omawianym terenie. Leży przy ulicy Kościelnej, od której odgradza ją kamienny mur. Są tu pochowani mieszkańcy Stoczka Łukowskiego, powstańcy styczniowi, bohaterowie walk o niepodległość, mieszczanie i ziemianie. Osobną kwaterę mają członkowie AK i partyzanci polegli w bitwach, oraz ci, którzy przeżyli wojnę i zmarli - [Tajemnice cmentarzy - Ulan](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-ulan/) - Historię cmentarza i parafii w Ulanie opisał na swojej stronie Krzysztof Czubaszek. Nekropolia powstała na przełomie XVIII i XIX wieku stopniowo zastępując tradycyjne miejsce pochówku przy kościele. W 1839 roku stała tam już kaplica,a w 1849 wybudowano drewniany kościół pw św. Michała Archanioła (1), który stoi do dziś. Cmentarz usytuowany jest na wzgórzu przy drodze - [Tajemnice cmentarzy - Radoryż Kościelny](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-radoryz-koscielny/) - Cmentarz w Radoryżu Kościelnych leży w pobliżu kościoła, być może dlatego nie ma na nim kaplicy cmentarnej tak charakterystycznej dla innych pobliskich nekropolii. Na cmentarzu parafialnym w Radoryżu Kościelnym pochowani sa m.in dawni właściciele ziemscy, posiadacze okolicznych miejscowości, w tym rodzina Potworowskich - posesorzy Radoryża, a także rodzina Holnickich - Szulc. 1 Groby Potworowskich 2 - [Tajemnice cmentarzy - Łuków](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-lukow/) - Cmentarz w Łukowie jest największą nekropolią na Ziemi Łukowskiej. O jej historii można przeczytać parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Łukowie - [Powstanie styczniowe - miejsca pamięci](http://zastawie-netau.net/powstanie-styczniowe-miejsca-pamieci/) - 1. Las Kobylczyk (okolice Woli Okrzejskiej) Do miejsca pochówku Antoniego Trzaskowskiego i jego czternastu podkomendnych prowadzą drogowskazy, mimo to odnalezienie go może przysporzyć nieco problemów. Wyjeżdżając spod muzeum Henryka Sienkiewicza skręcamy w prawo, w drogę przylegającą do parkingu. Kierujemy się cały czas prosto, aż do torów kolejowych. Przejeżdżamy przez nie i prostą drogą wjeżdżamy do lasu. - [Markowscy - dziedzice Tuchowicza](http://zastawie-netau.net/markowscy-dziedzice-tuchowicza/) - Powszechnie wiadomo że Tuchowicz od lat 20tych XIX wieku należał do rodziny Hempel. Nieprawdziwe są jednak informacje podawane w niektórych źródłach (m.in w książce "Dzieje rodziny Hemplów" Zdzisława Janoty Bzowskiego), że miasteczko to było posagowym majątkiem żony Joachima Hempla - Rozalii Dmochowskiej. Joachim Hempel kupił Tuchowicz wraz z przyległościami i przynależnościami od Walentego Markowskiego w - [Samotny krzyż nad Krzną](http://zastawie-netau.net/samotny-krzyz-nad-krzna/) - Nad Krzną, przy ulicy Nadrzecznej w Łukowie znajduje się stary samotny krzyż - kuty z granitową podmurówką. Upamiętnia miejsce śmierci 23-letniego Stanisława Czubaszka 19 sierpnia 1907 roku. Prawdopodobnie była to śmierć tragiczna. Wyjaśnienie tajemnicy śmierci młodzieńca znalazłam w jednej z bibliotek cyfrowych po kilku latach. Od samego początku można było założyć, że Czubaszek nie zmarł - [Trup, Topielec i Koparka...](http://zastawie-netau.net/trup-topielec-i-koparka/) - Co mają ze sobą wspólnego Trup, Topielec i Koparka... a także Załawiec, Poręby, Siane Łąki, Łąki Numerowe...? Są to nazwy miejsc znajdujących się w pobliżu wsi Zastawie. Ich etymologia nie zawsze została już poznana. W niektórych przypadkach, takich jak Łąki Numerowe trzeba ich szukać w wydarzeniach historycznych, a niekiedy, tak jak w przypadku Trupa w miejscowych legendach - [Imieniny marszałka w Adamowie](http://zastawie-netau.net/imieniny-marszalka-w-adamowie/) - W okresie przedwojennym imieniny marszałka Józefa Piłsudskiego były hucznie obchodzone w całej Polsce. Uroczystość tą celebrowali także mieszkańcy ziemi łukowskiej. Relację z obchodów w Adamowie opisywała Gazeta Powiatu Łukowskiego z 1933 roku. Pamiątka po uroczystości znajduje się do dziś tuż przy wejściu do kościoła - [Uszyńscy - łukowscy notariusze](http://zastawie-netau.net/uszynscy-lukowscy-notariusze-2/) - Protoplaści rodu Uszyńskich herbu Lubicz pochodzili z Małej Uszy i Wielkiej Uszy pod Ciechanowcem. Mieli oni trzech synów, bezdzietnych Piotra i Franciszka, oraz Antoniego, którego syn i wnuk przez szereg lat pełnili funkcje notariuszy w Łukowie. Antoni Uszyński dzierżawił majątek Świętochów, w okolicy Węgrowa. Później kupił parowłókową posiadłość w Siedlcach. Jego wnuk Roman, w 1924 roku, lokalizował - [Julian Kryński - tuchowicki proboszcz](http://zastawie-netau.net/juljan-krynski-tuchowicki-proboszcz/) - Ksiądz Julian Kryński urodził się w 1823 roku. Był synem Jana i Wiktorii z Arciszewskich.Ukończył seminarium w Janowie Podlaskim. W okresie popowstaniowym był proboszczem w Komarówce. Zasłynął wtedy przygarnianiem prześladowanych unitów. Grekokatolickie władze duchowne donosiły o "szkodliwym wpływie na sprawy prawosławia proboszczów z powiatu radzyńskiego: z Komarówki księdza Juljana Kryńskiego i z Wohynia księdza Stanisława Nosińskiego, którzy - [Ksiądz Adam Byszewski - budowniczy kościoła w Tuchowiczu](http://zastawie-netau.net/ksiadz-adam-byszewski-budowniczy-kosciola-w-tuchowiczu/) - Adam Łukasz Byszewski urodził się 14 października 1821 roku w Łukowie. Jego ojcem był Jan Byszewski podoficer pułku trzeciego ułanów polskich szwadronu trzeciego, matką Maryanna Walczewska. W 1822 ojciec przyszłego księdza przeszedł do rezerwy i osiadł w Węgrowie. Od co najmniej 1851 roku był wikariuszem w Tuchowiczu. Wtedy też został powołany na stanowiska Nauczyciela Religii - [Z Zastawia przez powstanie warszawskie...](http://zastawie-netau.net/z-zastawia-przez-powstanie-warszawskie/) - Władysław Fijał był czwartym z kolei dzieckiem (drugim z braci) Katarzyny i Juliana Fijałów. Miał zostać kowalem. Jednak zdrowie mu na to nie pozwoliło, delikatny i słaby nie miał siły by cały dzień uderzać młotem. Tak wspominała go siostra Bronisława: „Władek uczył się za kowala, ale chciał wyjechać do Warszawy. Załatwiłam mu prace, ale był - [Z kart historii - Lipniak](http://zastawie-netau.net/z-kart-historii-lipniak/) - Lipniak to dziś niewielka wieś pomiędzy Zastawiem i Zagoździem. Trudno tu dziś dopatrzeć się miejsc świadczących o jej bogatej historii. Stojący tu dwór został rozebrany w połowie XX wieku. Przeszłość wsi, a później czasowo tylko folwarku jest niezwykle interesująca. Już w 1810 roku Lipniak roku stanowił Dobra Narodowe. Ich naddzierżawcą był wtedy Tadeusz Sierzputowski. - [Z kart historii - Niedźwiadka.](http://zastawie-netau.net/z-kart-historii-niedzwiadka/) - Samodzielne dobra ziemskie Niedźwiadka czyli „Niedźwiedzikierz” istniały już w końcu XVI w., kiedy to jeden z rodu Kanimirów z klucza Tuchowicz miał tu swoja siedzibę. Później razem z pobliskim Kijem Niedźwiedzikierz należał do dóbr Gózd, które już w XVIII wieku należały do Stefana, a później jego syna Franciszka Domaszewskiego. W 1826 zakupił je Augustyn Przyszychowski, właściciel - [Polegli w bitwie pod Zastawiem - 2.12.1863](http://zastawie-netau.net/polegli-w-bitwie-pod-zastawiem-2-12-1863/) - Bitwa pod Zastawiem 2 grudnia 1863 była jedną z najkrwawszych potyczek na ziemi łukowskiej. Według różnych źródeł zginęło w niej, lub zostało rannych, ok 200 Polaków i około 100 kozaków. Bitwa rozciągnęła się na przestrzeni kilkunastu kilometrów, a poległych i rannych zbierała z pól okoliczna ludność. Część tych, którzy zginęli została pochowana na cmentarzach w Tuchowiczu - [Sławni bracia z Niedźwiadki - cz. II - Mieczysław Horodyński](http://zastawie-netau.net/slawni-bracia-z-niedzwiadki-cz-ii-mieczyslaw-horodynski/) - Drugim ze znanych braci Horodyńskich pochodzących z Niedźwiadki jest najlepszy cyklista przełomu XIX i XX wieku - Mieczysław Feliks Horodyński. Był on synem Witolda Eustachego i jego drugiej żony Teofili Bogusławskiej. Urodził się w majątku ojca w 1870 (jako bliźniak Józefy Feliksy). Tu spędził pierwsze lata swego życia. Trudno dziś odtworzyć jego najwcześniejsze lata z powodu braku dostępnych, - [O początkach parafii w Jedlance.](http://zastawie-netau.net/o-poczatkach-parafii-w-jedlance/) - Parafia w Tuchowiczu należała do jednych z najstarszych i najrozleglejszych na ziemi łukowskiej. Swym zasięgiem obejmowała tereny graniczące z parafiami Stoczek i Łuków. Od początku jej istnienia obejmowała także tak odległe tereny jak Radoryż. Z biegiem czasu wyodrębniały się z niej inne parafie znacząco zmniejszając jej obszar. Na początku XX wieku podczas wizyt duszpasterskich zauważono - [Joachim Roch Hempel - architekt, budowniczy i protoplasta rodu.](http://zastawie-netau.net/joachim-roch-hempel-architekt-budowniczy-i-protoplasta-rodu/) - Tu spoczywającemu do zmartwychpowstania na Sąd Boży JOACHIMOWI HEMPLOWI zmarłemu 23 lutego 1809 roku. Szanownemu Mężowi zasmucona żona a Karola, Jana, Zofii i Teofili Matka czułą pamiątkę zostawia. Ten trudno czytelny napis zdobi jedną z kilkunastu płyt nagrobnych umieszczonych w murze okalającym kościół św. Józefa w Puławach-Włostowicach. Strona internetowa parafii włostowickiej podaje, że płyty te - [Z dziećmi na ziemi łukowskiej :)](http://zastawie-netau.net/z-dziecmi-na-ziemi-lukowskiej/) - Od naszego powrotu z wycieczki po okolicach Łukowa minęło już kilka dni, urlop się skończył... to dobry czas na podsumowanie wyjazdu, napisanie kilku słów o tym co warto zobaczyć, gdzie warto być i jak zorganizować wyjazd w te piękne i nieodkryte jeszcze do końca tereny wschodniej Polski. Być może uda mi się tym wpisem obalić - [Pamięć i szacunek do przodków na podłukowskich cmentarzach.](http://zastawie-netau.net/pamiec-i-szacunek-do-przodkow-na-podlukowskich-cmentarzach/) - Cmentarze w każdym rejonie Polski są inne - w Wielkopolsce uporządkowane, zadbane, w lubuskiem polscy powojenni osadnicy zajęli nie tylko domy i całe wsie po swych niemieckich poprzednikach - przejęli po nich także nekropolie, wykorzystując nawet czasem ich pomniki, często nie niszcząc jednak całych ewangelickich kwater. Coraz częściej zdarza się też odnawianie cmentarzy ewangelickich, opłotowanie - [Dobra ziemskie Zastawie na przełomie XVIII i XIX wieku.](http://zastawie-netau.net/dobra-ziemskie-zastawie-na-przelomie-xviii-i-xix-wieku/) - Właścicielami Zastawia w XVIII wieku byli Józef i Helena z Okęckich Stoińscy. Po ich śmierci na początku XIX wieku ich dobra, zarówno nieruchomości jak i ruchomości, zostały podzielone na cztery części. 15 maja 1805 roku dokonano spisania aktu notarialnego i opisano szczegółowo schedy dla spadkobierców. Po Stoińskich dziedziczyły córki - Antonina Kłopocka, Elżbieta Gogolewska i - [Zapomniana kwatera - cmentarz w Tuchowiczu](http://zastawie-netau.net/zapomniana-kwatera-cmentarz-w-tuchowiczu/) - Jeszcze kilka miesięcy temu jedną z części miejscowego cmentarza zajmowały kilkunastoletnie krzaki i chaszcze. Po uporządkowaniu terenu w południowo-zachodniej części nekropolii odsłonięto kilka grobów sprzed 100 lat. Jak widać na zdjęciu satelitarnym, zapomniana kwatera zajmowała prawie połowę sektora za kapliczką. Z zarośli wyłoniło się kilkanaście pomników, krzyży i pozostałości grobów. Na niektórych z nich znajdują - [O zaginionym pradziadku i żołnierzach z I wojny światowej](http://zastawie-netau.net/o-zaginionym-pradziadku-i-zolnierzach-z-i-wojny-swiatowej/) - Od kilkunastu już lat poszukuję informacji o moim zaginionym prawdopodobnie podczas I wojny światowej pradziadku. Julian Fijał urodził się w 1873 roku w Zastawiu, był synem Jana i Agnieszki z Walczyńskich. W 1906 roku wstąpił w związek małżeński z Katarzyną Olender. Legitymował się wtedy biletem 220 Jepifańskiego Batalionu Rezerwowego. W latach 1907-1915 rodziły się ich - [Henryk Sienkiewicz o Łukowie](http://zastawie-netau.net/henryk-sienkiewicz-o-lukowie/) - Henryk Sienkiewicz syn Ziemi Łukowskiej był nie tylko znanym powieściopisarzem ale i publicystą. W jednym z numerów Gazety Polskiej z 1875 w swoim felietonie Chwila obecna wspomina Łuków a w kolejnym prowadzi polemikę z odpowiedzią jak pisze "Rycerza z Łukowa" IV. Bal w Ratuszu. — Kontramarkarnia. — Złośliwość losu. — Wypadek w Łukowie. — Dziwy. - [Mord w Wandowie](http://zastawie-netau.net/mord-w-wandowie/) - Parafia Wandów jest jedną z młodszych na terenie ziemi łukowskiej. Parafia powstała w 1925 a rok później zakupiono stary browar, gdzie urządzono prowizoryczną kaplicę. Zbierano fundusze na zakup ziemi i budowę świątyni. Inicjatywę tę wspierał wojewoda lubelski Antoni Remiszewski, ofiarowując na ten cel 10 tys zł. W tych trudnych warunkach, od 1931 roku, posługę - [Tu leży Lonek...](http://zastawie-netau.net/tu-lezy-lonek/) - Kilka dni temu na profilu facebookowym pokrótce przedstawiłam historię Leonarda Merło - kaprala 1 Pułku Piechoty Legionów Marszałka Józefa Piłsudskiego z Wilnie. Tragiczną historię Lonka opowiedział jego brat Aleksander Merło. Leonard Merło urodził się w 1918 roku w Petersburgu. Do Polski przybył wraz z rodzicami i rodzeństwem w 1923 roku i zamieszkał w Wilnie. - [Tragedia przy budowie schodów](http://zastawie-netau.net/tragedia-przy-budowie-schodow/) - Figurę Chrystusa niosącego krzyż autorstwa Bolesława Syrewicza znajdującą się przy kościele Przemienienia Pańskiego w Łukowie znają niemal wszyscy. Stanęła ona przy głównym wejściu do świątyni w 1883 roku. Mało kto słyszał jednak o tragicznych wydarzeniach związanych z budową schodów i balustrady, na której znajduje się posąg. W 1881 roku staraniem - [Cmentarz wiejski na przestrzeni 50 lat](http://zastawie-netau.net/cmentarz_wiejski_na_przestrzeni_50_lat/) - Zdjęcia cmentarza w Tuchowiczu, zrobione zaledwie kilkadziesiąt lat temu (prawdopodobnie w latach 70tych XX wieku), które ukazały się niedawno na portalu Łuków i okolice - Historia Ziemi Łukowskiej wywarły na mnie niesamowite wrażenie! To że cmentarz zmieniał swoje oblicze na przestrzeni lat jest sprawą oczywistą. Drewniane, czy żelazne krzyże, betonowe podmurówki były stopniowo zastępowane przez - [Cmentarne know-how czyli o odczytywaniu nieczytelnego](http://zastawie-netau.net/cmentarne-know-how-czyli-o-odczytywaniu-nieczytelnego/) - Badając historię swojej rodziny czy też historię lokalną, prędzej czy później, trafiamy na cmentarz. W poszukiwaniu grobów przodków zapuszczamy się pomiędzy krzyże i pomniki szukając znajomych nazwisk. Często omijamy wzrokiem nagrobki o nieczytelnych lub zatartych napisach, myśląc, że ich odczytanie jest niemożliwe. Czasami wystarczy kilka rzeczy, które mamy pod ręką i to co pozornie niewidoczne - [Pątniczka z Radoryża](http://zastawie-netau.net/patniczka-z-radoryza/) - Historia niezwykłej XIX-wiecznej pątniczki z Radoryża Magdaleny Kotowskiej - [XIX wieczna zagroda wiejska z Olszewnicy](http://zastawie-netau.net/xix-wieczna-zagroda-wiejska-z-olszewnicy/) - Oglądając zdjęcia chat, zrobione zaledwie kilkadziesiąt lat temu widzimy ogromną przepaść między budownictwem dzisiejszym a tym sprzed 50 czy 60 lat. A jak wyglądały chaty naszych przodków zbudowane w XIX wieku ? Doskonały opis chaty i zagrody drobnoszlacheckiej z rejonów ziemi łukowskiej i radzyńskiej umieszczono w miesięczniku Wisła w 1903 roku. Autor wspomina też o - [Wochy i Koziary](http://zastawie-netau.net/wochy-i-koziary/) - Pod