Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

kultura

Tradycje ziemi łukowskiej – ślub

P1120364Niektóre obrzędy weselne na ziemi łukowskiej są calkiem odmienne i niespotykane w innych rejonach kraju.
Przed ślubem część gości zbiera się w domu pana młodego, częśc u pani młodej. Do pana młodego przychodzi orkiestra, która przygrywa podczas ostatnich przygotowań do ślubu.
Jeśli państwo młodzi mieszkają w tej samej miejscowości pan młody, ze swoimi gości idzie pieszo do pani młodej, jeśli mieszkają w innych wsiach – jedzie samochodem. Pana młodego prowadzi matka chrzestna.
Po drodze sąsiedzi wystawiają tzw „bramy”. Stoliki z kwiatami i kieliszkami. Aby pan młody mógł przejść dalej, świadek musi go „wykupić” wódką lub bimbrem. Im bardziej szanowany pan młody, tym więcej „bram”.

Continue reading

Strój łukowski – strój kobiecy

 

Anna Szewczak z Zastawia z synem Bronisławem w tradycyjnym stroju

Anna Szewczak z Zastawia z synem Bronisławem w tradycyjnym stroju

W latach osiemdziesiątych XIX w. Z. Wasilewski wyróżnił w Jagodnem „staroświeckie” i „nowomodne” nakrycia głowy kobiet zamężnych. Mianem „staroświeckie”, noszone przez starsze kobiety, określił „muślinowe czepce, z tyłu pod włosami ściągnięte, z przodu zaś obszyte falbanką, która tworzy nad czołem rodzaj daszka” (WASILEWSKI Z. 1889, s. 28-29). Natomiast „nowomodne” tiulowe, batystowe lub wykonane z koronki iglicowo-igłowej półczepki, składały się z wydłużonego czepka właściwego i dwóch szarf wiązanych pod brodą na dużą kokardę (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 148-149).
Codziennym nakryciem kobiet i dziewcząt podczas pracy były chustki – opuszczane nisko na czoło, wiązane z tyłu pod włosami. Białe chustki noszono w gorące dni także do kościoła, w święta jednak panny chodziły z odkrytymi głowami czesząc włosy gładko i zaplatając je w warkocz (WASILEWSKI Z. 1889, s. 23-25). Chustki na głowach, wiązane pod brodą noszone były jeszcze długo – obecnie przeważnie przez starsze kobiety, zwłaszcza do kościoła, zakłada się je też na głowę zmarłej starszej kobiecie do trumny.

Continue reading

Strój łukowski – strój męski

Męski strój łukowski zaczął zanikać już w latach osiemdziesiątych XIX w. (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007, S. 145). Jego wygląd z tamtego okresu można odtworzyć dzięki opisom i rycinom O. Kolberga i Z. Wasilewskiego.
„Od święta mężczyźni nosili lniane koszule, sukienne kamizelki i spodnie, wysokie buty, szare lub granatowe sukmany, a na głowach rogatywki” (KĘPA E.: 2001, s. 147). Rogatywki zwane tez czapkami na cztery gubernie – podobnie jak rozłupy i czapki futrzane były zimowymi nakryciami głowy. Według O. Kolberga czapki rogatywki szyte były z granatowego sukna z czarnym barankiem (KOLBERG O.: 1887 s. 31). „W latach osiemdziesiątych XIX wieku rozłupy i rogatywki nosili już tylko starsi mężczyźni, czapek futrzanych używano powszechnie jeszcze w ostatnich latach ubiegłego wieku (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 146)”. Nie odnalazłam żadnego materiału ikonograficznego przedstawiającego mężczyzn z Ziemi Łukowskiej w rogatywkach. „W lecie do stroju codziennego najczęściej noszony był kapelusz słomiany wyplatany z żytniej słomy. Szyto go z uprzednio uplecionych taśm, miał półokrągłą główkę i niewielkie proste rondo” (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 146). Słomkowe kapelusze noszone są także dziś jako element stroju reprezentacyjnego niektórych mężczyzn podczas dożynek oraz jako element męskich strojów członków zespołu Mroczkowianki.

Continue reading

Strój łukowski – tkaniny

feliksin Umiejętność wykonywania tkanin, samowystarczalność w obrębie własnego gospodarstwa, skłoniła kobiety do wyrobu początkowo prostego lnianego płótna, a z biegiem lat zaczęto tkać samodziały wełniane i lniano-wełniane z przeznaczeniem na świąteczną odzież” (DADOS S.: 1995 s. 52). Na Ziemi Łukowskiej tkactwem „zajmowały się głównie kobiety tkając nie tylko płótna, ale też inne różnorodne kilimy. Jeszcze przed drugą wojną światową tkały płótna, samodziały lniane, lniano-wełniane na stroje, tkaniny do wystroju wnętrza izby i inne tkaniny użytkowe. Po drugiej wojnie światowej nie tkały już prostych płócien (…)” z powodu upowszechnienia tańszych tkanin fabrycznych. Nadal jednak tkały barwne samodziały „o urozmaiconych wzorach i technikach wykonania. W każdym prawie domu (…) były wykonywane pasiaki, kraciaki, tkaniny przetykane – jako tkaniny na łóżko lub kilimy na ściany. Początek lat osiemdziesiątych XX wieku to gwałtowny upadek rzemiosła” (DADOS S.: 1995, s. 54).

Continue reading