Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej
Miejscowości

wojna

Cmentarze z I wojny światowej – gmina Prawda


W 1915 roku od zachodu przez teren powiatu łukowskiego przeszedł front. Na terenie dawnej, nieistniejącej już gminy Prawda z siedzibą w Stoczku, poległo kilkunastu lub kilkudziesięciu żołnierzy wrogich armii.
Ich groby, w różnym stanie, zachowały się do lat 30-tych XX wieku, a być może niektóre z nich do dziś.
Opisy stanu cmentarzy wojennych w gminie Prawda sporządził 28 stycznia 1930 roku wójt tej gminy. Jego sprawozdania są dość dokładne – spisał napisy z krzyży, a nie ograniczył się jedynie do lakonicznej informacji, że takie napisy istnieją (jak robili to inni wójtowie).
Większość miejsc pochówków nie była porządkowana od lat 1916-17, kiedy to zajęli się nimi żołnierze ze specjalnego Kriegergräberkommando

Zwracają uwagę polsko brzmiące nazwiska umieszczone na krzyżach – Ludwig Cegla, Heinrich Dziudziel czy Josef Powala to z pewnością Polacy walczący w armii zaborczej. Niemcy upamiętnili także miejsca pochówku swoich wrogów, pisząc na krzyżach „Ein russischer Krieger” czy „Ein russisches krieger polnischer Nationalität”.

Jak zauważyli, Polacy nie dbali o groby żołnierzy.
W miesięczniku Ostwach Lukover Feldzeitung z 1917 [1] w artykule pt. Kriegerfriedhösse in Polen, Niemcy zwracali uwagę na ogólne zaniedbanie naszych cmentarzy, oddalonych od wsi, sprawiających wrażenie raczej rzadko odwiedzanych. Pisali o porośniętych trawą grobach i omszałych, starych, pochylonych krzyżach.
Specjalne niemieckie komando zajmujące się grobownictwem stacjonowało w Podzamczu, w obecnym powiecie garwolińskim. To żołnierze stamtąd zakładali i porządkowali miejsca pochówków walczących ze sobą kilka lat wcześniej żołnierzy różnych narodowości. Jak wspominał Carl Baensz z Kriegergräberkommando – „Ileż razy słyszeliśmy „dobry” z ust Polaków, kiedy pracowaliśmy przy grobach„. Często też żołnierze pracujący przy miejscach pochówku spotykali się ze zdziwieniem, tym, jakim szacunkiem zajmowali się grobami towarzyszy, a także niedawnych wrogów [1]. Continue reading

Sierpień 1920 w powiecie łukowskim

W sierpniu 1920 ziemia łukowska była terenem wzmożonych ruchów wojsk polskich i bolszewickich.
Zanim doszło do kontrofensywy znad Wieprza, armia polska naciskana od wschodu i północy, przegrupowała się przez powiat łukowski na południe, osiągając strategiczną linię rzeki.  
16 sierpnia 21. Dywizja Piechoty Górskiej i 16. Dywizja Piechoty, które weszły w skład 4. Armii  zostały skierowane na północ – 21.D.P przez Kock,Wojcieszków, Łuków a 16. D.P. przez Okrzeję, Żelechów, Stoczek.
Continue reading

Wykaz zmarłych żołnierzy w wojsku Cessarsko-Rossyjskiem z powiatu łukowskiego

Wykaz zmarłych żołnierzy w wojsku Cessarsko-Rossyjskiem rodem z guber. Lubelskiej pochodzących.

Nazwisko i imię Imię ojca Miejscowość Funkcja Data zgonu
Karwowski Wawrzyniec Marcin gm. Celiny majtek 33 ekwipażu Czarnomorskiej floty 24.04.1855
Mazwo Andrzej Józef gm. Domaniny   29.04.1860
Manszyński Mikołaj   gm. Stężyca kanonier tyfliskiej fortecznej artylerii 13.09.1860
Niezgoda Roman Urban gm. Gończyce żołnierz jeleckiego pułku piechoty 23.06.1860
Siennicki Jan Szymon gm. Celiny żołnierz kaukazkiego linjowego Nr 34 bataljonu 1.11.1860
Materski Ignacy Maciej gm. Kłoczew żołnierz riazańskiego pułku piechoty 1.12.1860
Paniak (Pieniak)Karol Jan gm. Burzec kanonier derbentskiej fortecznej artyleryi 06.02.1861
Kot Roch Grzegorz gm. Prawda żołnierz kuryńskiego pułku piechoty 17.02.1861
Bochański Jan Kacper gm. Jarczew żołnierz krymskiego pułku piechoty 19.05.1860
Mielcuch Adam Walenty gm. Osieck   15.07.1861
Kasperski Grzegorz Łukasz gm. Jagodne Szydłowskiego   06.08.1847
Jurzysta Wojciech Andrzej gm. Trojanów   08.08.1861

Źródło

Dziennik Urzędowy Guberni Lubelskiey nr 27/1862
* Powiat łukowski w latach obejmujących wykaz zajmował inny teren niż obecnie, stąd też znajdują się tu miejscowości należące obecnie także do powiatów sąsiednich.

Mieszkańcy powiatu łukowskiego w wojnie rosyjsko-japońskiej

11 listopada 1918 roku Polska odzyskała niepodległość. Wcześniej, przez 123 lata, nasi przodkowie powoływani byli do zaborczych armii i walczyli broniąc obcych interesów. Pełnili kilku lub kilkunastoletnią służbę, często setki lub tysiące kilometrów od własnych domów.
  Do udziału w wojnie rosyjsko-japońskiej w latach 1904-1905 zostało powołanych do służby wojskowej przeszło ćwierć miliona Polaków z obszaru zaboru rosyjskiego. Byli wśród nich także mieszkańcy powiatu łukowskiego. Continue reading