tajemniczą nazwą Koziarów i Wochów istniały w okolicach Siedlec i Łukowa dwie grupy wiosek, które wyodrębniały się na tle otoczenia. Jak pisał autor opracowania ich dotyczącego ks. Adolf Pleszczyński zamieszczonego w czasopiśmie Wisła z 1893 roku: "Na pociechę pp. etnografom, którzy dotąd nic nie słyszeli o Wochach ani o Koziarach, z góry powiedzieć możemy, - [Odkrywanie historii ekshumacji z 1932 roku](http://zastawie-netau.net/wojna-polsko-bolszewicka-okrzeja-1920-2/) - Wojna w 1920 roku nie oszczędziła ziemi łukowskiej. W okolicy Okrzei poległo 10 żołnierzy, których w latach 30tych XX wieku ekshumowano i ponownie pochowano na miejscowym cmentarzu parafialnym. Po znalezieniu kilku dokumentów i zdjęć dotyczących tego wydarzenia postanowiliśmy opisać tą historię. Nie uniknęliśmy ślepych uliczek i błędnych hipotez, ale ostatecznie przy współpracy kilku osób udało - [Podsumowanie Roku Henryka Sienkiewicza](http://zastawie-netau.net/podsumowanie-roku-henryka-sienkiewicza/) - Już jutro, 9 marca w I Liceum Ogólnokształcącym w Łukowie odbędzie się uroczyste zakończenie Roku Henryka Sienkiewicza. Skłoniło mnie to do mojego własnego, prywatnego podsumowania minionego roku, który mnie także upłynął pod znakiem Noblisty. Udało mi się odwiedzić wiele miejsc związanych z Henrykiem Sienkiewiczem, niektóre nawet kilkukrotnie. Na mojej mapie nie zabrakło podróży po Wielkopolsce - [II wojna światowa - Józefów Duży](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-jozefow-duzy/) - Józefów powstał u schyłku powstania styczniowego w wyniku częściowej parcelacji majątku Hordzież, który należał do rodziny Kowalskich. W latach 70-tych XIX wieku pojawili się tu koloniści niemieccy, którzy dość szybko pobudowali tu domy,szkołę i dom modlitw. Mimo odmiennego języka, kultury i religii stosunki sąsiedzkie układały się poprawnie, a Polacy czerpali wiedzę rolniczą od przybyszów z - [Franciszek Wojnarowicz -pilot z Wólki Zastawskiej](http://zastawie-netau.net/franciszek-wojnarowicz-pilot-z-wolki-zastawskiej/) - Franciszek Wojnarowicz pilot urodzony w Wólce Zastawskiej. Instruktor pilotażu, zginął w katarstofie samolotowej pod Dęblinem. - [Tort z Radoryża](http://zastawie-netau.net/tort-z-radoryza/) - W latach 30-tych XX wieku Radoryż był dzierżawiony od rodziny Potworowskich przez Tadeusza i Wandę Kossobudzkich. Częstym gościem u nich był Eugeniusz Kamiński z żoną To właśnie za sprawą jej sprawą, możemy poznać przepis na radoryski tort. Receptura zachowała się między kartami jej przedwojennych wspomnień. Tort z Radoryża - 2 chochle gęstej śmietany - 2 - [Babki i akuszerki w okolicy Tuchowicza](http://zastawie-netau.net/babki-i-akuszerki-w-okolicy-tuchowicza/) - Kiedyś naszym antenatkom w porodach pomagały tzw. „babki” zwane później akuszerkami. W książce „Nauka położna krótko zebrana” z 1790 roku autor podaje jakimi cechami powinna się odznaczać kandydatka na „kobietę przy rozwiązaniu rodzących położnic służącą”. Tak więc „maią być rąk szczupłych, palców przydłuższych a cienkich, kibić w ciele i zręczność z sprawnością mająca, niebrać - [Kontrofensywa znad Wieprza - 1920](http://zastawie-netau.net/kontrofensywa-znad-wieprza-1920/) - 16 sierpnia o świcie ruszyło polskie uderzenie znad Wieprza, które całkowicie zmieniło układ operacyjny na przedpolach Warszawy. Na terenie ziemi łukowskiej operowała m.in. 16 Dywizja Piechoty. Miała ona działając dwoma kolumnami przez Kłoczew i Okrzeję w kierunku Żelechowa stanąć wieczorem nad Wilgą w rejonie Ryczyska-Żelechów-Zwornia. Równocześnie z 16 DP natarcie miała zacząć 21 Dywizja Górska - [Rejestr kar w gminie Tuchowicz 1934-1937](http://zastawie-netau.net/rejestr-kar-w-gminie-tuchowicz-1934-1937/) - W Archiwum Państwowym w Siedlcach w zespole Akta gminy Tuchowicz powiat Łuków (nr. zespołu 667) znajdują się niezwykle ciekawe dokumenty, a wśród nich m.in. Rejestr wyroków sądowych orzeczeń karnych władz administracyjnych oraz kar nakładanych przez wójta (sygn.158) i Kontrola wyroków sądowych, grzywien, administracyjnych kar szkolnych i opłat od umów (sygn. 159) z lat 1934-1937 Dokumenty - [Oskar Kolberg o Ziemi Łukowskiej - leczenie](http://zastawie-netau.net/oskar-kolberg-o-ziemi-lukowskiej-leczenie/) - Opis sposobów leczenia w okolicy Tuchowicza i Stanina w Mazowszu T. VII Oskara Kolberga - [Stoczek Łukowski - u źródeł zaopatrzenia stolicy](http://zastawie-netau.net/stoczek-lukowski-u-zrodel-zaopatrzenia-stolicy/) - Handel na targowisku w Stoczku Łukowskim w 1949 roku - [Esełką przez ziemię łukowską](http://zastawie-netau.net/eselka/) - Linia kolejowa nr 12 na odcinku Pilawa-Łuków - [Zapomniani powstańcy - Stanisław Kluge](http://zastawie-netau.net/zapomniani-powstancy-stanislaw-kluge/) - Sylwetka jednego z ostatnich powstańców styczniowych na ziemi łukowskiej - Stanisława Kluge. - [Tak żyli nasi przodkowie w... Gołaszynie](http://zastawie-netau.net/listy-do-gazety-swiatecznej-golaszyn/) - LISTY do Gazety Świątecznej. Ze wsi Gołaszyna w powiecie Łukowskim, gubernji Siedleckiej. Treść: Co najwięcej w Gołaszynie popłaca?—Szkodnicy.—Kłótnie i godzenie się w kółko.—Jaka tam młodzież?—Co i jak świadczy o pustce w jej głowach?—Jaka wieś, a jaka oświata,—jaka oświata, takie i życie. Jak wszędzie, tak i u nas rozmaicie się dzieje: jest dobre, nie brak i - [Tak żyli nasi przodkowie w... Wierzejkach](http://zastawie-netau.net/tak-zyli-nasi-przodkowie-w-wierzejkach/) - Jak żyło się w Wierzejkach w XIX wieku. Korespondencja do Gazety Świątecznej z 1884 roku. - [Dąbie - zarys dziejów](http://zastawie-netau.net/dabie-zarys-historii/) - Zarys dziejów wsi Dąbie opracowany przez Krzysztofa Fornala - [Żdżary - zarys dziejów](http://zastawie-netau.net/zdzary-zarys-dziejow/) - Zarys dziejów wsi Żdżary opracowany przez Krzysztofa Fornala - [Ustawa dekomunizacyjna - tablica w Staninie](http://zastawie-netau.net/stanin_tablica/) - Historia funkcjonariuszy MO upamiętnionych na tablicy w Staninie, która ma zostać usunięta w ramach ustawy dekomunizacyjnej. - [Z dziejów ciemnoty - Zamawianie i leczenie chorób u ludu ziemi Łukowskiej.](http://zastawie-netau.net/z-dziejow-ciemnoty-zamawianie-i-leczenie-chorob-u-ludu-ziemi-lukowskiej/) - Zamawianie chorób, leczenie ludzi i zwierząt przez znachorów. Ludowe sposoby na kołtun (plica polonica), różę, odęcie bydła - [100 rocznica bitwy pod Stoczkiem](http://zastawie-netau.net/100-stoczek/) - Obchody 100-lecia bitwy pod Stoczkiem 10 maja 1931 roku. Program uroczystości. Unikatowe fotografie. - [20-lecie pracy społeczno-oświatowej w gminie Dąbie.](http://zastawie-netau.net/20-lecie-pracy-spoleczno-oswiatowej-w-gminie-dabie/) - Poświęcenie budynków szkoły w Biardach i Gręzówce. Otwarcie remizy w Dąbiu i domu społecznego w Jagodnem w powiecie łukowskim. - [Zbrodnie niemieckie w powiecie łukowskim w czasie II wojny światowej.](http://zastawie-netau.net/zbrodnie-niemieckie-w-powiecie-lukowskim-w-czasie-ii-wojny-swiatowej/) - Spis zbrodni niemieckich w powiecie łukowskim w czasie II wojny światowej. - [Ochotnicza straż pożarna powiatu łukowskiego w latach 20-tych XX wieku](http://zastawie-netau.net/osp/) - Stan wyposażenia ochotniczych straży powiatu łukowskiego w latach 20-tych XX wieku. - [Tajemnica tuchowickiego medalika](http://zastawie-netau.net/tajemnica-tuchowickiego-medalika/) - Tajemnica medalika wybitego dla parafii Tuchowicz z okazji 500-lecia koronacji obrazu Najświętszej Maryi Panny na Jasnej Górze - [Mapa bitew i potyczek 1863-64 na terenie dzisiejszego powiatu łukowskiego](http://zastawie-netau.net/bitwy_i_potyczki/) - Mapa bitew i potyczek powstania styczniowego w obecnym powiecie łukowskim - [Polegli w powstaniu styczniowym na ziemi łukowskiej](http://zastawie-netau.net/polegli-w-powstaniu-styczniowym-na-ziemi-lukowskiej/) - Na terenie obecnego powiatu łukowskiego rozegrało się kilkanaście mniejszych i większych bitew i potyczek podczas powstania styczniowego. Trudno dziś jednoznacznie określić ilu powstańców poniosło śmierć podczas tych działań. Ilość poległych szacować można na kilkuset. Jednak nie wszystkie zgony odnotowywane były w księgach metrykalnych. Wydaje się, że w czasie powstania styczniowego nie funkcjonowało żadne specjalne prawo - [Posłowie powiatu łukowskiego na Sejm Ustawodawczy 1919-1922](http://zastawie-netau.net/poslowie-powiatu-lukowskiego-na-sejm-ustawodawczy-1919-1922/) - Sejm Ustawodawczy, powołany dla uchwalenia Konstytucji II Rzeczypospolitej, rozpoczął swoje obrady 10 lutego 1919 roku. Pod koniec kadencji liczył 446 posłów - dwóch z nich pochodziło z powiatu łukowskiego. Podczas wyborów do sejmu powiat łukowski i garwoliński zostały połączone w jeden okręg wyborczy nr 19,w którym uprawnionych do głosowania było 119 tys. 916 osób. W - [XIX-wieczne sadownictwo w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/sadownictwo/) - XIX-wieczne sadownictwo w powiecie łukowskim - [Tadeusz Prejzner - kompozytor, dyrygent, badacz pieśni ludowej ziemi łukowskiej](http://zastawie-netau.net/tadeusz-prejzner-kompozytor-dyrygent-badacz-piesni-ludowej-ziemi-lukowskiej/) - Znany polski pedagog muzyczny, kompozytor, dyrygent i publicysta Tadeusz Prejzner pochodził z ziemi łukowskiej. Spędził tu część swojego życia i pozostawił po sobie spuściznę w postaci badań nad pieśniami ludowymi tych terenów. Tadeusz Prejzner urodził się 20 maja 1903 roku w Wojcieszkowie. Był dziesiątym dzieckiem Jana i - [Wielka Wojna - wysiedlenia z powiatu łukowskiego](http://zastawie-netau.net/biezenstwo/) - Bieżeństwo, czyli wysiedlenia ludności powiatu łukowskiego w czasie I wojny światowej. - [Panienka, letka wątroba, zsiadłe nogi - słownictwo gwarowe](http://zastawie-netau.net/panienka-letka-watroba-zsiadle-nogi-slownictwo-gwarowe/) - Wyrażenia gwarowe powiatu łukowskiego w pracy prof Haliny Pelcowej "Interferencje leksykalne w gwarach Lubelszczyzny" - [Epidemia cholery w powiecie łukowskim w 1831 roku](http://zastawie-netau.net/epidemia-1/) - Rozprzestrzenianie się epidemii cholery w powiecie łukowskim w 1831. Przyczyny, sposoby zapobiegania i leczenia. Zmarli w podłukowskich parafiach. - [Wojenna historia pewnego domu w Trzebieszowie](http://zastawie-netau.net/wojenna-historia-pewnego-domu-w-trzebieszowie/) - Niezwykła historia domu w Obelnikach. Losy rodziny Brzozowskich, która uratowała cztery Żydówki - [Bohaterska śmierć i pogrzeb z honorami - przedwojenna akcja Policji Państwowej sprzed 92 lat.](http://zastawie-netau.net/policja/) - Policja Państwowa przed II wojną. - [Kolej łukowsko-iwangorodzka](http://zastawie-netau.net/kolej/) - W 1876 roku uruchomiono łukowsko-iwangorodzka odnogę Kolei Nadwiślańskiej. Trasa liczyła 56,78 wiorst i łączyła drogę warszawsko-terespolską z drogą iwangorodzka-dąbrowską. Stacjami pośrednimi linii były Krzywda i Rossosz przemianowana później na Leopoldów. KALENDARIUM LINII ŁUKOWSKO-IWANOGRODZKIEJ 5 marca 1875 Słychać, że budowę jednej sekcji kolei Nadwiślańskiej a mianowicie Iwangorod-Łuków przyjął pan J.A. Kraszewski, inżynier. listopad 1875 Roboty na - [Translokacja stanińskiego kościółka](http://zastawie-netau.net/translokacja/) - Przeniesienie drewnianego kościoła ze Stanina do Pratulina - [Kipiące stodoły w gminie Krzywda](http://zastawie-netau.net/krzywda-1/) - Życie społeczne i gospodarcze w gminie Krzywda w 1974 roku. - [Tak żyli nasi przodkowie...w Celeju](http://zastawie-netau.net/celej/) - Listy do Gazety Świątecznej - Ze wsi Celeja w powiecie łukowskim guberńji siedleckiej Wieś nasza leży nad małą rzeczką Świdrem. Po obu stronach rzeczki ciągną się pasma łąk niezgorszych; dalej na północy za łąką są ogrody, a w tych ogrodach pozakładane piękne sady owocowe. Nie wszyscy jednak z tych sadów korzyść mają, bo niedbałym właścicielom - [Eugeniusz Domański - tuchowicki organista](http://zastawie-netau.net/domanski/) - Eugeniusz Domański był w latach 1934-67 organistą w Tuchowiczu. Pracował także społecznie - udzielał się m.in. w miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej. Zapisał się w pamięci parafian jako niezwykle elegancki mężczyzna. Niektórzy do dziś wspominają kalikowanie podczas mszy. Historię organisty, który spędził w Tuchowiczu 33 lata przypominamy dzięki dokumentom i zdjęciom zachowanym u jego wnuka Adama, - ["Krzywda była jej ukochanym miejscem na ziemi" - rzecz o Marii Kownackiej](http://zastawie-netau.net/kownacka/) - Maria Kownacka spędziła w Krzywdzie zaledwie kilka lat, lecz jej pobyt w domu siostry Janiny nie był jedynie krótkim epizodem w jej życiu. Nawet po przeprowadzce do Warszawy, często wracała, do tego, jak mówił jej siostrzeniec Lechosław Malicki, " jej ukochanego miejsca na ziemi". Spędziła tu także część okupacji Z Krzywdy pochodziła dozgonna przyjaciółka pisarki - Natalia Kusaj. - [Dobra Sarnów ubezpieczone od ognia](http://zastawie-netau.net/dobra-sarnow/) - Zabudowania dóbr Sarnów w XIX wieku. Mieszkańcy i zabudowania Sarnowa,Kierzkowa, Borowiny, Szczygłów Dolnych - [Nieurodzaj i głód w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/glod/) - Rok 1937 był katastrofalny dla mieszkańców powiatu łukowskiego. Wielka susza, która objęła swoim zasięgiem prawie całą Lubelszczyznę spowodowała klęskę nieurodzaju. Mieszkańcy z uzasadnioną obawą patrzyli w przyszłość, a w ich oczy zaglądał głód. KLĘSKA SUSZY "Wyzwolenie" już w lipcu tego roku pisało: "W całym powiecie łukowskim od dwóch miesięcy klęska suszy. Przez cały maj - [Epidemia cholery w powiecie łukowskim w 1848 roku](http://zastawie-netau.net/cholera-1848/) - Kolejna, po 1831 roku, epidemia cholery pojawiła się w Królestwie Polskim w 1848 roku. Tym razem dotarła na te tereny z Turcji, Wołoszczyzny i Galicji. Flisacy i przewoźnicy rzeczni przywlekli ją do Warszawy, skąd rozprzestrzeniła na dalsze obszary. Podobnie jak w 1831 roku, nie ominęła Łukowa i okolic. Tym razem prasa dość szczegółowo podawała - [„Piorunujący list”, czyli złoty pociąg po łukowsku](http://zastawie-netau.net/piorunujacy-list-czyli-zloty-pociag-po-lukowsku/) - Niezwykła historia odzyskania przez szkołę w Gołotczyźnie przedwojennego archiwum, które przez ponad 50 lat było przechowywane w Trzebieszowie. - [Tajemniczy postument pod figurą Chrystusa w Wilczyskach](http://zastawie-netau.net/rzewuski/) - Tajemnica postumentu pod figurą Chrystusa na przykościelnym cmentarzu w Wilczyskach - [Wykaz zmarłych żołnierzy w wojsku Cessarsko-Rossyjskiem z powiatu łukowskiego](http://zastawie-netau.net/wykaz_wojsko_c_r/) - Wykaz zmarłych żołnierzy w wojsku Cessarsko-Rossyjskiem rodem z guber. Lubelskiej pochodzących. Nazwisko i imię Imię ojca Miejscowość Funkcja Data zgonu Karwowski Wawrzyniec Marcin gm. Celiny majtek 33 ekwipażu Czarnomorskiej floty 24.04.1855 Mazwo Andrzej Józef gm. Domaniny 29.04.1860 Manszyński Mikołaj gm. Stężyca kanonier tyfliskiej fortecznej artylerii 13.09.1860 Niezgoda Roman Urban gm. Gończyce żołnierz jeleckiego - [O wojskach rakietowych w powstaniu listopadowym, czyli z koziołka w zaborcę](http://zastawie-netau.net/rakiety-1831/) - W czerwcu 1831 roku w okolicach Adamowa, Kocka, Serokomli, Okrzei i Żelechowa operowała 3. Bateria Lekkokonna kpt. Józefa Jaszowskiego, ścigająca rosyjski korpus generała Rüdigera. Była to jedna z najbardziej niezwykłych