Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej
Miejscowości

cmentarz

Cmentarze z I wojny światowej – gmina Tuchowicz

W okolicy Jedlanki rozegrała się największa bitwa I wojny światowej na terenie obecnego  powiatu łukowskiego.
Na początku sierpnia 1915 roku armia niemiecka, po przekroczeniu Wisły, kierowała się na wschód. Jednym ze skrzydeł armii księcia Leopolda von Wittelsbacha dowodził generał von Woyrsch. To właśnie jego jednostki szturmem wzięły pozycje straży tylnej armii rosyjskiej pod Jedlanką.

O starciach informowała światowa prasa. Gazety  nie mówiły jednak o ilości poległych, a jedynie o tym, że wojska pruskie zdobyły na wrogu 1000 jeńców.

Continue reading

Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945

 

 

W 1985 roku Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce wydała cykl opracowań pod tytułem „Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945”. Był to efekt wieloletniej pracy Wydziału Badawczego Głównej Komisji, we współpracy z Komisjami Okręgowymi.
Podstawą źródłową Rejestru są wyniki akcji ankietyzacyjnej przeprowadzonej w roku 1968. Zebrano prawie 175 tysięcy ankiet z całej Polski. Informacje zostały zweryfikowane w oparciu o dokumenty, publikacje, materiały archiwalne.
Opracowanie jest tym cenniejsze, że w wielu przypadkach podaje imiona i nazwiska ofiar, w tym także wśród ludności żydowskiej.

Continue reading

Wrześniowi żołnierze – powiat łukowski

W połowie września na terenie powiatu łukowskiego, w okolicy Róży Podgórnej, miała miejsce bitwa  1 Dywizji Piechoty Legionów im. Józefa Piłsudskiego z oddziałami pancernymi wroga. Przełom września i października 1939 roku to z kolei Ostatnia Bitwa Września stoczona przez Samodzielną Grupę Operacyjną Polesie rozegrana w okolicach Woli Gułowskiej.
Żołnierze polegli we wrześniu 1939 pochowani są na cmentarzach m.in. w Gręzówce, Woli Gułowskiej, Łukowie, Staninie, Trzebieszowie, Wilczyskach, Radoryżu Kościelnym, Serokomli…
Na wielu z nich, na grobach rodzinnych, upamiętnieni są synowie ziemi łukowskiej, polegli w obronie ojczyzny we wrześniu 1939 roku na terenie całego kraju. Continue reading

Cmentarze z I wojny światowej – gmina Prawda


W 1915 roku od zachodu przez teren powiatu łukowskiego przeszedł front. Na terenie dawnej, nieistniejącej już gminy Prawda z siedzibą w Stoczku, poległo kilkunastu lub kilkudziesięciu żołnierzy wrogich armii.
Ich groby, w różnym stanie, zachowały się do lat 30-tych XX wieku, a być może niektóre z nich do dziś.
Opisy stanu cmentarzy wojennych w gminie Prawda sporządził 28 stycznia 1930 roku wójt tej gminy. Jego sprawozdania są dość dokładne – spisał napisy z krzyży, a nie ograniczył się jedynie do lakonicznej informacji, że takie napisy istnieją (jak robili to inni wójtowie).
Większość miejsc pochówków nie była porządkowana od lat 1916-17, kiedy to zajęli się nimi żołnierze ze specjalnego Kriegergräberkommando

Zwracają uwagę polsko brzmiące nazwiska umieszczone na krzyżach – Ludwig Cegla, Heinrich Dziudziel czy Josef Powala to z pewnością Polacy walczący w armii zaborczej. Niemcy upamiętnili także miejsca pochówku swoich wrogów, pisząc na krzyżach „Ein russischer Krieger” czy „Ein russisches krieger polnischer Nationalität”.

Jak zauważyli, Polacy nie dbali o groby żołnierzy.
W miesięczniku Ostwach Lukover Feldzeitung z 1917 [1] w artykule pt. Kriegerfriedhösse in Polen, Niemcy zwracali uwagę na ogólne zaniedbanie naszych cmentarzy, oddalonych od wsi, sprawiających wrażenie raczej rzadko odwiedzanych. Pisali o porośniętych trawą grobach i omszałych, starych, pochylonych krzyżach.
Specjalne niemieckie komando zajmujące się grobownictwem stacjonowało w Podzamczu, w obecnym powiecie garwolińskim. To żołnierze stamtąd zakładali i porządkowali miejsca pochówków walczących ze sobą kilka lat wcześniej żołnierzy różnych narodowości. Jak wspominał Carl Baensz z Kriegergräberkommando – „Ileż razy słyszeliśmy „dobry” z ust Polaków, kiedy pracowaliśmy przy grobach„. Często też żołnierze pracujący przy miejscach pochówku spotykali się ze zdziwieniem, tym, jakim szacunkiem zajmowali się grobami towarzyszy, a także niedawnych wrogów [1]. Continue reading

Cmentarz w Wilczyskach

Odwiedzając cmentarze zwykle zatrzymujemy się przy grobach bliskich czy znajomych. Tymczasem w zaniedbanych częściach nekropolii, często zarośnięte trawą czy krzakami kryją się groby z XIX czy początków XX wieku. Są to miejsca pochówków dawnych ziemian, urzędników czy księży – słowem tych, których rodziny stać było na trwały pomnik – coś więcej niż jedynie kopiec z krzyżem. Dawno przeminął świat, który tworzyli, minęła pamięć o nich, a często jedną pozostałością po ich życiu i działalności jest ten stary nagrobek z zatartymi literami, który dziś niszczeje pod warstwą ziemi, trawy czy śmieci.
Jednym z takich cmentarzy, na których zainteresowany przechodzień znajdzie dużo nagrobków z przełomu wieków jest nekropolia w Wilczyskach. Najstarsze groby znajdują się pod drzewami i w chaszczach w okolicy pomnika Korzybskich, ale także rozsiane są w innych częściach cmentarza. Część z nich ma formę leżącej płyty, stąd łatwo ulegają zniszczeniu, zasłonięciu przez inne, nowe groby. Continue reading

Ocalić od zapomnienia – Joanna Belejowska – tłumaczka Verne’a

Wiele historii dla mnie zaczyna się na cmentarzu. Nie inaczej było, gdy przygotowując artykuł o nekropolii w Wilczyskach trafiłam na grób Joanny z Pomianowskich Belejowskiej…

 

Jeszcze kilka lat temu stojący, dziś przewrócony i uszkodzony. Leży na nim płyta nagrobna, prawdopodobnie przeniesiona z innego miejsca.

Trudno czytelne napisy mówią, że jest tu pochowana
Z Pomianowskich
Joanna Belejowska
Żyła lat 85
zm. 5 października 1904 r.
Kazimierz Skrodzki
żył lat 24

Płyta leżąca u stóp pomnika należała do Wiktorii Raczyńskiej.

 

 

 

Continue reading