Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej
Miejscowości

cmentarz

Wrześniowi żołnierze – powiat łukowski

W połowie września na terenie powiatu łukowskiego, w okolicy Róży Podgórnej, miała miejsce bitwa  1 Dywizji Piechoty Legionów im. Józefa Piłsudskiego z oddziałami pancernymi wroga. Przełom września i października 1939 roku to z kolei Ostatnia Bitwa Września stoczona przez Samodzielną Grupę Operacyjną Polesie rozegrana w okolicach Woli Gułowskiej.
Żołnierze polegli we wrześniu 1939 pochowani są na cmentarzach m.in. w Gręzówce, Woli Gułowskiej, Łukowie, Staninie, Trzebieszowie, Wilczyskach, Radoryżu Kościelnym, Serokomli…
Na wielu z nich, na grobach rodzinnych, upamiętnieni są synowie ziemi łukowskiej, polegli w obronie ojczyzny we wrześniu 1939 roku na terenie całego kraju. Continue reading

Cmentarze z I wojny światowej – gmina Prawda


W 1915 roku od zachodu przez teren powiatu łukowskiego przeszedł front. Na terenie dawnej, nieistniejącej już gminy Prawda z siedzibą w Stoczku, poległo kilkunastu lub kilkudziesięciu żołnierzy wrogich armii.
Ich groby, w różnym stanie, zachowały się do lat 30-tych XX wieku, a być może niektóre z nich do dziś.
Opisy stanu cmentarzy wojennych w gminie Prawda sporządził 28 stycznia 1930 roku wójt tej gminy. Jego sprawozdania są dość dokładne – spisał napisy z krzyży, a nie ograniczył się jedynie do lakonicznej informacji, że takie napisy istnieją (jak robili to inni wójtowie).
Większość miejsc pochówków nie była porządkowana od lat 1916-17, kiedy to zajęli się nimi żołnierze ze specjalnego Kriegergräberkommando

Zwracają uwagę polsko brzmiące nazwiska umieszczone na krzyżach – Ludwig Cegla, Heinrich Dziudziel czy Josef Powala to z pewnością Polacy walczący w armii zaborczej. Niemcy upamiętnili także miejsca pochówku swoich wrogów, pisząc na krzyżach „Ein russischer Krieger” czy „Ein russisches krieger polnischer Nationalität”.

Jak zauważyli, Polacy nie dbali o groby żołnierzy.
W miesięczniku Ostwach Lukover Feldzeitung z 1917 [1] w artykule pt. Kriegerfriedhösse in Polen, Niemcy zwracali uwagę na ogólne zaniedbanie naszych cmentarzy, oddalonych od wsi, sprawiających wrażenie raczej rzadko odwiedzanych. Pisali o porośniętych trawą grobach i omszałych, starych, pochylonych krzyżach.
Specjalne niemieckie komando zajmujące się grobownictwem stacjonowało w Podzamczu, w obecnym powiecie garwolińskim. To żołnierze stamtąd zakładali i porządkowali miejsca pochówków walczących ze sobą kilka lat wcześniej żołnierzy różnych narodowości. Jak wspominał Carl Baensz z Kriegergräberkommando – „Ileż razy słyszeliśmy „dobry” z ust Polaków, kiedy pracowaliśmy przy grobach„. Często też żołnierze pracujący przy miejscach pochówku spotykali się ze zdziwieniem, tym, jakim szacunkiem zajmowali się grobami towarzyszy, a także niedawnych wrogów [1]. Continue reading

Cmentarz w Wilczyskach

Odwiedzając cmentarze zwykle zatrzymujemy się przy grobach bliskich czy znajomych. Tymczasem w zaniedbanych częściach nekropolii, często zarośnięte trawą czy krzakami kryją się groby z XIX czy początków XX wieku. Są to miejsca pochówków dawnych ziemian, urzędników czy księży – słowem tych, których rodziny stać było na trwały pomnik – coś więcej niż jedynie kopiec z krzyżem. Dawno przeminął świat, który tworzyli, minęła pamięć o nich, a często jedną pozostałością po ich życiu i działalności jest ten stary nagrobek z zatartymi literami, który dziś niszczeje pod warstwą ziemi, trawy czy śmieci.
Jednym z takich cmentarzy, na których zainteresowany przechodzień znajdzie dużo nagrobków z przełomu wieków jest nekropolia w Wilczyskach. Najstarsze groby znajdują się pod drzewami i w chaszczach w okolicy pomnika Korzybskich, ale także rozsiane są w innych częściach cmentarza. Część z nich ma formę leżącej płyty, stąd łatwo ulegają zniszczeniu, zasłonięciu przez inne, nowe groby. Continue reading

Ocalić od zapomnienia – Joanna Belejowska – tłumaczka Verne’a

Wiele historii dla mnie zaczyna się na cmentarzu. Nie inaczej było, gdy przygotowując artykuł o nekropolii w Wilczyskach trafiłam na grób Joanny z Pomianowskich Belejowskiej…

 

Jeszcze kilka lat temu stojący, dziś przewrócony i uszkodzony. Leży na nim płyta nagrobna, prawdopodobnie przeniesiona z innego miejsca.

Trudno czytelne napisy mówią, że jest tu pochowana
Z Pomianowskich
Joanna Belejowska
Żyła lat 85
zm. 5 października 1904 r.
Kazimierz Skrodzki
żył lat 24

Płyta leżąca u stóp pomnika należała do Wiktorii Raczyńskiej.

 

 

 

Continue reading

Czy na cmentarzu w Trzebieszowie spoczywa bohater powstania listopadowego?

Atak 3. pułku pod Stoczkiem. Wojciech Kossak

Ta bitwa nie miała prawa się Polakom udać:
Zimowa pogoda, mróz i śnieżyce na zmianę z roztopami. Żołnierze, rekrutowani z chłopów i studentów, ratujący się przed zimnem gorzałką i nagminnie łamiący kolumny marszowe. Konie, zabrane dorożkarzom, podbite na grudzie, gubiące podkowy i rwące zaprzęgi, a przy tym nie wykazujące za grosz patriotyzmu, za to wciąż domagające się owsa. Obsługa armat, sklecona naprędce z prawników i rzemieślników, ucząca się w marszu podstawowych manewrów. Zwiad pozostawiający wiele do życzenia. I jeszcze dowódca, niefrasobliwy generał Dwernicki, który ma zwyczaj zapominać, że żołnierze prócz podniosłych mów potrzebują też jadła i snu.

 

 

 

 


Continue reading

Groby rodzinne Szydłowskich w Okrzei

W cieniu okazałego pomnika postawionego przy grobie Stefanii Sienkiewiczowej na cmentarzu w Okrzei, w zapomnianych grobach spoczywają członkowie znamienitego rodu Szydłowskich z pobliskiego Jagodnego, Szamotowie oraz przyjaciel Henryka Sienkiewicza Antoni Zaleski z synem.
Skromne nagrobki w formie leżących płyt (podobne do tej ufundowanej matce przez noblistę), nie zwracają uwagi turystów.
W kwaterze Szydłowskich, znajduje się 11 grobów, w tym jeden bez inskrypcji.

 

Continue reading