jednostek powstania listopadowego, powstała bowiem na bazie półbaterii rakietników konnych – pierwszej w historii polskiej i unikatowej w skali europejskiej jednostki rakietowej, przeznaczonej do wspierania ogniem rakietowym działań kawalerii. - [Groby rodzinne Szydłowskich w Okrzei](http://zastawie-netau.net/okrzeja_szyd/) - Szydłowscy, Szamotowie i Zalescy pochowani w grobach rodzinnych na cmentarzu parafialnym w Okrzei - [Powiat łukowski gore !](http://zastawie-netau.net/powiat-lukowski-gore/) - Pożary w powiecie łukowskim w XIX wieku - [Czy na cmentarzu w Trzebieszowie spoczywa bohater powstania listopadowego?](http://zastawie-netau.net/russyan/) - Bitwa pod Stoczkiem i jej bohater Franciszek Russyan - [Brazylijska gorączka - mieszkańcy powiatu łukowskiego na emigracji](http://zastawie-netau.net/goraczka/) - Losy emigrantów z powiatu łukowskiego do Brazylii. - [Pamiętniki chłopa...ze Zgórznicy](http://zastawie-netau.net/pamietniki/) - Pamiętnik chłopa ze Zgórznicy wysłany na konkurs Instytutu Gospodarstwa Społecznego - [Sierpień 1920 w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/sierpien-1920-w-powiecie-lukowskim/) - Działania wojsk na terenie powiatu łukowskiego w sierpniu 1920 roku - [Niezwykłe spotkanie z marszałkiem Józefem Piłsudskim...w Gołąbkach](http://zastawie-netau.net/pilsudski-w-golabkach/) - 17 sierpnia 1920 r. o świcie samochód wiozący marszałka Józefa Piłsudskiego do Łukowa został zatrzymany przez polski patrol pod wsią Gołąbki - [Zbrodnia, kara, odkupienie, czyli dlaczego starosta łukowski budował kościół](http://zastawie-netau.net/starosta/) - Zamach na króla w 1620 roku i jego łukowski wątek. Jaki udział w zbrodni miał starosta łukowski Erazm Widlica Domaszewski - [1873 – Okolice Łukowa na General-Karte von Central-Europa](http://zastawie-netau.net/okolice-lukowa-na-general-karte-von-central-europa-1873/) - Okolice Łukowa na Okolice Łukowa na General-Karte von Central-Europa z 1873 roku - [Śladami księdza Wajszczuka](http://zastawie-netau.net/sladami-ksiedza-wajszczuka/) - Życie i działalność ks. Karola Wajszczuka - męczennika i więźnia KL Dachau - [Zapomniani powstańcy – Antoni Kaliszek](http://zastawie-netau.net/zapomniani-powstancy-antoni-kaliszek/) - Biografia Antoniego Kaliszka - powstańca styczniowego z ziemi łukowskiej - [O wartości kartofla, czyli przyczynek do listy odszkodowań wojennych](http://zastawie-netau.net/kontyngent/) - Kontyngenty -przymusowe dostawy żywności i płodów rolnych na rzecz okupanta, które musieli odstawiać polscy gospodarze podczas wojny. - [Zwyczajny pomnik niezwyczajnego człowieka](http://zastawie-netau.net/stanislaw_lada/) - W Woli Mysłowskiej, tuż przy budynku urzędu gminy, w pobliżu ronda, znajduje się niepozorny, zapomniany pomnik z polnych kamieni. Zarośnięty mchem napis odczyta tylko wyjątkowo zdeterminowany przechodzień. Z reguły pomniki stawia się postaciom znanym z historii, tym którzy walczyli z bronią w ręku, czy też powstają one w miejscach ważnych wydarzeń historycznych. Ten - [/ca 1915-1918/ – Królestwo Polskie i przyległe prowincye Austryi, Niemiec i Rosyi](http://zastawie-netau.net/1915-1918/) - Królestwo Polskie i przyległe prowincye Austryi, Niemiec i Rosyi /ca 1915-1918/; Mapa Polski /ca 1920-1921/ 1:750 000 - [1913 – Mapa Królestwa Polskiego z oznaczeniem miast, osad, wsi, komór, kolei, dróg bitych, traktów pocztowych i rzek](http://zastawie-netau.net/mapa-krolestwa-polskiego-z-oznaczeniem-miast-osad-wsi-komor-kolei-drog-bitych-traktow-pocztowych-i-rzek/) - Mapa Królestwa Polskiego z oznaczeniem miast, osad, wsi, komór, kolei, dróg bitych, traktów pocztowych i rzek, do użytku rolnictwa, handlu, przemysłu i turyzmu" - [1961 – Autostop - Samochodowa Mapa Polski](http://zastawie-netau.net/1961/) - Autostop - Samochodowa Mapa Polski 1961 - [1931 – Mapa samochodowa Rzeczypospolitej Polskiej](http://zastawie-netau.net/1931-2/) - Mapa samochodowa Rzeczypospolitej Polskiej - 1931 - [1924 – Mapa województwa lubelskiego](http://zastawie-netau.net/mapa-wojewodztwa-lubelskiego-1924/) - Fragment mapy województwa lubelskiego - 1924 - [1924 – Mapa Rzeczypospolitej Polskiej i krajów ościennych - 1924 rok](http://zastawie-netau.net/oscienne/) - Fragment Mapy Rzeczypospolitej Polskiej i krajów ościennych z 1924 roku - [1934 – Mapa Rzeczypospolitej Polskiej](http://zastawie-netau.net/mapa-rzeczypospolitej-polskiej-1934-rok/) - Fragment Mapy Rzeczypospolitej Polskiej - 1934 rok - [1935 – Polska Północno-Wschodnia](http://zastawie-netau.net/polska-polnocno-wschodnia-1935-rok/) - Fragment Mapy Polski Północno-Wschodniej z 1935 roku - [1947 – Mapa Polski](http://zastawie-netau.net/mapa-polski-1947/) - Fragment Mapy Polski (Wydanie drugie (A) warstwobarwne) z 1947 - [1947 – Polska, mapa samochodowa](http://zastawie-netau.net/polska-mapa-samochodowa-1947/) - Fragment Mapy samochodowej Polski z 1947 - [Ocalić od zapomnienia - Joanna Belejowska - tłumaczka Verne'a](http://zastawie-netau.net/belejowska/) - Biografia Joanny z Pomianowskich Belejowskiej, pisarki, redaktorki i tłumaczki m.in. Juliusza Verne'a - [Cmentarz w Wilczyskach](http://zastawie-netau.net/cmentarz-w-wilczyskach/) - Najstarsze nagrobki na cmentarzu w Wilczyskach - [11 listopada w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/11-listopada-w-powiecie-lukowskim/) - Obchody Dnia Niepodległości w powiecie łukowskim na przestrzeni lat miały różny wymiar. Stawiano pomniki, odgrywano przedstawienia, organizowano zabawy i akademie, sadzono drzewa, tworzono "żywe pomniki". W latach 20-tych i 30-tych wszystkie organizacje działające nawet w najmniejszych wsiach aktywnie włączały się w uświetnienie tej wyjątkowej rocznicy. 1928 rok – przedstawienia w - [Dzieciniec w Trzebieszowie](http://zastawie-netau.net/dzieciniec-w-trzebieszowie/) - Historia i niezwykle barwny opis dziecińca w Trzebieszowie - [1946 – Okolice Łukowa na mapie WIG z 1946 roku](http://zastawie-netau.net/okolice-lukowa-na-mapie-wig-z-1946-roku/) - Okolice Łukowa na mapie WIG z 1946 roku - [1945 – Okolice Łukowa na mapie WIG](http://zastawie-netau.net/okolice-lukowa-na-mapie-wig-z-1945-roku/) - Okolice Łukowa na mapie WIG z 1945 roku - [1939 – Fragment Industrieuebersicht Polen](http://zastawie-netau.net/fragment-industrieuebersicht-polen-z-1939-roku/) - Okolice Łukowa na mapie przeglądu przemysłu w Polsce W Stoczku znajdowały się młyny i zakłady spirytusowe, w Dąbrowie huta szkła, w Łukowie młyny, browar, destylacja drewna, olejarnia - [Kolej wąskotorowa Huta Dąbrowa - Krzywda](http://zastawie-netau.net/kolej-waskotorowa-huta-dabrowa-krzywda/) - Historia kolei wąskotorowej Huta Dąbrowa - Krzywda w powiecie łukowskim. - [1932 – Mapa powiatu łukowskiego](http://zastawie-netau.net/mapa-powiatu-lukowskiego-z-1932-roku/) - Mapa powiatu łukowskiego z oznaczeniem rozmieszczeń materjałów kamiennych zdolnych do budowy i konserwacji dróg bitych z 1932 roku Źródło: Archiwum Państwowe w Lublinie - [Poszukiwacze zaginionych kopców, czyli o XVI-wiecznych znakach granicznych](http://zastawie-netau.net/poszukiwacze-zaginionych-kopcow-czyli-o-xvi-wiecznych-znakach-granicznych/) - W 1563 roku do Łukowa przyjechała komisja królewska w celu wytyczenia granic pomiędzy gruntami miejskimi i starościńskimi we wsi Sięciaszka a szlacheckimi we wsi Ryżki (wtedy Ryszki), o które trwały spory. Odpis XVI-wiecznej relacji z tego zdarzenia zamieścił ks. Teofil Rybka w swojej „Historii Łukowa i parafii łukowskiej”. Czy możliwe jest, że te kopce istnieją - [Unsere deutsche Ansiedler – o niemieckich osadnikach w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/osadnicy/) - Historia osadnictwa niemieckiego w powiecie łukowskim od lat 70-tych XIX wieku do roku 1940. - [1838 – Okolice Łukowa](http://zastawie-netau.net/radom1838/) - Okolice Łukowa na mapie z 1838 roku - [1834 – Okolice Łukowa na mapie Prus](http://zastawie-netau.net/okolice-lukowa-na-mapie-prus-z-1834-roku/) - Okolice Łukowa na mapie Prus z 1834 roku - [Herbaciarnia w Stoczku Łukowskim](http://zastawie-netau.net/herbaciarnia/) - Historia powstania herbaciarni w Stoczku Łukowskim - [Cmentarze z I wojny światowej w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/cmentarze-z-i-wojny-swiatowej-w-powiecie-lukowskim/) - W 1915 roku przez powiat łukowski przetoczył się front. Napierająca armia niemiecka i austro-węgierska stoczyła na tym terenie kilka bitew i potyczek z wycofującą się armią rosyjską. Poległych chowano w miejscu bitew i potyczek, w grobach masowych lub pojedynczych. W latach 20-tych i 30-tych dokonywano ewidencji i opisów miejsc pochówków. Często już wtedy były one - [1829 – Okolice Łukowa na Mappie generalnej Królestwa Polskiego](http://zastawie-netau.net/okolice-lukowa-na-mappie-generalnej-krolestwa-polskiego-z-1829-roku/) - Okolice Łukowa na Mappie generalnej Królestwa Polskiego z 1829 roku - [Oni walczyli w bitwie pod Stoczkiem](http://zastawie-netau.net/oni-walczyli-pod-stoczkiem/) - Biografie walczących w bitwie pod Stoczkiem w 1831 roku - [Tak żyli nasi przodkowie w... Okrzei](http://zastawie-netau.net/tak-zyli-nasi-przodkowie-w-okrzei/) - List do Gazety Świątecznej od czytelnika z Okrzei w powiecie łukowskim. - [Cmentarze z I wojny światowej - gmina Prawda](http://zastawie-netau.net/cmentarze-z-i-wojny-swiatowej-gmina-prawda/) - Opis cmentarzy z I wojny światowej w dawnej gminie Prawda - [Józef Rafał Jezierski - orędownik jedwabnictwa z łukowskim rodowodem](http://zastawie-netau.net/jozef-rafal-jezierski/) - Bografia Józefa Rafał Jezierskiego -orędownika jedwabnictwa - [1939 – Atlas dróg samochodowych w Polsce](http://zastawie-netau.net/1939-atlas-drog-samochodowych-w-polsce/) - Okolice Łukowa w Atlasie dróg samochodowych w Polsce z 1939 roku - [1914 - West-Russland : angrenzende Teile des deutsches Reichs und Österreich-Ungarns](http://zastawie-netau.net/1914-west-russland/) - Fragment West-Russland : angrenzende Teile des deutsches Reichs und Österreich-Ungarns Rosja Zachodnia: sąsiednie części Cesarstwa Niemieckiego i Austro-Węgier z zasobów Jagiellońskiej Biblioteki Cyfrowej .jbc.bj.uj.edu.pl - [[ca 1900] - Ravenstein-Liebenow's Special Rad- und Automobilkarte von Mittel-Europa.](http://zastawie-netau.net/ca-1900/) - Fragment Ravenstein-Liebenow's Special Rad- und Automobilkarte von Mittel-Europa. z zasobów Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej - [1881 – Mappa teatru wojny w r. 1831.](http://zastawie-netau.net/1881-mappa-teatru/) - Okolice Łukowa na Mappie teatru wojny w r. 1831 wydanej w Poznaniu w 1881 roku. Notatki ołówkiem prawdopodobnie dokonała Jadwiga Zamoyska Z zasobów Biblioteki Kórnickiej PAN - Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa - [1812 – Neue militarische Situations- und Post-Carte von Polen und preussen von I. E. Knittel.](http://zastawie-netau.net/1812-neue-militarische-situations-und-post-carte-von-polen-und-preussen-von-i-e-knittel/) - Okolice Łukowa na mapie "Nowa sytuacja militarna i mapa Polski i Prus autorstwa I.E. Knittel" Neue militarische Situations- und Post-Carte von Polen und preussen von I. E. Knittel. gallica.bnf.fr - [1831 – Charte von Polen](http://zastawie-netau.net/1831-charte-von-polen/) - Okolice Łukowa na Charte von Polen nach seiner gegenwärtigen Eintheilung in das neue Königreich Polen die übrigen Russischen Besitzungen, das Preussische Grosherzogthum Posen, die Republik Krakau und das Königreich Galizien; 1831. - [Willysem przez powiat łukowski](http://zastawie-netau.net/willysem-przez-powiat-lukowski/) - Obowiązkowe dostawy produktów rolnych, powszechnie nazywane kontyngentami, jako wojenne świadczenia rzeczowe zostały wprowadzone dekretem PKWN w 1944 r. Przeznaczano je na potrzeby wojska i ludności cywilnej, duża ich część zużyta została na rzecz Armii Czerwonej. Realizacja obowiązkowych dostaw była dla chłopów ogromnym obciążeniem. Od początku organizowanych akcji skupowych buntowali się oni, odmawiali przyjęcia i podpisania - [1939 - Okolice Łukowa na Generalkarte von Mitteleuropa](http://zastawie-netau.net/1939mitteleuropa/) - Okolice Łukowa na Generalkarte von Mitteleuropa - [Kazimierz Lewicki – życie nie szło mu po różach](http://zastawie-netau.net/kazimierz-lewicki-zycie-nie-szlo-mu-po-rozach/) - – Życie nie szło mu po różach – tak we wspomnieniu pośmiertnym o Kazimierzu Lewickim napisano w Ogrodniku Polskim. Do dziś ceniony nestor polskiego pszczelarstwa, założyciel pierwszego na świecie muzeum pszczelarstwa, nauczyciel, pisarz, wynalazca i innowator przez większość życia zmagał się z ciężką chorobą. Mimo ociemnienia działał na niwie pszczelarstwa, napisał dwie książki, był - [3 maja 1925 roku w Jeleńcu i Sarnowie](http://zastawie-netau.net/3-maja-1925-roku-w-jelencu-i-sarnowie/) - Piękne to wspomnienie dla nas Polaków — ten Trzeci Maj, bowiem w tym dniu święcimy wiekopomne dzieło naszych praojców. To też, gdy promienie słoneczne oznajmiły początek dnia, znalazłem się na dworze, spojrzałem w dal i zobaczyłem olbrzymiej wielkości plakat koloru biało-czerwonego, więc zaciekawiony podszedłem, aby zobaczyć co jest na nim napisane. Czytając dowiedziałem się, ze - [1797– Mapa okolic na wschód od Łukowa](http://zastawie-netau.net/1797-mapa-okolic-na-wschod-od-lukowa/) - Fragment Mapy okolic na wschód od Łukowa z zasobów AGAD - [Nie szacherką, nie kwaterką lecz się krwią dorobił sławy - Ostatnie chwile Berka Joselewicza w Serokomli](http://zastawie-netau.net/berek/) - 5 maja minęła 212 rocznica śmierci Berka Joselewicza (1764-1809), bohaterskiego uczestnika Insurekcji Kościuszkowskiej, podczas której dowodził słynnym pułkiem starozakonnych. Następnie walczył w Legionach Dąbrowskiego oraz w armii Księstwa Warszawskiego. Zginął w Kocku, jednak swoje ostatnie chwile spędził w Serokomli. Możemy o tym przeczytać w starych książkach i artykułach z XIX-wiecznej prasy. Oto kilka - [Mapa okolic miasta Latowicz](http://zastawie-netau.net/mapa-okolic-miasta-latowicz/) - Mapa okolic miasta Latowicz Ze zbiorów AGAD - [1796 – Mapa okolic miast Łaskarzew, Garwolin i Latowicz](http://zastawie-netau.net/1796-mapa-okolic-miast-laskarzew-garwolin-i-latowicz/) - Fragment Mapy okolic miast Łaskarzew, Garwolin i Latowicz Ze zbiorów AGAD - [Mapa Królestwa Polskiego](http://zastawie-netau.net/mapa-krolestwa-polskiego/) - Fragment Mapy Królestwa Polskiego Ze zbiorów AGAD - [1918 – Wschodni teatr wojny europejskiej [...] prof. B. Barreecchia](http://zastawie-netau.net/1918-wschodni-teatr-wojny-europejskiej-prof-b-barreecchia/) - Okolice Łukowa na mapie Wschodni teatr wojny europejskiej [...] prof. B. Barreecchia z 1918 roku - [O tym, jak król Leszczyński w ziemi łukowskiej bawił. Łukowska ciekawostka historyczna w polsko-szwedzkim klimacie](http://zastawie-netau.net/o-tym-jak-krol-leszczynski/) - Na przełomie 1708 i 1709 r. w okolicach Łukowa bawił ze swoją świtą sam król Stanisław Leszczyński (1677-1766). Dzięki zachowanym listom uczestnika tej królewskiej podróży możemy dowiedzieć się dokładniej, co ówczesny władca tutaj robił… a nawet w jakie gry towarzyskie lubił grać. - [1846 – Karta pocztowa i przemysłowa Królestwa Polskiego](http://zastawie-netau.net/1846-karta-pocztowa-i-przemyslowa-krolestwa-polskiego/) - Fragment Karty pocztowej i przemysłowej Królestwa Polskiego z 1846 roku Wielkość powiatu wynosiła 64,13 mil geograficznych. Powiat łukowski zamieszkiwało 107,680 ludności - [1919 - Zachodnie granice Polski](http://zastawie-netau.net/1919-zachodnie-granice-polski/) - Okolice Łukowa na mapie Zachodnie granice Polski - [Perspektywa Krzywdy - rok 1973](http://zastawie-netau.net/perspektywa-krzywdy-rok-1973/) - Artykuł prezentujący życie w gminie Krzywda w latach 70-tych XX wieku - [1876 - Karta siedleckoj gubernii s podrazdielienijem na sudiebnyje okruga](http://zastawie-netau.net/1876-karta-siedleckoj-gubernii/) - Fragment Karty siedleckoj gubernii s podrazdielienijem na sudiebnyje okruga z 1876 z zasobów AGAD - [Mapa powiatu łukowskiego, przerysowana z karty topograficznej, zrobionej przez Korpus Topografów Cesarstwa z prowadzeniem podziału na gminy](http://zastawie-netau.net/mapa-powiatu-lukowskiego/) - Fragment Mapy powiatu łukowskiego, przerysowana z karty topograficznej, zrobionej przez Korpus Topografów Cesarstwa z prowadzeniem podziału na gminy ze zbiorów AGAD - [1862 – Mapa Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych](http://zastawie-netau.net/1862-mapa-rzeczypospolitej-w-granicach-przedrozbiorowych/) - Fragment Mapy Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych Ze zbiorów AGAD - [Tygodnik Siedlecki 51/2016](http://zastawie-netau.net/tygodnik-siedlecki-51-2016/) - [Dziennik wschodni 28.10.2016](http://zastawie-netau.net/dziennik-wschodni-28-10-2016/) - [Echo katolickie 1/2015](http://zastawie-netau.net/echo-katolickie-1-2015/) - [Echo Katolickie 15.07.2021](http://zastawie-netau.net/echo-katolickie-15-07-2021/) - [Nasz Tydzień Fakty nr 1/2011](http://zastawie-netau.net/nasz-tydzien-fakty-nr-1-2011/) - [Wszyscy na front osadniczy - pionierzy polskości z ziemi łukowskiej](http://zastawie-netau.net/osadnicy-2/) - Akcja przesiedleńcza Polaków ze wschodu na tzw. Ziemie Odzyskane. Z ziemi łukowskiej na zachód. - [[ca 1920] Atlas pocztowo-komunikacyjny Rzpl Polskiej](http://zastawie-netau.net/ca-1920/) - Okolice Łukowa w Atlasie pocztowo-komunikacyjnym Rzpl Polskiej z około 1920 roku PAN Biblioteka Kórnicka Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa - [1859- Karta dawney Polski](http://zastawie-netau.net/1859-karta-dawney-polski/) - Okolice Łukowa na Karcie dawney Polski z 1859 roku wydanej w Paryżu - [Szkoła-Pomnik w Woli Gułowskiej oddana do użytku](http://zastawie-netau.net/szkola-pomnik-w-woli-gulowskiej-oddana-do-uzytku/) - Otwarcie szkoły w Woli Gułowskiej. Artykuł ze Stolicy: warszawski tygodnik ilustrowany - [Na pobojowisku ostatniej bitwy o Warszawę](http://zastawie-netau.net/na-pobojowisku/) - Na pobojowisku ostatniej bitwy o Warszawę. Artykuł Marka Sadzewicza - Stolica: warszawski tygodnik ilustrowany. R.13, 1958 nr 40 (5 X) - [Salwy nad mogiłą – obchody dwudziestej rocznicy Ostatniej Bitwy Września 1939 roku](http://zastawie-netau.net/salwy-nad-mogila-obchody-dwudziestej-rocznicy-ostatniej-bitwy-wrzesnia-1939-roku/) - Salwy nad mogiłą - artykuł Marka Szadzewicza w Stolicy nr 42/1959 - [O dowodach osobistych - gmina Stanin 1929](http://zastawie-netau.net/o-dowodach-osobistych-gmina-stanin-1929/) - W latach dwudziestych i na początku trzydziestych XX wieku nazwą „dowód osobisty” określano dokument niezbędny do podróży zagranicznych. Pełnił on właściwie rolę paszportu. Był on wykorzystywany jako dokument meldunkowy, w którym wpisywano także pobyty czasowe w kraju (poza miejscem stałego zameldowania). Możliwość uzyskania w Polsce dowodu osobistego jako krajowego dokumentu tożsamości wprowadzono rozporządzeniem Prezydenta RP - [Rotmistrz Jędrzej Ryszkowski, czyli o rajtarze, z którego zrobiono lisowczyka i uśmiercono przedwcześnie](http://zastawie-netau.net/rotmistrz-jedrzej-ryszkowski/) - W 2021 roku minęła 400 rocznica pierwszej bitwy pod Chocimiem, w której odznaczył się łukowianin Jędrzej Ryszkowski. Jest to dobra okazja, by sprostować mity odnośnie jego osoby, narosłe w historiografii polskiej i niestety wciąż powielane. Jędrzej Ryszkowski był synem chorążego, a potem podstarościego łukowskiego Pawła Ryszkowskiego. Pieczętował się herbem Nowina, a jego - [Cmentarze z I wojny światowej – gmina Tuchowicz](http://zastawie-netau.net/i-wojna-tuchowicz/) - W okolicy Jedlanki rozegrała się największa bitwa I wojny światowej na terenie obecnego powiatu łukowskiego. Na początku sierpnia 1915 roku armia niemiecka, po przekroczeniu Wisły, kierowała się na wschód. Jednym ze skrzydeł armii księcia Leopolda von Wittelsbacha dowodził generał von Woyrsch. To właśnie jego jednostki szturmem wzięły pozycje straży tylnej armii rosyjskiej pod Jedlanką. O - [Łukowska Lista Oświęcimska](http://zastawie-netau.net/lukowska-lista-oswiecimska/) - Lista więźniów KL Auschwitz z powiatu łukowskiego - [Zamek wilkowski, czyli jak królewicz jegomość na wojnę jechał](http://zastawie-netau.net/zamek-wilkowski/) - Historia pobytu królewicza Władysława Zygmunta Wazy na zamku w Wilczyskach - [Stefan Rybiński – doktór z Adamowa](http://zastawie-netau.net/stefan-rybinski-doktor-z-adamowa/) - Jak donosiło czasopismo Świat z 1912 roku – doktor Stefan Rybiński z Adamowa obchodził w tym roku 25-lecie "pracy uciążliwej, mozolnej walki z ciemnotą i zabobonami ludu" Stefan Rybiński urodził się w 1862 roku w Złotym Potoku,w powiecie częstochowskim, w Guberni Piotrkowskiej. Był synem Jana i Idy Rybińskich. W 1887 roku uzyskał dyplom lekarza. - [O chłopie z Tuchowicza, spalonym na stosie, i o żydzie Chaimie](http://zastawie-netau.net/stos/) - W grudniu 1663 roku odbył się w Łukowie proces chłopa z Tuchowicza Mikołaja, oskarżonego o zuchwały włam do kościoła bernardynów i profanację hostii oraz świętych relikwii. Był to ów pierwszy drewniany kościół, wybudowany w 1629 roku z fundacji Erazma Widlicy Domaszewskiego. Sprawę rozsądzić miał bliski krewny fundatora, a konkretnie syn jego bratanka, Kazimierz - [XIX-wieczna szopka z Woli Gułowskiej](http://zastawie-netau.net/szopka/) - Tekst XIX-wiecznej szopki z Woli Gułowskiej spisał jej mieszkaniec Michał Szaniawski. Opublikował ją w miesięczniku Wisła,w 1892 roku, Zygmunt Wasilewski. Przedstawienie poprzedza chór chłopców, ukrytych za szopką, śpiewających zwykle kolędę "Hej, w dzień narodzenia Syna jedynego ( z kantyczek), w Żłobie leży" lub in. SCENA 1 Marszałek (wchodzi z powinszowaniem). Winszuje państwu zdrowia, szczęścia, - [Bunt u Scypionów w Serokomli](http://zastawie-netau.net/bunt-u-scypionow-w-serokomli/) - 230 lat temu w Serokomli zbuntowali się poddani rodziny Scipio del Campo Do stłumienia buntu wysłano kawalerię narodową, która musiała uciekać przed chłopami uzbrojonymi w kamienie i rozpalone głownie Scypionowie Dobra w Serokomli od połowy XVIII wieku były w rękach rodziny Scipio del Campo, potocznie zwanej też „Scypionami”. Rodzina pochodziła z Włoch, skąd - [W dawnym szlacheckim folwarku - Wojcieszków](http://zastawie-netau.net/folwark_wojcieszkow/) - Zabytkowe zabudowania folwarczne Wojcieszkowa - [Przeminęło z wiatrem - wiatraki w powiecie łukowskim](http://zastawie-netau.net/przeminelo-z-wiatrem/) - Historia młynów w powiecie łukowskim - [Walczyli w powstaniu styczniowym na ziemi łukowskiej](http://zastawie-netau.net/walczyli-w-powstaniu-styczniowym-na-ziemi-lukowskiej/) - Obecny powiat łukowski był terenem wielu działań zbrojnych podczas powstania styczniowego. Rozgrywały się tu większe i mniejsze bitwy i potyczki, w których ginęło od kilku do nawet, jak podawały niektóre źródła, kilkuset powstańców i Moskali. Miejsce wiecznego spoczynku znaleźli tu zarówno mieszkańcy tego terenu, jak i przybyli z daleka, walczący za ojczyznę. Wielu mieszkańców zostało, - [Ksiądz Ignacy Sopyła - pierwszy proboszcz parafii Gręzówka](http://zastawie-netau.net/ksiadz-ignacy-sopyla/) - Biografia księdza Ignacego Sopyły zobrazowana unikalnymi fotografiami i dokumentami obozowymi - [Tomasz Michalak – wzorowy gospodarz z Jeleńca](http://zastawie-netau.net/michalak/) - W 1885 roku, z okazji Wystawy rolniczo-przemysłowej zorganizowanej w Warszawie, ogłoszono konkurs na wzorowo prowadzone gospodarstwo włościańskie. Wśród sześciu zgłoszonych do rywalizacji znalazło się gospodarstwo Tomasza Michalaka z Jeleńca. Włościanin spod Łukowa został nagrodzony listem pochwalnym i młockarnią ręczną z fabryki Mieczysława Wolskiego w Lublinie. Gospodarstwo Tomasza Michalaka we wsi - [1797 – Mapa okolic Łukowa](http://zastawie-netau.net/1797-mapa-okolic-lukowa/) - Fragment Mapy okolic Łukowa z 1797 roku z zasobów AGAD - [Piękna i występna? O najsłynniejszej łukowskiej starościnie](http://zastawie-netau.net/domaszewska/) - Kazimierz Widlica Domaszewski, starosta łukowski, który w 1663 roku rozstrzygał sprawę świętokradcy Bokowskiego kilkanaście lat później sam stał się bohaterem głośnego procesu sądowego z krwawym finałem. Główną oskarżoną była jego żona Aleksandra, zaś Kazimierza sądzono jako wspólnika jej „łotrostw”. Aleksandrze ze Zborowskich Domaszewskiej, starościnie łukowskiej, postawiono zarzuty, za które groziła jej nawet kara śmierci: – - [Łukowska Lista Katyńska](http://zastawie-netau.net/lukowska-lista-katynska/) - Łukowska Lista Katyńska - ofiary Zbrodni Katyńskiej z powiatu łukowskiego - [Powstanie styczniowe - bitwa pod Gręzówką](http://zastawie-netau.net/bitwa-pod-grezowka/) - Bitwa pod Gręzówką z 23.04.1863 - [Henryk Michalak – Ocalić od zapomnienia](http://zastawie-netau.net/henryk-michalak/) - Osiemnastoletni, szczupły chłopak patrzący smutno ze zdjęcia wykonanego w zakładzie karnym w Waldheim to, pochodzący z Niedźwiadki, Henryk Michalak. W 1940 jako ochotnik wyjechał na roboty do Niemiec. Ostatnia wiadomość dotarła do jego rodziny dwa lata później. W 1943 roku na roboty wywieziony został także brat Henryka - Jan, który po powrocie do domu bezskutecznie - [Wsypa w Adamowie](http://zastawie-netau.net/wsypa-w-adamowie/) - Historia tzw. wsypy w Adamowie – akcji masowych aresztowań członków ZWZ, wśród których był m.in. budowniczy Kopca Henryka Sienkiewicza księdza Antoniego Kresy - [Jagodne](http://zastawie-netau.net/jagodne/) - Wieś królewska Jagodne w puszczy łukowskiej notowana była od 1580 roku łącznie z zaginioną wsią Ługowa Wola. Miały wówczas razem 4 łany ziemi uprawianej przez kmieci ( podobnie było w 1589). Samo Jagodne w 1620 roku miało 4 łany. W 1661 wieś zostala zapisana jako Jagodno, w 1673 ponownie Jagodne. W 1827 zapisano wieś jako - [II wojna światowa - Gęsia Wólka](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-gesia-wolka/) - Na skraju lasu przy drodze do Gęsiej Wólki powiewa polska flaga. Wskazuje miejsce gdzie 31 marca 1944 roku Niemcy rozstrzelali 3 żołnierzy Armii Krajowej dwóch nauczycieli Władysława Mazura i Stanisława Pisulę oraz gajowego Kazimierza Wiśniewskiego. Opowieść mieszkańca Gęsiej Wólki pana Sochackiego wysłuchana przez Magdalenę Bilską i Jacka Kruka w październiku 2014. "To było tak, że - [Gręzówka - parafia](http://zastawie-netau.net/grezowka-parafia/) - Parafia w Gręzówce powstała 1 listopada 1938 i jest jedną z najmłodszych parafii na Ziemi Łukowskiej. Inicjatorem jej powstania był nadleśniczy Tadeusz Szenejka. Od samego początku istnienia była ona ściśle związana z leśnikami, stąd też jej patronem został św Hubert. Pierwszym proboszczem został ks Ignacy Sopyła. W Gręzówce powstały kółka różańcowe, chór, gazetka i biblioteka - [Parafia w Szczałbie](http://zastawie-netau.net/parafia-w-szczalbie/) - W 1817 powstał to z inicjatywy Wojciecha Suchodolskiego, kasztelana i dziedzica Wojcieszkowa, drewniany kościółek. Było to wotum za cudowne uzdrowienie córki hrabiego Barbary, którego doznała w tym miejscu. Dziewczynka, niewidoma od urodzenia chodziła z nianią po łące. Pod gruszą wisiał, na której obraz Matki Bożej niania obmyła oczy dziewczynce, a ta uradowana zawołała "Nianiu ja - [II wojna światowa - groby SGO Polesie na Ziemi Łukowskiej](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-groby-sgo-polesie-na-ziemi-lukowskiej/) - Teren Ziemi Łukowskiej był świadkiem Ostatniej Bitwy Września 1939 roku. Tereny w pobliżu Woli Gułowskiej i Serokomli naznaczone są krwią żołnierzy Samodzielnej Grupy Operacyjnej Polesie generała Kleeberga. CMENTARZ PARAFIALNY W WOLI GUŁOWSKIEJ / TURZYSTWIE Największa mogiła SGO Polesie Kwatera SGO Polesie major Michał Bartula Stanisław Bida Bryłka Stanisław Celiński Jerzy Czapnik Ciechulski Józef Czyżewski plut - [Sarnów dwór](http://zastawie-netau.net/sarnow-dwor/) - Dwór w Sarnowie i dobra sarnowskie położone między rzekami Bystrzycą Dużą i Małą, zwana Białowodą, otoczony pięknie położonym stawem, parkiem dworskim i pobliskim sosnowym lasem. Właścicielem, m. in. Sarnowa w XVI w. Był Wojciech Goiski, który swój majątek wydzierżawił Mikołajowi Bilewiczowi. Pod koniec XVIII w. dobra Sarnów należały do Jana Frankowskiego. W 1818 r. na - [Jeleniec - dwór](http://zastawie-netau.net/jeleniec-dwor/) - Za klasztorem zachowały się resztki parku z XVIII w. z okazami starych drzew, głównie lip, topoli, klonów, brzóz, wiązów i akacji. W późniejszym okresie folwark przeszedł w posiadanie rodziny Dmochowskich, spokrewnionej z Henrykiem Sienkiewiczem, który w dzieciństwie przyjeżdżał tu wraz ze starszym rodzeństwem. Majątek Jeleniec należał do Dmochowskich od 1829 r. Należał do Antoniego, dziadka - [Partyzanckie sylwetki - Edward Beczek](http://zastawie-netau.net/partyzanckie-sylwetki-edward-beczek/) - Edward Beczek był nauczycielem i członkiem AK z Radoryża. 7 maja 1946 został zamordowany przez UB. Jego grób znajduje się na cmentarzu w rodzinnym Radoryżu. Upamiętnia go także tablica w kościele parafialnym. Informacje i zdjęcia otrzymane od p. Anny Sekuła. Dziękujemy. - [Radoryż Kościelny - parafia](http://zastawie-netau.net/radoryz-koscielny-parafia/) - Parafia w Radoryżu Kościelnym wyłoniła się z parafii Tuchowicz pod koniec XVI wieku. Dokument erekcyjny pochodzi z 30 sierpnia 1588. Pierwsza kaplica fundacji Jana Czyszkowskiego , zależna jeszcze od kościoła tuchowickiego powstała tu przed 1595. Samodzielność uzyskała pomiędzy 1595 a lutym 1603 roku. Jej miejsce zajęła wybudowana w 1735 świątynia ufundowana przez starostę Grodzieckiego Krzysztofa - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy - cz III](http://zastawie-netau.net/profesor_antoni_dmochowski-html/) - Antoni Dmochowski - syn Jana i Jadwigi z Rakowieckich Dmochowskich urodził się w Sarnowie. Studiował na Wydziale Filozoficznym UW w zakresie chemii. Brał udział w I wojnie światowej, z której wrócił jako inwalida wojenny. Uzyskał doktorat z chemii i fizjlogii zwierząt i habilitację z chemii fizjlogicznej na Uniwersytecie Warszawskim. Odbył studia uzupełniające w Austrii, Szwajcarii - [Tuchowicz - spacer po cmentarzu](http://zastawie-netau.net/tuchowicz-spacer-po-cmentarzu/) - Cmentarz w Tuchowiczu w obiektywie zaprzyjaźnionego fotografa-genealoga Sebastiana Jędrycha z www.garwolin.org - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz II](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-hemplowie-ii-cz/) - JOACHIM HEMPEL (1787-1874) "W walce za wolność pokryły go blizny Laur wieńczy czoło obrońcy Ojczyzny" (Podpis pod fotografią J.Hempla na pamiątkowym tableau) Był najstarszym synem Joachima Rocha i Zuzanny z Hoffmanów. Urodził się w Puławach 1 września 1787 roku. Jak pisze w książce "Dzieje rodziny Hemplów" Zdzisław Janota Bzowski "jego życiorys nadawałby się do nakręcenia - [Zofibór - parafia](http://zastawie-netau.net/zofibor-parafia/) - Starosta łukowski Franciszek Nowosielki i jego żona Zofia wybudowali w Domaszewnicy kościół dla Dominikanów. Kościół ten spalił się w 1854 roku. Na jego miejsce wybudowany został obecny kościół drewniany. W 1914 roku utworzono tu samodzielną parafię pod wezwaniem św Zofii Wdowy. - [Zgórznica - dwór](http://zastawie-netau.net/zgorznica-dwor/) - Folwark Wójtostwo Młyn Zgórznica został podarowany rodzinie obecnych właścicieli przez króla Zygmunta Augusta w 1466 roku. Pierwotna nazwa brzmiała "Wzgórznica" i odnosiła się do charakterystycznego w tym miejscu ukształtowania terenu. Nieopodal dworu miała miejsce wielka bitwa powstania listopadowego w 1831 roku. Według rodzinnych podań w piwnicach starego dworu pochowano powstańca. Stary dwór był drewniany, parterowy, - [Zastawie - dwór](http://zastawie-netau.net/zastawie-dwor/) - Dobra ziemskie Zastawie powstały prawdopodobinie w wyniku podziału majątku Tuchowicz przez dziedziczenie i związki małżeńskie. W XVII wieku należały do Żabickich herbu Prawdzic. W 1846 Zastawie należało do Wincentego i Rozalii z Witkowskich Glinkiewiczów. 7 czerwca 1848 wydzierżawili je Janowi Mierzejewskiemu i Franciszkowi Ostrowskiemu. Podczas Powstania Styczniowego w 1863 właścicielem dworu w Zastawiu był Teofil - [Komasacja gruntów](http://zastawie-netau.net/komasacja-gruntow/) - Jednym z głównych problemów porozbiorowej Polski był stan rolnictwa. W wyniku zacofania i przestarzałego systemu agrarnego (trójpolówka), a także rozdrobnienia gospodarstw między dzieci zahamowany był postęp agrotechniczny. Nawet najmniejsze gospodarstwa miały daleko oddalone od siebie pola i zagony. Przenoszenie się z jednego miejsca na drugie wymagało dużo czasu i marnotrawiło pracę ludzi i zwierząt. Scalenie - [Zastawie - historia powojenna](http://zastawie-netau.net/zastawie-historia-powojenna/) - W latach 50 za sprawą młodej nauczycielki Adeli Nowak rozpoczyna się budowa szkoły. Po ukończeniu budowy zostaje ona pierwszym dyrektorem Szkoły Podstawowej w Zastawiu. W 1964 roku we wsi wybuchł pożar, w którym spłonęło 40 procent zabudowań. W roku 1965 ma miejsce kolejny pożar wsi, który strawił doszczętnie 4 budynki gospodarcze. Na początku lat 70 - [Zastawskie gawędy](http://zastawie-netau.net/zastawskie-gawedy/) - Zamieszczone tu gawędy z Zastawia zostały spisane przez Bronisława Szewczaka i wydrukowane w Poradniku Dwanaście narzeczonych W sąsiedniej wsi, Miłość Wielka, był super operatywny kawaler. Był to naprawdę przystojny chłopak no i o niespotykanej urodzie, a przy tym jedynak. Gospodarstwo było bardzo dobre, to też i panny za nim kipiały, i tu znalazło potwierdzenie stare, - [Zastawie - wspomnienia Bronisława Szewczaka](http://zastawie-netau.net/zastawie-wspomnienia-bronislawa-szewczaka/) - Bronisław Szewczak ur. 23.10.1823 Zastawie zm. 11.6.1986 Poznań Wspomnienia zostały spisane przez Bronisława Szewczaka około roku 1980. Została zachowana pisownia oryginalna. Przypisy - wnuczka Lucyna Dembińska Zeszyt nr 1 Byłem Ostatni Urodziłem się późną jesienią późno wieczorem i w dodatku w ostatni dzień tygodnia, w późnym wieku rodziców, a - [Zarzecz Łukowski](http://zastawie-netau.net/zarzecz-lukowski/) - Mieszkańcy starali się o utworzenie tu parafii jeszcze w czasach zaboru rosyjskiego. Najbardziej dążył do tego proboszcz parafii Przemienienia Pańskiego w Łukowie - ks Adolf Majewski. Konkretne działania podjął dopiero w roku 1920 roku ks dr Karol Dębiński, który namawiał miejscową ludność do organizacji na rzecz nowej parafii. Dekret erekcyjny parafii w Zarzeczu w dniu - [Wola Okrzejska](http://zastawie-netau.net/wola-okrzejska/) - Wola Okrzejska - wieś leżąca u źródeł rzeki Okrzejki. Przebywał tu w latach 1799-1801 Joachim Lelewel. Gościli tu także Tadeusz Kościuszko, Julian Ursyn Niemcewicz, Hugo Kołątaj. W dniu 5 V 1846 roku przyszedł na świat Henryk Sienkiewicz. W czasie Powstania Styczniowego 21. II. 1863 doszło do bitwy między oddziałem płka Walentego Lewandowskiego a Kozakami płka - [Wola Gułowska - parafia](http://zastawie-netau.net/wola-gulowska-parafia/) - Tradycja podaje, że w 1548 roku niewiasta imieniem Barbara mieszkanka Woli Gułowskiej modliła się przed krzyżem, który dziś umieszczony jest w ołtarzu kaplicy po lewej stronie głównejgo ołtarza. Ujrzała Matkę Boską w otoczeniu aniołów i dziewic, która powiedziała jej by w tym miejscu wystawić kaplicę ku chwale Boga, pod Jej wezwaniem. Miejscowy dziedzic Hieronim Rusiecki - [II wojna światowa - Wola Gułowska](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-wola-gulowska/) - W czasie II Wojny Światowej na terenie Ziemi Łukowskiej działała Samodzielna Grupa Operacyjna "Polesie" gen. Kleeberga. Tu, pod Wolą Gułowską i Kockiem rozegrała się ostatnia bitwa września 1939 roku. Po ataku Armii Czerwonej na Polskę we wrześniu 1939 r. nieliczne oddziały polskie broniące wschodniej granicy wycofywały się na zachód. Z żołnierzy cofających się wzdłuż Prypeci - [Wola Burzecka - dwór](http://zastawie-netau.net/wola-burzecka-dwor/) - Dwór w Woli Burzeckiej z 1938 roku. Właścicielem jest A.Zalewski. Dwór odrestaurowany. - [Wilczyska - dwór](http://zastawie-netau.net/wilczyska-dwor/) - Wilczyska zespół dworski, 2 poł. XVIII, dwór brama,XVIII-XIX park,XVIII-XIX fortyfikacje ziemne, Najstarsze wzmianki o Wilczyskach pochodzą z XV wieku. Według dawnych zapisów, w 1505 roku stał tu już kościół. Nie zawsze należał on do katolików, bowiem na przełomie XVI i XVII wieku w tutejszej świątyni modlili się innowiercy. W tym czasie stał w Wilczyskach - [Turów](http://zastawie-netau.net/turow/) - Niedaleko Kąkolewnicy, przy Drodze Krajowej nr 19 leży mała wieś Turów. W pobliskim lesie można tu trafić na małą kapliczkę - to sanktuarium św Antoniego Padewskiego. Według legendy Antoni Padewski objawił się w tym miejscu mieszkańcom wsi. Mimo iż nie wydarzył się tu żaden cud, miejscowi wierzą w szczególną opiekę świętego nad swoją miejscowością. To - [Tuchowicz - dwór](http://zastawie-netau.net/tuchowicz-dwor/) - Zaniedbany dworek stoi na skraju parku. Jego najstarsza część pochodzi z I połowy XIX wieku, a nowe fragmenty dobudowano w początkach XX w. W parku rosną drzewa liczące około 200 lat: topole, lipy, świerki, modrzewie, wiązy, jesiony oraz limby o średnicy ok. 80 cm. Dworek i park należały do rodziny Hempli. - [Zastawie - wspomnienia Bronisławy Bilskiej](http://zastawie-netau.net/zastawie-wspomnienia-bronislawy-bilskiej/) - Bronisława Bilska ur. 14.10.1908 Zastawie zm. 21.07.2008 Żary Wspomnienia zostały spisane przez wnuczkę około roku 2000 Przypisy wnuczka Magdalena Bilska Urodziłam się 14 października 1908 roku w Zastawiu jako drugie z pięciorga dzieci Katarzyny i Juliana Fijał. Dziadek Fijał był robotnikiem we dworze. Dziedzic wybrał dwunastu robotników i dał im na - [Tuchowicz](http://zastawie-netau.net/tuchowicz/) - Tuchowicz znajduje się na szlaku łączącym Łuków z Żelechowem; 12 km od Łukowa, 42 km od Siedlec i 115 km od Warszawy. Leży w zach. części Równiny Łukowskiej, nad rzeczką Bystrzycą. Zabudowa mieszkalna i gospodarcza zajmuje obszar 19 ha. Sąsiaduje ze wsiami: Józefów, Stanin (siedziba gminy), Anonin i Celiny. Obecnie ludność Tuchowicza to około 450 - [Tuchowicz - grodzisko](http://zastawie-netau.net/tuchowicz-grodzisko/) - W pobliżu Tuchowicza, w okolicy osady Zamek znajduje się grodzisko wczesnosredniowieczne. Jest to wzniesie nie w kształcie koła, otoczone dawną fosą. Według legendy, gdy na zamku pan wytrzelił z armaty, proboszcz tuchowicki jechał do niego na obiad :) - [Parafia w Tuchowiczu](http://zastawie-netau.net/parafia-w-tuchowiczu/) - Parafia Tuchowicz wyodrębniła się z parafii Łuków. W latach 1350-51 zostaje wymieniana w spisie świętopietrza. Trudno podać dokładną datę powstania parafii, ponieważ brak jest dokumentów źródłowych. Nie zachowały się dokument fundacyjny ani erekcyjny. Parafia była fundowana przez rodzinę Kanimirów, którzy już w 1422 roku, co potwierdzają źródła, byli właścicielami Tuchowicza, a później także innych miejscowości - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz I](http://zastawie-netau.net/1407/) - Herb rodziny Hempel - Prątnicki vel Hempel przedstawiał trzy lub pięć róż, w dole dwie rzeki. Poszczególne linie rodu używały różnych odmian herbu Linia tuchowicka rodu pozostała przy przy herbie z trzema srebrnymi różami na niebieskim tle W rodzinie nazywano ten herb Dwurzeczny Trójróż Herbem tym legitymował się Joachim Hempel - został on potwierdzony przez - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz VII](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-hemplowie-cz-vii/) - KAZIMIERZ HEMPEL (1913-1944) Drugi syn Aleksego i Jadwigi z Rzeczyckich urodził się w Tuchowiczu w 1913 roku. Podobnie jak brat nauki pobierał w Łukowie i na Bielanach u marianów. W 1926 wstąpił do Szkoły Kadetów we Lwowie. Był prymusem, ale z powodu konfliktu z przełożonym opuścił szkołę i maturę zdawał z Siedlcach. W latach 1937-38 - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy - cz IV](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-dmochowscy-cz-iv/) - Teresa z Myszka - Chołoniewskich Dmochowska ps. Jan Rybałt Pochodziła ze starego hrabiowskiego rodu. Otrzymała starannne wykształcenie, władała kilkoma językami. Utrzymywała bliskie konatkty z Kurią Biskupią w Łodzi. Była tłumaczką religijną i autorką ukrywającą się pod pseudonimem Jan Rybałt. Była żoną profesora Antoniego Dmochowskiego. Mieli sześcioro dzieci. Jedno z nich zmarło w dzieciństwie i jest - [Tajemnice cmentarzy - Tuchowicz - cz II](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-tuchowicz-cz-ii/) - Na części nieogrodzonej, przylegającej do właściwego cmentarza w latach 30tych XX wieku dokonano kilkudziesięciu pochówków. Nie są, to jak możnaby przypuszczać, groby samobójców, lub ludzi wyjętych spod prawa. W I połowie XX wieku zaczęło brakować miejsca na pochówek w obrębie murów nekropolii, próbowano więc powiększyć jej teren właśnie o tereny przylegające do niej od strony - [Dwór - Wesołówka](http://zastawie-netau.net/wesolowka-dwor/) - HISTORIA MAJĄTKU W drugiej połowie XVII wieku majątek był w posiadaniu Wilczewskich, którzy odbudowali dwór w latach 1665-73. Budynek uzyskał solidną podwalinę i odnowioną fosę, co miało związek z niedawnymi wojnami. Zachowane do dziś solidne piwnice pochodząprawdopodobnie ztego okresu. Dwór był prawdopodobnie drewniany jednak na solidnych podwalinach. Na początku XVII wieku majątek należał do - [Stanin](http://zastawie-netau.net/stanin/) - Nazwa Stanin jest nazwą dzierżawczą utworzoną za pomocą przyrostka -in od imienia dwuczłonowego Stanisław, założyciela i pierwszego właściciela Stanina. Pierwszymi właścicielami byli Jarczewscy herbu Nałęcz, którzy przybyli tu z Jarczowa z ziemi stężyckiej. W 1494 Stanin należał do Stanisława i Andrzeja Jarczewskich a w 1507 roku do Benedykta Jarczewskiego. Później ( 1552) właścicielem klucza Stanin - [Parafia w Staninie](http://zastawie-netau.net/parafia-w-staninie/) - Parafia Stanin powstała z kolejnego podziału parafii tuchowickiej w końcu XVI wieku. Znane są dwie daty jej erekcji - w 1555 i 1599 roku. Pierwsza erekcja wynikała ze starań właściciela Stanina i okolic - Andrzeja Jarczewskiego, którego rodzina od dawna rywalizowała z właścicielami Tuchowicza i okolic - Kanimirami. Spory toczyły się od co najmniej 1494 - [Ruda](http://zastawie-netau.net/ruda/) - Dwory w Rudzie należały do rodziny Krupińskich, która wciąz zamieszkuje nowszy, murowany budynek. Starszy, drewniany pozostaje opuszczony. - [Radoryż Smolany -dwór](http://zastawie-netau.net/radoryz-smolany-dwor/) - Dobra Radoryż należały do kasztelana połanieckiego Antoniego Cieciszowskiego, który odziedziczył je ( wraz z innymi majątkami w dawnym starostwie łukowskim - Okrzeja z Wolą Okrzejską, Burzec, Jagodne, Kłoczew, Dwurzec). Żona kasztelana była bardzo chorowita, za jej leczenie Cieciszowski wydzierżawił Radoryż włoskiemu lekarzowi Marsigliemu. Później, po wygaśnięciu umowy musiał wytoczyć mu proces, ponieważ nie chciał opuścić - [Rody ziemi łukowskiej - Gojscy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-gojscy/) - Gojscy lub Gozdcy pisali się "z Gózdu" (stąd nazwisko) i używali herbu Doliwa. Do Ziemi Łukowskiej przybyli prawdopodobnie z Gózdu w ziemi radomskiej gdzie znajdowało się ich gniazdo rodowe. Dobra ich rozciągały się na południe i południowy wschód od Tuchowicza W XVI wieku posiadali 13 miejscowości (Bystrzyca. Bystrzycka Wola, Cielemęc, Gasiecza Wola (dziś Gąska), Jeleniec, - [Rody ziemi łukowskiej - Szydłowscy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-szydlowscy/) - August Szydłowski, cioteczny brat kasztelana Antoniego Cieciszowskiego, odziedziczył po bezdzietnym kasztelanostwie ich dobra ( z wyjątkiem Woli Okrzejskiej i Burca, które przeszły na innych krewnych). August Szydłowski mieszkał do tego czasu w płockiem, razem z dwoma synami Franciszkiem - żonatym z Dorotą z Bobińskich i z Jakubem - żołnierzem napoleońskim i masonem. Jakub zrzekł się - [Rody ziemi łukowskiej - Potworowscy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-potworowscy/) - Majątek Radoryż przeszedł w ręcę rodziny Potworowskich po ślubie Jerzego Potworowskiego z córką Augusta Szydłowskiego Ksawerą Teresą. Mieli oni troje dzieci: Gustawa Adolfa Mariana (1889-1951), Teresę Helenę Marię (ur 18.8.1892) - późniejszą żonę Władysława Tatarkiewicza i Marię Aleksandrę Rozalię. W kilka lat po ślubie Jerzy Potworowski zachorował na zapalenie wyrostka robaczkowego. Pod koniec XIX wieku - [Okrzeja - parafia](http://zastawie-netau.net/okrzeja-parafia/) - Pierwszy drewniany kościół w Okrzei został ufundowany przez Macieja Grota herbu Rawicz Podkomorzego Lubelskiego w 1469 roku. W 1726 roku kościół spłonął, z wielkiego pożaru ocalały plebania i budynki przykościelne. Wybudowano wtedy kolejną drewnianą, tymczasową, kaplicę. Obecny kościół w Okrzei został wybudowany w 1793 roku z fundacji Teresy z Lelewelów Cieciszowskiej, prababki Henryka Sienkiewicza. Kościół - [Niedźwiadka - dwór](http://zastawie-netau.net/niedzwiadka-dwor/) - Samodzielne dobra ziemskie Niedźwiadka czyli „Niedźwiedzikierz” istniały już w końcu XVI w., kiedy to jeden z rodu Kanimirów z klucza Tuchowicz miał tu swoja siedzibę. Przez ponad 200 lat dobra te zmieniały właścicieli. W 1886 r. nabył je Andrzej Walentynowicz Krawczyk-Czerski (1845 – 1934), którego żoną została Zofia z Krasuskich (1854 – 1912). Po - [Kujawy - Kosuty - dwór](http://zastawie-netau.net/kujawy-kosuty-dwor/) - W prawo od głównej drogi przebiegającej przez Kosuty znadju się duże gospodarstwo rolne- pozostałość po folwarku. Po drugiej stronie drogi zaniedbany, schowany w chaszczach dawny dwór. Dobra Kujawy wyłoniły się z dóbr Stanin w XIX wieku. W 1820 roku składały się z Kosut, Jarczówka i folwarku Kujawy. Stanowiły wtedy one wtedy własność Ludwika - [Krzywda - dwór](http://zastawie-netau.net/krzywda-dwor/) - Po raz pierwszy nazwa miejscowości Krzywda pojawiła się w dokumencie z roku 1598. Pierwszym właścicielem Krzywdy i ziem okolicznych był ziemianin Jan Czyszkowski. Z zachowanych dokumentów źródłowych z roku 1730 dowiadujemy się, że następnym właścicielem dóbr Krzywda był Aleksander Gostkowski. Kolejnymi znanymi właścicielami byli Ludwik i Józefina z Olszewskich Sławińscy. W roku 1846 Sławińscy sprzedali - [Krynka - dwór](http://zastawie-netau.net/krynka-dwor/) - Krynka zespół dworski i folwarczny, pocz. XX, •dwór, drewn. •budynek gospodarczy •stajnia •stodoła, drewn. •park •leśniczówka, drewn. •stodoła, drewn. zespół w rękach prywatnych , odnawiany - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy - cz V](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-dmochowscy-cz-v/) - Urodził się w 1899 roku w Sarnowie. Był synem Jana i jego drugiej żony Jadwigi z Rakowieckich Dmochowskich. Gdy dorósł najstarszy syn Jana z pierwszego małżeństwa - Roman - pozostawił mu majątek matki a sam przeniósł się z drugą żoną do Jeleńca. Jerzy początkowo pobierał nauki w domu, następnie uczęszczał do gimnazjum w Siedlcach, a - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy cz VI](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-dmochowscy-cz-vi/) - Urodziła się w 1902 roku w Kępinie. Była córką Kazimierza i Józefy z Rybickich Goeblów. Jej ojciec był synem znanego architekta. Urodził się i wychował w Warszawie. Został dyrektorem Syndykatu Rolniczego w Rawie Mazowieckiej. Matka Jadwigi była córką znanego lekarza Stanisława Rybickiego, założyciela szpitala w Skierniewicach, który dziś nosi jego imię. Jadwiga rozpoczęła naukę w - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy - cz VII](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-dmochowscy-cz-vii/) - Stanisław Dmochowski urodził się w Sarnowie w 1907 roku. Był najmłodszym synem Jana Dmochowskiego i jego drugiej żony Jadwigi z Rakowieckich. Stanisław spędził dzieciństwo w Jeleńcu, gdzie przeprowadziła się rodzina Dmochowskich a Sarnów pozostał w rękach przyrodniego brata Stanisława - Romana. Pierwsze nauki pobierał od domowego nauczyciela, następnie uczęszczał do gimnazjum im Zamoyskiego - [Tajemnice cmentarzy - Tuchowicz - cz I](http://zastawie-netau.net/tajemnice-cmentarzy-tuchowicz-cz-i/) - W XIX wieku rozpoczęto pochówki na cmentarzu położonym przy polnej drodze na Próchnicę. Patrząc na mapę satelitarną widać, że ogrodzony cmentarz (I) ma kształt zbliżony do kwadratu i przylega do niego kwadrat zarośli i pola o podobnym obszarze. (II) Główna część cmentarza podzielona jest dwiema alejkami na cztery, mniej więcej równe sektory. Z trzech stron - [Jedlanka - parafia](http://zastawie-netau.net/jedlanka-parafia/) - Parafia w Jedlance jest jedną z nowszych utworzonych na tym terenie. Staraniem księdza Wacława Leszkiewicza wydzielono jej teren m.in z parafii Tuchowicz. Początkowo stał tu drewniany kościół przeniesiony ze Stoczka Łukowskiego, a po jego pożarze w czynie społecznym w latach 1976-78 wybudowano nowy kościół murowany. - [Rody ziemi łukowskiej - Kanimirowie](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-kanimirowie/) - Kanimirowie to rodzina, która w średniowieczu osiedliła się na Ziemi Łukowskiej. Na początku XV wieku właścicielem Tuchowicza był Kanimir herbu Abdank z Końradzca (koło Płońska) lub Kornacic (pow. Sandomierz). Kanimir sprzedał Tuchowicz swojemu bratu Mikołajowi. Ok 1470 roku Długosz wymienia w posiadaniu Gromka (Kanimira) tylko miasteczko Tuchowicz, jednak w posiadaniu Kanimirów mogło być już wtedy - [Rody ziemi łukowskiej - Żabiccy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-zabiccy/) - HERB PRAWDZIC W błękitnym polu mur blankowany z czerwonej cegły, spoza którego pół lwa złotego, język i oręż czerwone, w prawą stronę obróconego, z uniesionymi przed siebie łapami, dzierżącego złotą obręcz – („prawdę”). W klejnocie powtórzony jest motyw takiegoż lwa z obręczą, którego połowa wyłania się spoza korony wieńczącej hełm. Ród Żabickich pochodził prawdopodobnie z - [Jarczówek](http://zastawie-netau.net/jarczowek/) - Jarczówek jest nazwą pamiątkową i pochodzi od Jarczewa, ewentualnie od nazwiska Jarczewski, który go lokował. Nazwa Jarczew pochodzi od wyrazu Jarcz. W 1624 właścicielem Jarczówka był Jan Jarczewski. W 1820 wieś należała do dóbr Kujayw, które wyłoniły się w XIX wieku z dóbr Stanin. Razem z Jarczówkiem do tego klucza należały Kujawy i Kozuty. Ich - [Jarczew - dwór](http://zastawie-netau.net/jarczew-dwor/) - Jarczew był siedzibą ziemiańskich rodzin. Władali nim Jarczewscy, Trojanowscy, Dąbrowscy, a od drugiej połowy XVIII wieku aż do ostatniej wojny Podoscy. Pałac, który można oglądać do dzisiaj wybudowany został przez Podoskich. Czasy świetności dwór przeżywał w okresie międzywojennym. Stało się tak za sprawą małżeństwa Jerzego Podolskiego ze szwagierką premiera Ignacego Mościckiego. Małżeństwo to nie tylko - [Rody ziemi łukowskiej - Jarczewscy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-jarczewscy/) - Herb Nałęcz W polu czerwonym pomłość lub nałęczka (Pomłość występowała w średniowiecznych przedstawieniach herbu) srebrna. W klejnocie, pomiędzy rogami jelenia – panna w sukni czerwonej, z włosami rozpuszczonymi, złotymi, spowitymi nałęczką srebrną. Dziewczyna trzyma się oburącz rogów. Labry zdobiące herb są czerwone podbite srebrem. Wizerunek taki ukształtował się najwcześniej w XVII wieku, wcześniej godło i - [Rody ziemi łukowskiej - Cieciszowscy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-cieciszowscy/) - HERB KOLUMNA W polu srebrnym wieża szachowa czarna. W klejnocie takaż wieża szachowa. Odmiana młodsza: W polu czerwonym wieża szachowa srebrna. W klejnocie takaż wieża szachowa. Później, prawdopodobnie skutkiem niedbałości wydawców herbarzy, w klejnocie zaczęto przedstawiać pięć piór strusich. Znane są również odmiany przedstawiające zamiast wieży szachowej - kolumnę srebrną z koroną (znane pod nazwą - [Jagodne - dwór](http://zastawie-netau.net/jagodne-dwor/) - Zespół dworski w Jagodnem w gminie Kłoczew pochodzi z XVIII- XIX wieku. Należy do niego dworek, rządcówka, park, z alejami, 2 oficyny, kuźnia, spichlerz, obora, stajnia. Dwór w Jagodnem został opisany przez Władysława Tatarkiewicza w rozprawie "Trzy dwory podlaskie: Stanin, Jagodne Sarnów" Według Tatarkiewicza odkąd sięgają źródła Jagodne nie było nigdy sprzedawane, a jedynie przechodziło - [II wojna światowa - Gręzówka / Kryńszczak](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-grezowka-krynszczak/) - Do tragicznej w skutkach akcji partyzanckiej doszło dn. 20 lipca 1944 r. między Gręzówką a gajówką Kryńszczak. Celem akcji miało być wzięcie do niewoli dowódcy dywizji Waffen SS „Grossdeutschland” gen. von Mannteuffla. Źle przygotowana akcja, która naruszała wszelkie zasady walki partyzanckiej zakończyła się śmiercią 25 młodych osób. Wydarzenie to upamiętnia pomnik postawiony przy - [Gózd gm. Kłoczew](http://zastawie-netau.net/gozd-gm-kloczew/) - W miejscowości Gózd w gminie Kłoczew znajduje się stary kościółek pod wezwaniem św Apostołów Piotra i Pawła, który jest siedzibą parafii Kościoła Starokatolickiego Mariawitów oraz stara plebania w stanie ruiny. Obok kościółka znajduje się kaplica domowa - siedziba parafii pw. Przenajświętszego Sakramentu. Parafia Gózd należy do Kustodii Warszawskiej. Więcej o mariawitach na Nieoficjalnej stronie - [Rody ziemi łukowskiej - Pryami](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-pryami/) - Według Herbarza Uruskiego Franciszek Pryami został nobilitowany w 1676. Jego żoną była Zofia z Zygmuntowiczów. Ich syn Wincenty był dziedzicem dóbr Gozd, został wylegitymowany w Galicji w 1804 roku. Dwaj kolejni synowie Feliks i Antoni (kapitan wojsk polskich) zostali wylegitymowani w Królestwie w 1837-39 roku. Dziedziczką dóbr Gozd była Anastazya a dóbr Niedźwiadka Teresa (1858) - [Feliksin](http://zastawie-netau.net/feliksin/) - Feliksin - mała wieś w gminie Krzywda była podczas II wojny światowej świadkiem dwóch tragicznych wydarzeń. Jesienią 1943 roku hitlerowcy zamordowali tu 9 Żydów ukrywających się w ziemiance w pobliskim lesie. Pomocy udzielała im Stefania Ponikowska. Niemcy wpadli na jej trop i zmusili do wskazania miejsca pobytu Żydów. Kiedy doprowadziła ich - [II wojna światowa - mord na ludności cywilnej w Feliksinie](http://zastawie-netau.net/1831/) - Mord w Feliksinie oczami świadka - Zenona Cegiełki (w październiku 2014 wysłuchali Magdalena Bilska i Jacek Kruk): "W tym mordzie 15.3.1944 zginęli, wśród tych 16 osób zginęli moi bracia. Dwóch braci rodzonych i jeden brat stryjeczny, którzy się nazywali Cegiełkowie. Dojrzewało to w nas bardzo długo, ale leżało nam na sercu żeby to w jakiś - [II wojna światowa - Jata](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-jata/) - Rezerwat Jata (powstał w 1933 roku) jest częścią dużego obszaru leśnego w północnej części Ziemi Łukowskiej. Już w 1863 miejsce to, jako bardzo odosobnione wybrazli sobie za siedzibę Powstańcy Styczniowi z ks. Brzóską na czele. W ich ślady poszli partyzanci z Armii Krajowej. Budowę obozu AK rozpoczęto pod koniec 1943 roku a ukończono w roku - [Burzec - dwór](http://zastawie-netau.net/burzec-dwor/) - Burzec to miejscowość z bardzo bogatą historią. Należał do Dmochowskich. Przez pewien czas po ślubie mieszkali tu późniejsi właściciele Tuchowicza Joachim i Rozalia z Dmochowskich Hemplowie - tu rodziły się ich najstarsze dzieci. O Burcu wspomina w Potopie Sienkiewicz, spokrewniony z Dmochowskimi i częsty bywalec dworu. Dziś miejscu dawnego dworku stoi szkoła podstawowa, kultywująca dawne - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz III](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-hemplowie-cz-iii/) - JAN MARIAN HEMPEL (1818-1896) Najstarszy syn Joachima i Rozalii z Dmochowskich Hemplów. Urodził się w Burcu. Był uczonym i działaczem w dziedzinie górnictwa. W 1838 ukończył w Łukowie Wojewódzką Szkołę Księży Pijarów ze specjalizacją techniczną, jakże potrzebną w nowej erze pary i elektryczności. Dokształcał się w Warszawie. Z górnictwem związał się w 1840 roku kiedy - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy - cz I](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-dmochowscy-cz-i/) - POBÓG W błękitnym polu srebrna podkowa z zaćwieczonym złotym krzyżem kawalerskim na barku. W klejnocie nad herbem w koronie, pół srebrnego harta. W najstarszych wzorach bywa też czerowne pole. Pieczętują się nim 163 rodziny w Polsce i na Litwie, w tym Dmochowscy, Fedorowiczowie, książęta Koniecpolscy Dmochowsy to stara łukowska rodzina. Są spokrewnieni i skoligaceni z - [Anonin - cmentarz choleryczny](http://zastawie-netau.net/anonin-cmentarz-choleryczny/) - W środku wsi, między polami znajduje się zapomniana mogiła. Jej miejsce wskazuje samotna kępa drzew. W grobie są pochowani Józef i Józefa Michalak, zmarli na cholerę w 1873 roku. Kiedyś cmentarzyk był większy, jednak, jakiś czas temu ziemi z niego użyto do wyrównania drogi. Na cmentarzu było co najmniej kilka grobów otoczonych drewnianym płotkiem. Pozostał - [Anielin - dwór](http://zastawie-netau.net/anielin-dwor/) - Zespół pałacowo-parkowy w Anielinie pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Nazwa majątku pochodzi od Anielki - zmarłej kilka dni po urodzeniu córki właścicieli Leona i Anny Marii z Nałęcz Komornickich Holnickich-Szulc. W czasie II wojny światowej Anielin był ośrodkiem konspiracji. Rodzina Holnickich-Szulc brała czynny udział w organizowaniu ruchu oporu. Udzielano pomocy rannym żołnierzom i - [Multimedia - Gdzie szumiące topole](http://zastawie-netau.net/multimedia-gdzie-szumiace-topole/) - [II wojna światowa - Kąkolewnica - Mały Katyń](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa-kakolewnica-maly-katyn/) - Uroczysko Baran około 1,5 km od wsi Kąkolewnica było świadkiem krwawych egzekucji na żołnierzach AK WiN i BCh w 1944 i 45 roku. Nie jest znana dokładna liczba ofiar NKWD - szacuje się, że ich liczba może wynosić od kilkuset do ponad 1800. Część grobów została odkryta, cześć dalej skrywa sosnowy las. Ofiarami byli Polacy - [Rody ziemi łukowskiej - Dmochowscy cz II](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-dmochowscy-cz-ii/) - Roman Dmochowski urodził się 10 grudnia 1884 roku w Sarnowie - majątku matki. Był synem Jana Dmochowskiego i Wandy z Ponikwickich primo voto Tukałło. W dzieciństwie chorował na ospę, która oszpeciła go na całe życie. Uczył się i studiował w Warszawie, Lipsku, Berlinie i Getyndze. W 1909 roku uzyskał doktorat z chemii rolniczej. Osiadł w - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz VI](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-hemplowie-cz-vi/) - ANTONI HEMPEL (1921-2001) Najmłodszy syn Aleksego i Jadwigi z Rzeczyckich urodzony w 1921 w Tuchowiczu. W 1939 próbował wraz z kuzynem Stanisławem dostać się do wojska, ale ponieważ było ono w rozsypce powrócił do Tuchowicza. W 1943 ukończył liceum rolnicze w Czernichowie, po czym objął funkcję praktykanta w Mysłowie, koło Żelechowa – kilkanaście kilometrów od - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz V](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-hemplowie-cz-v/) - ALEKSY III HEMPEL Syn Aleksego II i Jadwigi z Rzeczyckich urodził się 3 lutego 1911 w Tuchowiczu. Początkowo nauki pobierał w domu, a następnie w gimnazjum w Łukowie. Maturę zdał w Warszawie w gimnazjum marianów. Był studentem SGGW. W latach 1934-36 odbył służbę wojskowa w Szkole Podchorążych w Zambrowie. W 1936 został mianowany pdoporucznikiem. W - [Rody ziemi łukowskiej - Hemplowie - cz IV](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-hemplowie-cz-iv/) - ALEKSY JÓZEF HEMPEL (I) 1823-1887 Czwarty syn Joachima i Rozalii z Dmochowskich. Urodził się w 1823 w Tuchowiczu. Ukończył szkołę rolniczą przy Instytucie Agronomicznym w Marymoncie. Później także, jak pisze Wieniawski w książce „Z teki Marymontczyka”, „wykład hodowli inwentarza powierzono uzdolnionemu w tym kierunku i również zacnemu pedagogowi Aleksemu Hemplowi”. Następnie wykładał w Szkole Rolniczej - [Rody ziemi łukowskiej - Mysłowscy](http://zastawie-netau.net/1400/) - MYSŁOWSCY HERBU RAWICZ Nazwisko wzięli od wsi Mysłowo w ziemi łukowskiej ( za Uruskim). Dziedzicami Mysłowa byli w 1582 roku Bolesław, Erazm, Franciszek, Jan i Wojciech - synowie Erazma. Bolesław był właścicielem Domaszewnicy, Franciszek w 1598 był posiadaczem Mysłowa. W 1655 dziedzicami Woli Mysłowskiej byli Jan i Krzysztof - synowie Jana Urba Mysłowski był w - [Rody ziemi łukowskiej - Jezierscy](http://zastawie-netau.net/rody-ziemi-lukowskiej-jezierscy/) - Jacek Jezierski był w latach 1775-1796 kasztelanem łukowskim. Linia łukowska prawdopodobnie pochodziła od Jezierskich herbu Prus II. Noszą oni przydomek Gołąbek. Obie rodziny pochodziły z miejscowości Jeziory, a rozłączność linii i odmienność herbu jest wiązana z przesiedleniem się jednego z Jezierskich do ziemi łukowskiej i poślubieniem bogatej dziedziczki herbu Nowina. Jan był w 1626 r. - [Jeleniec - parafia](http://zastawie-netau.net/jeleniec-parafia/) - Kościół w Jeleńcu został wybudowany przez Antoniego Jezierskiego w latach 1742-52 dla zakonu Bernardynów, w 1755 był on konsekrowany przez biskupa Jezierskiego. Po kasacie klasztoru kościołem zarządzali kapłani diecezjalni. Od 1896 był on kościołem filialnym parafii w Tuchowiczu (wcześniej także Jeleniec należał do tej parafii). Samodzielna parafia została tu erygowana w 1919 roku. W kryptach - [Zastawie w II wojnie światowej](http://zastawie-netau.net/zastawie-w-ii-wojnie-swiatowej/) - W czasie wojny wieś nie ucierpiała w znaczący sposób. Wiadomo, że kilku mieszkańców czynnie uczestniczyło w organizacji partyzanckiej AK, która działała na tych terenach. Do inicjatorów rozbudowy ZWZ Rejonu III ( Stanin) należał Jan Gromada "Karpa" z Zastawia Do partyzantki należeli: Marian Celiński, Franciszek Gromada, Kazimierz Lewandowski, Henryk Suśniak, Józef Wietrak, Wacław Fijał, Stanisław Gromada, - [Zastawie przed II wojną światową](http://zastawie-netau.net/zastawie-przed-ii-wojna-swiatowa/) - 1914- przez wieś przechodzi front i spalił wszystkie domy ( wg. B. Bilskiej) 1917 - w wyniku pożaru u Fijałów spaliło się 6 budynków ( wg. B. Bilskiej) W wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku brało udział kilu Zastawiaków: -Józef Gromada - poległ - Jędrzej (Andrzej) Osiak - poległ - Józef Kachniarz - Jan Jabłoński - - [Kto był kim w Zastawiu](http://zastawie-netau.net/kto-byl-kim-w-zastawiu/) - 1794 Jacek Markuszewski + sitarz 1800 Łukasz Moczarski sylvar sustor 1811 Mosko Jakubowicz arendarz 1811 Dawid Moskowicz arendarz 1811 Ela Abrachamowicz inspektor 1811 Dawid Moskowicz wyrobnik w Karczmie Zastawskiej na Piaskach 1812 Berek Herszkowicz arendarz 1812 Piotr Kaliszewski furman wielmożnego Szymakowskiego 1812 Grzegorz Barwiński ogrodnik 1815 Icek Dawidowicz arendarz 1815 Józef Walenty Szymakowski dziedzic części - [Mieszkańcy Zastawia 1810-1817](http://zastawie-netau.net/mieszkancy-zastawia-1810-1817/) - Mieszkańcy Zastawia z lat 1810-1816[7] (wg numerów domów) ( nazwiska powtarzają się w sąsiednich domach, być może z powodu pomyłek przy podawaniu danych, podczas zgłaszania narodzin i zgonów) 1. Folwark dworski (Sośniak, Szymkowski, Barski), „dworskie pomieszkanie” - Drupiak 2. Kryska 3. Plewa 4. Olszewski Jan ( mayster kunsztu stolarskiego), Gromada, Szlęzak, Suśniak 5. Szcześniak 6. - [Szlachta zagrodowa](http://zastawie-netau.net/szlachta-zagrodowa/) - W województwie lubelskim ziemia łukowska odznacza się szczególniejszą obfitością wsi szlachty bezkmieciowej. Są tam całe roje, gniazdo za gniazdem. Na jakie 700-800 łanów kmiecych należących do szlachty folwarcznej było z góra 770 łanów uprawianych przez szlachtę bezkmieciową. Dopatrzeć się tam zgrupowania około jakiegoś grodu - trudno. Chyba Łuków, siedlisko dawnej kasztelanii, stanowił takie miejsce środkowe. - [Ziemia Łukowska](http://zastawie-netau.net/ziemia-lukowska/) - S. Litak i L. Műllerowa definiowali Ziemię Łukowską w okresie przedrozbiorowym jako "teren powiatu łukowskiego uchwytny na podstawie XVI-wiecznych regestrów poborowych. Teren ten był oddzielony na południu od powiatu lubelskiego Wieprzem i Tyśmienicą, a na północy sięgał do wideł Liwca i Muchawki. Jego granica wschodnia biegła od źródeł Liwca, mniej więcej w linii prostej, aż - [Turzystwo - Lipiny - dwór](http://zastawie-netau.net/turzystwo-lipiny-dwor/) - Drewniany dworek w Turzystwie gościł w 1939 roku generała Kleeberga i dowódcy jednostek SGO Polesie decydując o kapitulacji ## Strony - [Księga Gości](http://zastawie-netau.net/ksiega-gosci/) - [gwolle_gb] - [Podziemie niepodległościowe](http://zastawie-netau.net/podziemie-niepodleglosciowe/) - [Wrzesień 1939](http://zastawie-netau.net/wrzesien-1939/) - [Miejsca pamięci](http://zastawie-netau.net/miejsca-pamieci/) - [Bitwy i potyczki](http://zastawie-netau.net/bitwy-i-potyczki/) - [Powstańcy styczniowi](http://zastawie-netau.net/powstancy-styczniowi/) - [O stronie](http://zastawie-netau.net/o-stronie/) - Pomysł na stworzenie strony o Zastawiu i Ziemi Łukowskiej powstał kilka lat temu podczas jednej z rozmów z osobą która pochodzi właśnie z tej miejscowości. Podróżując kilkakrotnie w te okolice poznałyśmy wspaniałych ludzi, dotarłyśmy do wielu cudownych zakątków i usłyszałyśmy wiele ciekawych historii. Ilość tych materiałów była tak duża, że postanowiłyśmy zebrać je w jednym - [1920](http://zastawie-netau.net/1920-2/) - [Etnografia](http://zastawie-netau.net/etnografia/) - [XVI wiek](http://zastawie-netau.net/xvi-wiek/) - [Powstanie listopadowe](http://zastawie-netau.net/powstanie-listopadowe/) - [Ziemianie](http://zastawie-netau.net/ziemianie/) - [Bez kategorii](http://zastawie-netau.net/bez-kategorii/) - [Nasze działania](http://zastawie-netau.net/nasze-dzialania/) - [Wykazy](http://zastawie-netau.net/wykazy-2/) - [Cmentarze](http://zastawie-netau.net/cmentarze/) - [XVII wiek](http://zastawie-netau.net/xvii-wiek/) - [XVIII wiek](http://zastawie-netau.net/xviii-wiek/) - [XX wiek](http://zastawie-netau.net/xx-wiek/) - [XIX wiek](http://zastawie-netau.net/xix-wiek/) - [Powstanie styczniowe](http://zastawie-netau.net/powstanie-styczniowe/) - [I wojna światowa](http://zastawie-netau.net/i-wojna-swiatowa/) - [II wojna światowa](http://zastawie-netau.net/ii-wojna-swiatowa/) - [Artykuły](http://zastawie-netau.net/artykuly/) - [O nas w prasie](http://zastawie-netau.net/o-nas-w-prasie/) - [Zastawie i Ziemia Łukowska](http://zastawie-netau.net/strona-glowna/) - Portal prezentujący historię, kulturę, tradycje Ziemi Łukowskiej - [Wykazy](http://zastawie-netau.net/wykazy/) - [Mapy](http://zastawie-netau.net/mapy/) - [Galeria w sepii](http://zastawie-netau.net/galeria/) - Zdjęcia z Krzywdy (źródło: portal aukcyjny) Zdjęcia nadesłane przez Andrzeja Włodarczyka *** Zdjęcia nadesłane przez Monikę Bącik z d. Czubaszek *** - [Przegląd prasy](http://zastawie-netau.net/przeglad-prasy/) - Nowy Głos Lubelski 198/1940 Kurjer Warszawski 260/1894 Osobliwości Łukowa. Szanowny Redaktorze! Od lat czterech po raz dziesiąty przebywszy iście czyścową drogę przez miasto Luków i dzięki tylko resorom u bryczki, bez wybicia zębów, dojechawszy do miejsca przeznaczenia, czuję się w obowiązku za-nieść za waszem pośrednictwem, szanowny redaktorze, skargę na upór, z jakim sławetni ojcowie miasta - [Ogłoszenia](http://zastawie-netau.net/ogloszenia/) - [Podłukowskie szkoły](http://zastawie-netau.net/podlukowskie-szkoly/) - Szkoła w Woli Okrzejskiej - z kolekcji Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej Szkoła w Zastawiu Szkoła w Jedlance w 1960 roku - źródło Kronika Szkoły w Jedlance Szkoła w Staninie - Wesołówce - zdjęcia pochodzą z prezentacji uczniów Zespołu Szkól w Staninie: - [Z albumu Eugeniusza Kamińskiego cz II](http://zastawie-netau.net/z-albumu-eugeniusza-kaminskiego-cz-ii/) - Zdjęcia Eugeniusza Kamińskiego przedstawiające prace polowe na gruntach dóbr Okrzeja w 1934/35 - [Z albumu Eugeniusza Kamińskiego cz I](http://zastawie-netau.net/z-albumu-eugeniusza-kaminskiego-cz-i/) - Eugeniusz Kamiński był oficerem wojsk pancernych. Wielki pasjonat fotografii pozostawił po sobie kilka albumów zawierających zdjęcia m.in z Okrzei i Woli Okrzejskiej gdzie odwiedzał swoją ciotkę Janinę Bernstein. Ukazuje w nich niezwykłe sceny z życia wiejskiego dworu z lat 30tych XX wieku. Fotografował nie tylko swoją rodzinę i życie ziemian, ale też sceny z życia - [Ze zbiorów Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej](http://zastawie-netau.net/ze-zbiorow-muzeum-henryka-sienkiewicza-w-woli-okrzejskiej/) - W ramach współpracy nawiązanej przez nasz portal w Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej prezentujemy kolekcję fotografii z bogatej kolekcji tego muzeum. - [Z albumu Józefa Dziudzika](http://zastawie-netau.net/dziudzik/) - W tej galerii prezentujemy stare fotografie będące w zbiorach Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej Z albumu Józefa Dziudzika - [Kontakt](http://zastawie-netau.net/kontakt/) - magdalenabilska(at)wp.pl - [Linki](http://zastawie-netau.net/linki/) - Strona w budowie ## Kategorie - [Zastawie](http://zastawie-netau.net/category/zastawie/) - [Tuchowicz](http://zastawie-netau.net/category/tuchowicz/) - [Jeleniec](http://zastawie-netau.net/category/jeleniec/) - [Gózd](http://zastawie-netau.net/category/gozd/) - [Stanin](http://zastawie-netau.net/category/stanin/) - [Ulan](http://zastawie-netau.net/category/ulan/) - [Stoczek Łukowski](http://zastawie-netau.net/category/stoczek-lukowski/) - [Adamów](http://zastawie-netau.net/category/adamow/) - [Wola Gułowska](http://zastawie-netau.net/category/wola-gulowska/) - [Turzystwo](http://zastawie-netau.net/category/turzystwo/) - [Jagodne](http://zastawie-netau.net/category/jagodne/) - [Domanice](http://zastawie-netau.net/category/domanice/) - [Jedlanka](http://zastawie-netau.net/category/jedlanka/) - [Zarzecz Łukowski](http://zastawie-netau.net/category/zarzecz-lukowski/) - [Wszystkie](http://zastawie-netau.net/category/wszystkie/) - [Sarnów](http://zastawie-netau.net/category/sarnow/) - [Radoryż](http://zastawie-netau.net/category/radoryz/) - [Wola Okrzejska](http://zastawie-netau.net/category/wola-okrzejska/) - [Niedźwiadka](http://zastawie-netau.net/category/niedzwiadka/) - [Jarczew](http://zastawie-netau.net/category/jarczew/) - [Burzec](http://zastawie-netau.net/category/burzec/) - [Krynka](http://zastawie-netau.net/category/krynka/) - [Zgórznica](http://zastawie-netau.net/category/zgorznica/) - [Kujawy](http://zastawie-netau.net/category/kujawy/) - [Ruda](http://zastawie-netau.net/category/ruda/) - [Krzywda](http://zastawie-netau.net/category/krzywda/) - [Wilczyska](http://zastawie-netau.net/category/wilczyska/) - [Lipniak](http://zastawie-netau.net/category/lipniak/) - [Anielin](http://zastawie-netau.net/category/anielin/) - [Wola Burzecka](http://zastawie-netau.net/category/wola-burzecka/) - [Anonin](http://zastawie-netau.net/category/anonin/) - [Jarczówek](http://zastawie-netau.net/category/jarczowek/) - [Turów](http://zastawie-netau.net/category/turow/) - [Feliksin](http://zastawie-netau.net/category/feliksin/) - [Szczałb](http://zastawie-netau.net/category/szczalb/) - [Okrzeja](http://zastawie-netau.net/category/okrzeja/) - [Zofibór](http://zastawie-netau.net/category/zofibor/) - [Mysłów](http://zastawie-netau.net/category/myslow/) - [Łuków](http://zastawie-netau.net/category/lukow/) - [Wola Mysłowska](http://zastawie-netau.net/category/wola-myslowska/) - [Borowina](http://zastawie-netau.net/category/borowina/) - [Gęsia Wólka](http://zastawie-netau.net/category/gesia-wolka/) - [Gręzówka](http://zastawie-netau.net/category/grezowka/) - [Wojcieszków](http://zastawie-netau.net/category/wojcieszkow/) - [Józefów Duży](http://zastawie-netau.net/category/jozefow-duzy/) - [Wólka Zastawska](http://zastawie-netau.net/category/wolka-zastawska/) - [Wnętrzne](http://zastawie-netau.net/category/wnetrzne/) - [Serokomla](http://zastawie-netau.net/category/serokomla/) - [Trzebieszów](http://zastawie-netau.net/category/trzebieszow/) - [Kock](http://zastawie-netau.net/category/kock/) - [Celiny Szlacheckie](http://zastawie-netau.net/category/celiny-szlacheckie/) - [Wandów](http://zastawie-netau.net/category/wandow/) - [Olszewnica](http://zastawie-netau.net/category/olszewnica/) - [Wierzejki](http://zastawie-netau.net/category/wierzejki/) - [Jakusze](http://zastawie-netau.net/category/jakusze/) - [Sobiska](http://zastawie-netau.net/category/sobiska/) - [Gołaszyn](http://zastawie-netau.net/category/golaszyn/) - [Dąbie](http://zastawie-netau.net/category/dabie/) - [Żdżary](http://zastawie-netau.net/category/zdzary/) - [Biardy](http://zastawie-netau.net/category/biardy/) - [Celiny](http://zastawie-netau.net/category/celiny/) - [Stara Huta](http://zastawie-netau.net/category/stara-huta/) - [Róża Podgórna](http://zastawie-netau.net/category/roza-podgorna/) - [Strzyżew](http://zastawie-netau.net/category/strzyzew/) - [Ciechomin](http://zastawie-netau.net/category/ciechomin/) - [Lisikierz](http://zastawie-netau.net/category/lisikierz/) - [Stara Róża](http://zastawie-netau.net/category/stara-roza/) - [Kisielsk](http://zastawie-netau.net/category/kisielsk/) - [Osiny](http://zastawie-netau.net/category/osiny/) - [Cisownik](http://zastawie-netau.net/category/cisownik/) - [Fiukówka](http://zastawie-netau.net/category/fiukowka/) - [Szczygły Górne](http://zastawie-netau.net/category/szczygly-gorne/) - [Szaniawy](http://zastawie-netau.net/category/szaniawy/) - [Budziska](http://zastawie-netau.net/category/budziska/) - [Charlejów](http://zastawie-netau.net/category/charlejow/) - [Domaszewnica](http://zastawie-netau.net/category/domaszewnica/) - [Gąska](http://zastawie-netau.net/category/gaska/) - [Gułów](http://zastawie-netau.net/category/gulow/) - [Lipiny](http://zastawie-netau.net/category/lipiny/) - [Gołowierzchy](http://zastawie-netau.net/category/golowierzchy/) - [Krasusy](http://zastawie-netau.net/category/krasusy/) - [Prawda](http://zastawie-netau.net/category/prawda/) - [Gołąbki](http://zastawie-netau.net/category/golabki/) - [Szyszki](http://zastawie-netau.net/category/szyszki/) - [Mizary](http://zastawie-netau.net/category/mizary/) - [Toczyska](http://zastawie-netau.net/category/toczyska/) - [Ryżki](http://zastawie-netau.net/category/ryzki/) - [Baczków](http://zastawie-netau.net/category/baczkow/) - [Krzówka](http://zastawie-netau.net/category/krzowka/) - [Ciężkie](http://zastawie-netau.net/category/ciezkie/) - [Wólka Domaszewska](http://zastawie-netau.net/category/wolka-domaszewska/) - [Łazy](http://zastawie-netau.net/category/lazy/) - [Leszczanka](http://zastawie-netau.net/category/leszczanka/) - [Germanicha](http://zastawie-netau.net/category/germanicha/) - [Siedliska](http://zastawie-netau.net/category/siedliska/) - [Huta Dąbrowa](http://zastawie-netau.net/category/huta-dabrowa/) - [Jeziory](http://zastawie-netau.net/category/jeziory/) - [Celej](http://zastawie-netau.net/category/celej/) - [Kierzków](http://zastawie-netau.net/category/kierzkow/) - [Szczygły Dolne](http://zastawie-netau.net/category/szczygly-dolne/) - [Dwórzec](http://zastawie-netau.net/category/dworzec/) - [Ławki](http://zastawie-netau.net/category/lawki/) - [Role](http://zastawie-netau.net/category/role/) - [Popławy](http://zastawie-netau.net/category/poplawy/) - [Rogale](http://zastawie-netau.net/category/rogale/) - [Wola Bobrowa](http://zastawie-netau.net/category/wola-bobrowa/) - [Maciejowice](http://zastawie-netau.net/category/maciejowice/) - [Grudź](http://zastawie-netau.net/category/grudz/) - [Nowy Stanin](http://zastawie-netau.net/category/nowy-stanin/) - [Wola Bystrzycka](http://zastawie-netau.net/category/wola-bystrzycka/) - [Dębowica](http://zastawie-netau.net/category/debowica/) - [Jonnik](http://zastawie-netau.net/category/jonnik/) - [Wylany](http://zastawie-netau.net/category/wylany/) - [Zagoździe](http://zastawie-netau.net/category/zagozdzie/) - [Zawaliny](http://zastawie-netau.net/category/zawaliny/) - [Józefów](http://zastawie-netau.net/category/jozefow/) - [Bystrzyca](http://zastawie-netau.net/category/bystrzyca/) - [Świdry](http://zastawie-netau.net/category/swidry/) - [Poznań](http://zastawie-netau.net/category/poznan/) - [Ernestynów](http://zastawie-netau.net/category/ernestynow/) - [Stara Wróblina](http://zastawie-netau.net/category/stara-wroblina/) - [Guzówka](http://zastawie-netau.net/category/guzowka/) - [Oszczepalin](http://zastawie-netau.net/category/oszczepalin/) - [Rosy](http://zastawie-netau.net/category/rosy/) - [Zakrzew](http://zastawie-netau.net/category/zakrzew/) - [Czerśl](http://zastawie-netau.net/category/czersl/) - [Gąsiory](http://zastawie-netau.net/category/gasiory/) - [Kownatki](http://zastawie-netau.net/category/kownatki/) - [Patok](http://zastawie-netau.net/category/patok/) - [Kępki](http://zastawie-netau.net/category/kepki/) - [Rzymy-Rzymki](http://zastawie-netau.net/category/rzymy-rzymki/) - [Wola Chomejowa](http://zastawie-netau.net/category/wola-chomejowa/) - [Wierzchowiny](http://zastawie-netau.net/category/wierzchowiny/) - [Gołe Łazy](http://zastawie-netau.net/category/gole-lazy/) - [Huta Radoryska](http://zastawie-netau.net/category/huta-radoryska/) - [Nurzyna](http://zastawie-netau.net/category/nurzyna/) - [Ksawerynów](http://zastawie-netau.net/category/ksawerynow/) - [Aleksandrów](http://zastawie-netau.net/category/aleksandrow/) - [Bielany](http://zastawie-netau.net/category/bielany/) - [Zakępie](http://zastawie-netau.net/category/zakepie/) - [Rzymy Las](http://zastawie-netau.net/category/rzymy-las/) - [Zamek](http://zastawie-netau.net/category/zamek/) - [Wesołówka](http://zastawie-netau.net/category/wesolowka/) - [Czarna](http://zastawie-netau.net/category/czarna/) - [Bronisławów](http://zastawie-netau.net/category/bronislawow/) - [Leonardów](http://zastawie-netau.net/category/leonardow/) - [Sięciaszka](http://zastawie-netau.net/category/sieciaszka/) - [Kobiałki](http://zastawie-netau.net/category/kobialki/) - [Zabiele](http://zastawie-netau.net/category/zabiele/) - [Dminin](http://zastawie-netau.net/category/dminin/) - [Sętki](http://zastawie-netau.net/category/setki/) - [Konorzatka](http://zastawie-netau.net/category/konorzatka/) - [Nowa Wróblina](http://zastawie-netau.net/category/nowa-wroblina/) - [Ogniwo](http://zastawie-netau.net/category/ogniwo/) - [Kopina](http://zastawie-netau.net/category/kopina/) - [Chrusty](http://zastawie-netau.net/category/chrusty/) - [Helenów](http://zastawie-netau.net/category/helenow/) - [Przytulin](http://zastawie-netau.net/category/przytulin/) - [II wojna światowa](http://zastawie-netau.net/category/ii-wojna-swiatowa/) - [XX wiek](http://zastawie-netau.net/category/xx-wiek/) - [Wykazy](http://zastawie-netau.net/category/wykazy/) - [Powstanie styczniowe](http://zastawie-netau.net/category/powstanie-styczniowe/) - [XVII wiek](http://zastawie-netau.net/category/xvii-wiek/) - [Mapy](http://zastawie-netau.net/category/mapy/) - [XVIII wiek](http://zastawie-netau.net/category/xviii-wiek/) - [XIX wiek](http://zastawie-netau.net/category/xix-wiek/) - [Dwory](http://zastawie-netau.net/category/dwory/) - [I wojna światowa](http://zastawie-netau.net/category/i-wojna-swiatowa/) - [Cmentarze](http://zastawie-netau.net/category/cmentarze/) - [Prasa](http://zastawie-netau.net/category/prasa/) - [Moje działania](http://zastawie-netau.net/category/moje-dzialania/) - [Ziemiaństwo](http://zastawie-netau.net/category/ziemianstwo/) - [Powstanie listopadowe](http://zastawie-netau.net/category/powstanie-listopadowe/) - [XVI](http://zastawie-netau.net/category/xvi/) - [1920](http://zastawie-netau.net/category/1920/) - [Etnografia](http://zastawie-netau.net/category/etnografia/) - [Nowinki](http://zastawie-netau.net/category/nowinki/) - [Zaolszynie](http://zastawie-netau.net/category/zaolszynie/) - [Jamielnik](http://zastawie-netau.net/category/jamielnik/) - [Aleksandrówka](http://zastawie-netau.net/category/aleksandrowka/) - [Budownictwo](http://zastawie-netau.net/category/budownictwo/) ## Tagi - [Dwór](http://zastawie-netau.net/tag/dwor/) - [Hempel](http://zastawie-netau.net/tag/hempel/) - [Wesołówka](http://zastawie-netau.net/tag/wesolowka/) - [Stanin](http://zastawie-netau.net/tag/stanin/) - [Sarnów](http://zastawie-netau.net/tag/sarnow/) - [Dmochowski](http://zastawie-netau.net/tag/dmochowski/) - [Sienkiewicz](http://zastawie-netau.net/tag/sienkiewicz/) - [Buchowiecki](http://zastawie-netau.net/tag/buchowiecki/) - [Tatarkiewicz](http://zastawie-netau.net/tag/tatarkiewicz/) - [Cieciszowski](http://zastawie-netau.net/tag/cieciszowski/) - [Szydłowski](http://zastawie-netau.net/tag/szydlowski/) - [Potworowski](http://zastawie-netau.net/tag/potworowski/) - [muzeum](http://zastawie-netau.net/tag/muzeum/) - [Krawczyk-Czerski](http://zastawie-netau.net/tag/krawczyk-czerski/) - [Podoski](http://zastawie-netau.net/tag/podoski/) - [Kujawy](http://zastawie-netau.net/tag/kujawy/) - [Kosuty](http://zastawie-netau.net/tag/kosuty/) - [folwark](http://zastawie-netau.net/tag/folwark/) - [Ruda](http://zastawie-netau.net/tag/ruda/) - [Krupiński](http://zastawie-netau.net/tag/krupinski/) - [Szulc-Holnicki](http://zastawie-netau.net/tag/szulc-holnicki/) - [Korzybski](http://zastawie-netau.net/tag/korzybski/) - [Wisia](http://zastawie-netau.net/tag/wisia/) - [SGO](http://zastawie-netau.net/tag/sgo/) - [Polesie](http://zastawie-netau.net/tag/polesie/) - [Kleeberg](http://zastawie-netau.net/tag/kleeberg/) - [ziemia łukowska](http://zastawie-netau.net/tag/ziemia-lukowska/) - [ziemia](http://zastawie-netau.net/tag/ziemia/) - [łukowska](http://zastawie-netau.net/tag/lukowska/) - [historia](http://zastawie-netau.net/tag/historia/) - [szlachta zagrodowa](http://zastawie-netau.net/tag/szlachta-zagrodowa/) - [szlachta](http://zastawie-netau.net/tag/szlachta/) - [Zastawie](http://zastawie-netau.net/tag/zastawie/) - [Kanimir](http://zastawie-netau.net/tag/kanimir/) - [właściciele](http://zastawie-netau.net/tag/wlasciciele/) - [mieszkańcy](http://zastawie-netau.net/tag/mieszkancy/) - [XIX wiek](http://zastawie-netau.net/tag/xix-wiek/) - [kto był kim](http://zastawie-netau.net/tag/kto-byl-kim/) - [powstanie styczniowe](http://zastawie-netau.net/tag/powstanie-styczniowe/) - [powstanie](http://zastawie-netau.net/tag/powstanie/) - [1863](http://zastawie-netau.net/tag/1863/) - [mogiła](http://zastawie-netau.net/tag/mogila/) - [powstańcy](http://zastawie-netau.net/tag/powstancy/) - [XX w.](http://zastawie-netau.net/tag/xx-w/) - [II wś](http://zastawie-netau.net/tag/ii-ws/) - [II wojna światowa](http://zastawie-netau.net/tag/ii-wojna-swiatowa/) - [komasacja](http://zastawie-netau.net/tag/komasacja/) - [szkoła](http://zastawie-netau.net/tag/szkola/) - [Szewczak](http://zastawie-netau.net/tag/szewczak/) - [legenda](http://zastawie-netau.net/tag/legenda/) - [gawęda](http://zastawie-netau.net/tag/gaweda/) - [Bilska](http://zastawie-netau.net/tag/bilska/) - [wieś](http://zastawie-netau.net/tag/wies/) - [parafia](http://zastawie-netau.net/tag/parafia/) - [grób](http://zastawie-netau.net/tag/grob/) - [cmentarz](http://zastawie-netau.net/tag/cmentarz/) - [cholera](http://zastawie-netau.net/tag/cholera/) - [kościół](http://zastawie-netau.net/tag/kosciol/) - [mariawici](http://zastawie-netau.net/tag/mariawici/) - [kaplica](http://zastawie-netau.net/tag/kaplica/) - [polegli](http://zastawie-netau.net/tag/polegli/) - [AK](http://zastawie-netau.net/tag/ak/) - [Żydzi](http://zastawie-netau.net/tag/zydzi/) - [Brzóska](http://zastawie-netau.net/tag/brzoska/) - [Leszkiewicz](http://zastawie-netau.net/tag/leszkiewicz/) - [mapa](http://zastawie-netau.net/tag/mapa/) - [Żabicki](http://zastawie-netau.net/tag/zabicki/) - [Jezierski](http://zastawie-netau.net/tag/jezierski/) - [herb](http://zastawie-netau.net/tag/herb/) - [Burzec](http://zastawie-netau.net/tag/burzec/) - [powstaniec](http://zastawie-netau.net/tag/powstaniec/) - [Jata](http://zastawie-netau.net/tag/jata/) - [partyzanci](http://zastawie-netau.net/tag/partyzanci/) - [NSZ](http://zastawie-netau.net/tag/nsz/) - [Ostoja](http://zastawie-netau.net/tag/ostoja/) - [BCh](http://zastawie-netau.net/tag/bch/) - [WiN](http://zastawie-netau.net/tag/win/) - [mord](http://zastawie-netau.net/tag/mord/) - [pomnik](http://zastawie-netau.net/tag/pomnik/) - [partyzant](http://zastawie-netau.net/tag/partyzant/) - [tradycja](http://zastawie-netau.net/tag/tradycja/) - [kultura](http://zastawie-netau.net/tag/kultura/) - [tkanina](http://zastawie-netau.net/tag/tkanina/) - [strój](http://zastawie-netau.net/tag/stroj/) - [ślub](http://zastawie-netau.net/tag/slub/) - [pogrzeb](http://zastawie-netau.net/tag/pogrzeb/) - [budownictwo](http://zastawie-netau.net/tag/budownictwo/) - [dom](http://zastawie-netau.net/tag/dom/) - [krzyż](http://zastawie-netau.net/tag/krzyz/) - [kapliczki](http://zastawie-netau.net/tag/kapliczki/) - [Pac-Pomarnacki](http://zastawie-netau.net/tag/pac-pomarnacki/) - [I wojna światowa](http://zastawie-netau.net/tag/i-wojna-swiatowa/) - [właściciel](http://zastawie-netau.net/tag/wlasciciel/) - [SGO Polesie](http://zastawie-netau.net/tag/sgo-polesie/) - [II wojna](http://zastawie-netau.net/tag/ii-wojna/) - [Ponikwicki](http://zastawie-netau.net/tag/ponikwicki/) - [Tukałło](http://zastawie-netau.net/tag/tukallo/) - [Przegaliński](http://zastawie-netau.net/tag/przegalinski/) - [multimedia](http://zastawie-netau.net/tag/multimedia/) - [galeria](http://zastawie-netau.net/tag/galeria/) - [miejsce](http://zastawie-netau.net/tag/miejsce/) - [Uszyński](http://zastawie-netau.net/tag/uszynski/) - [ksiądz](http://zastawie-netau.net/tag/ksiadz/) - [IIwś](http://zastawie-netau.net/tag/iiws/) - [obozy](http://zastawie-netau.net/tag/obozy/) - [Pryami](http://zastawie-netau.net/tag/pryami/) - [obóz](http://zastawie-netau.net/tag/oboz/) - [Horodyński](http://zastawie-netau.net/tag/horodynski/) - [Napoleon](http://zastawie-netau.net/tag/napoleon/) - [1920](http://zastawie-netau.net/tag/1920/) - [wojna](http://zastawie-netau.net/tag/wojna/) - [wakacje](http://zastawie-netau.net/tag/wakacje/) - [testament](http://zastawie-netau.net/tag/testament/) - [scheda](http://zastawie-netau.net/tag/scheda/) - [żołnierz](http://zastawie-netau.net/tag/zolnierz/) - [IWŚ](http://zastawie-netau.net/tag/iws/) - [Łuków](http://zastawie-netau.net/tag/lukow/) - [posąg](http://zastawie-netau.net/tag/posag/) - [pożar](http://zastawie-netau.net/tag/pozar/) - [fotografia](http://zastawie-netau.net/tag/fotografia/) - [etnologia](http://zastawie-netau.net/tag/etnologia/) - [wierzenia](http://zastawie-netau.net/tag/wierzenia/) - [Kobylczyk](http://zastawie-netau.net/tag/kobylczyk/) - [wycieczka](http://zastawie-netau.net/tag/wycieczka/) - [poległ](http://zastawie-netau.net/tag/polegl/) - [Kamiński](http://zastawie-netau.net/tag/kaminski/) - [przepis](http://zastawie-netau.net/tag/przepis/) - [żołnierze](http://zastawie-netau.net/tag/zolnierze/) - [dokumenty](http://zastawie-netau.net/tag/dokumenty/) - [archiwum](http://zastawie-netau.net/tag/archiwum/) - [etnografia](http://zastawie-netau.net/tag/etnografia/) - [Kolberg](http://zastawie-netau.net/tag/kolberg/) - [ludoznawstwo](http://zastawie-netau.net/tag/ludoznawstwo/) - [handel](http://zastawie-netau.net/tag/handel/) - [targ](http://zastawie-netau.net/tag/targ/) - [rynek](http://zastawie-netau.net/tag/rynek/) - [kolej](http://zastawie-netau.net/tag/kolej/) - [stacja](http://zastawie-netau.net/tag/stacja/) - [dworzec](http://zastawie-netau.net/tag/dworzec/) - [pkp](http://zastawie-netau.net/tag/pkp/) - [linia](http://zastawie-netau.net/tag/linia/) - [listy](http://zastawie-netau.net/tag/listy/) - [gazeta świąteczna](http://zastawie-netau.net/tag/gazeta-swiateczna/) - [korespondencja](http://zastawie-netau.net/tag/korespondencja/) - [dzieje](http://zastawie-netau.net/tag/dzieje/) - [tablica](http://zastawie-netau.net/tag/tablica/) - [entologia](http://zastawie-netau.net/tag/entologia/) - [leczenie](http://zastawie-netau.net/tag/leczenie/) - [lud](http://zastawie-netau.net/tag/lud/) - [zwyczaje](http://zastawie-netau.net/tag/zwyczaje/) - [pilot](http://zastawie-netau.net/tag/pilot/) - [niebieska eskadra](http://zastawie-netau.net/tag/niebieska-eskadra/) - [PLL Lot](http://zastawie-netau.net/tag/pll-lot/) - [obchody](http://zastawie-netau.net/tag/obchody/) - [uroczystość](http://zastawie-netau.net/tag/uroczystosc/) - [policja](http://zastawie-netau.net/tag/policja/) - [oświata](http://zastawie-netau.net/tag/oswiata/) - [budynek](http://zastawie-netau.net/tag/budynek/) - [straż pożarna](http://zastawie-netau.net/tag/straz-pozarna/) - [straż](http://zastawie-netau.net/tag/straz/) - [OSP](http://zastawie-netau.net/tag/osp/) - [pamiątka](http://zastawie-netau.net/tag/pamiatka/) - [XX wiek](http://zastawie-netau.net/tag/xx-wiek/) - [1864](http://zastawie-netau.net/tag/1864/) - [etnogafia](http://zastawie-netau.net/tag/etnogafia/) - [badania](http://zastawie-netau.net/tag/badania/) - [muzyka](http://zastawie-netau.net/tag/muzyka/) - [bieżeństwo](http://zastawie-netau.net/tag/biezenstwo/) - [genealogia](http://zastawie-netau.net/tag/genealogia/) - [wysiedlenia](http://zastawie-netau.net/tag/wysiedlenia/) - [lista](http://zastawie-netau.net/tag/lista/) - [poszukiwania](http://zastawie-netau.net/tag/poszukiwania/) - [powiat łukowski](http://zastawie-netau.net/tag/powiat-lukowski/) - [prasa](http://zastawie-netau.net/tag/prasa/) - [gwara](http://zastawie-netau.net/tag/gwara/) - [epidemia](http://zastawie-netau.net/tag/epidemia/) - [rolnictwo](http://zastawie-netau.net/tag/rolnictwo/) - [PRL](http://zastawie-netau.net/tag/prl/) - [XX wiek wiek](http://zastawie-netau.net/tag/xx-wiek-wiek/) - [architektura](http://zastawie-netau.net/tag/architektura/) - [świątynia](http://zastawie-netau.net/tag/swiatynia/) - [spis](http://zastawie-netau.net/tag/spis/) - [organista](http://zastawie-netau.net/tag/organista/) - [biografia](http://zastawie-netau.net/tag/biografia/) - [ród](http://zastawie-netau.net/tag/rod/) - [wykaz](http://zastawie-netau.net/tag/wykaz/) - [wojsko](http://zastawie-netau.net/tag/wojsko/) - [powstanie listopadowe](http://zastawie-netau.net/tag/powstanie-listopadowe/) - [Dmochowscy](http://zastawie-netau.net/tag/dmochowscy/) - [rodzina](http://zastawie-netau.net/tag/rodzina/) - [żołnierzei](http://zastawie-netau.net/tag/zolnierzei/) - [bitwa](http://zastawie-netau.net/tag/bitwa/) - [wojna polsko-bolszewicka](http://zastawie-netau.net/tag/wojna-polsko-bolszewicka/) - [Józef Piłsudski](http://zastawie-netau.net/tag/jozef-pilsudski/) - [okupacja](http://zastawie-netau.net/tag/okupacja/) - [mapy](http://zastawie-netau.net/tag/mapy/) - [starosta](http://zastawie-netau.net/tag/starosta/) - [XVII wiek](http://zastawie-netau.net/tag/xvii-wiek/) - [XVIII](http://zastawie-netau.net/tag/xviii/) - [przemysł](http://zastawie-netau.net/tag/przemysl/) - [XVI wiek](http://zastawie-netau.net/tag/xvi-wiek/) - [król](http://zastawie-netau.net/tag/krol/) - [cmentarz światowa](http://zastawie-netau.net/tag/cmentarz-swiatowa/) - [powstaniec styczniowy](http://zastawie-netau.net/tag/powstaniec-styczniowy/) - [1831](http://zastawie-netau.net/tag/1831/) - [map](http://zastawie-netau.net/tag/map/) - [zabytki](http://zastawie-netau.net/tag/zabytki/) - [folwarki](http://zastawie-netau.net/tag/folwarki/) - [etnologiaa](http://zastawie-netau.net/tag/etnologiaa/) - [miejscowość](http://zastawie-netau.net/tag/miejscowosc/)