Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

Jedlanka

Babki i akuszerki w okolicy Tuchowicza

 

polozna

Kiedyś naszym antenatkom w porodach pomagały tzw. „babki” zwane później akuszerkami.
W książce „Nauka położna krótko zebrana” z 1790 roku autor podaje jakimi cechami powinna się odznaczać kandydatka na „kobietę przy rozwiązaniu rodzących położnic służącą”. Tak więc „maią być rąk szczupłych, palców przydłuższych a cienkich, kibić w ciele i zręczność z sprawnością mająca, niebrać do tego kobiet podeszłych, takowe bowiem niepojętymi, a uporczeymi bywać zwykły, niebrać też zbyt młodych, ani Panien, lecz które już rodziły (…) do tej Nauki nie są sposobnemi osoby słabowite, chorowite, mdłościom podległe, lękliwe, boiaźliwe, smutne, iako też ani zuchwałe, ani okrutne, natrętne, głupkowate i grubiańskie, ani się do tego zdadzą osoby otyłe, grube, nieruchawe, bałwanowate, ani ułomne, z krzywemi rękami lub palcami, ni garbate, ani skaliczałe, ni leniwe, ani ospałe, ani miłośnice trupów iakichkolwiek (…)” Continue reading

O początkach parafii w Jedlance.

Parafia w Tuchowiczu należała do jednych z najstarszych i najrozleglejszych na ziemi łukowskiej. Swym zasięgiem obejmowała tereny graniczące z parafiami Stoczek i Łuków. Od początku jej istnienia obejmowała także tak odległe tereny jak Radoryż. Z biegiem czasu wyodrębniały się z niej inne parafie znacząco zmniejszając jej obszar.

Na początku XX wieku podczas wizyt duszpasterskich zauważono niekorzystne położenie kościoła względem wsi należących do parafii – większość wsi leżała w jednej linii, w kierunku Stoczka i sprawiało to, że parafianie musieli przybywać na nabożeństwa nawet  po 10-14 wiorst (1 wiorsta 1066 metrów) w jedną stronę. Postanowiono wydzielić kolejną parafię. Wybór padł na Jedlankę – położoną mniej więcej w połowie drogi między Stoczkiem a Tuchowiczem.

Parafię erygowano w maju 1928 roku.  Staraniem parafian, na gruncie podarowanym przez Teofila Piotrowskiego właściciela majątku Kokoszka. Także inni mieszkańcy Jedlanki nie szczędzili swojej ziemi, żeby wspomóc budowę niezbędnych budynków dla plebana. Do nowej parafii należały Jedlanka, Chrusty, Aleksandrówka, Lipniak, Piaski i Szyszki.

Continue reading

Z kart historii – Niedźwiadka.

Dwór w Niedźwiadce pędzla Jerzego Czajkowskiego z "Gdzie szumiące topole..." A. Redzik

Dwór w Niedźwiadce pędzla Jerzego Czajkowskiego
z  „Gdzie szumiące topole…” A. Redzik

 

Samodzielne dobra ziemskie Niedźwiadka czyli „Niedźwiedzikierz” istniały już w końcu XVI w., kiedy to jeden z rodu Kanimirów z klucza Tuchowicz miał tu swoja siedzibę. Później razem z pobliskim Kijem Niedźwiedzikierz należał do dóbr Gózd, które już w XVIII wieku należały do Stefana, a później jego syna Franciszka Domaszewskiego.

Continue reading

Z kart historii – Lipniak

 

Lipniak to dziś niewielka wieś pomiędzy Zastawiem i Zagoździem. Trudno tu dziś dopatrzeć się miejsc świadczących o jej bogatej historii. Stojący tu dwór został rozebrany w połowie XX wieku. Przeszłość wsi, a później czasowo tylko folwarku jest niezwykle interesująca.

Już w 1810 roku Lipniak roku stanowił Dobra Narodowe. Ich naddzierżawcą był wtedy Tadeusz Sierzputowski. Funkcję Pisarza Kancelaryi pełnił Józef Szumkowski, ekonomem był Jan Szawłowski, cztery lata później funkcję tą przejął Józef Przegaliński, a następnie Piotr Targoński.

Od co najmniej 1818 roku posesorami dóbr i folwarku Lipniak była rodzina Przyszychowskich (Augustyn, Kacper i Józefa).

W 1826 roku ekonomem był Józef Skrzewski.

Ogłoszenie o licytacji w dobrach Lipniak z 1832 roku

Ogłoszenie o licytacji w dobrach Lipniak z 1832 roku

Do połowy XIX wieku w dobrach działały gorzelnia, młyn, karczmy ( jedna w żydowskiej arendzie). Byli tu szewc, owczarze, furmani, gumienny, karbowi. We dworze pracowali oficjaliści dworscy, służące, pokojowi, ogrodnik, kucharz.

Continue reading

Trup, Topielec i Koparka…

Co mają ze sobą wspólnego Trup, Topielec i Koparka… a także Załawiec, Poręby, Siane Łąki, Łąki Numerowe…?

Są to nazwy miejsc znajdujących się w pobliżu wsi Zastawie. Ich etymologia  nie zawsze została już poznana. W niektórych przypadkach, takich jak Łąki Numerowe trzeba ich szukać w wydarzeniach historycznych, a niekiedy, tak jak w przypadku Trupa w miejscowych legendach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Czasami jednak podania przekazywane przez mieszkańców mijają się z prawdą, ponieważ źródłosłów niektórych nazw takich jak Poręby jest znacznie starszy niż jest to podawane.

Trup

mapa

Las Trup znajduje się w pobliżu Celin Włościańskich i grodziska Zamek. Jego nazwa brzmi intrygująco i pewnie niejeden miejscowy czy przyjezdny zastanawiał się nad jej pochodzeniem. Dzisiejsi mieszkańcy, bez względu na wiek, mają problem z odpowiedzą na pytanie skąd się ona wzięła. Odpowiedź znalazłam w artykule  Kazimierza Łapczyńskiego pt.”O łukowskim płaskowyżu” zamieszczonym w Pamiętniku Fizyograficznym T I z 1881 roku.

Continue reading

Powstanie styczniowe – miejsca pamięci

1. Las Kobylczyk (okolice Woli Okrzejskiej)

Do miejsca pochówku Antoniego Trzaskowskiego i jego czternastu podkomendnych prowadzą drogowskazy, mimo to odnalezienie go może przysporzyć nieco problemów. Wyjeżdżając spod muzeum Henryka Sienkiewicza skręcamy w prawo, w drogę przylegającą do parkingu. Kierujemy się cały czas prosto, aż do torów kolejowych. Przejeżdżamy przez nie i prostą drogą wjeżdżamy do lasu. Tu kolejne drogowskazy prowadzą do ukrytej w lesie mogiły.

CHWAŁA POWSTAŃCOM
DOWÓDCY ODDZIAŁU
ANTONIEMU TRZASKOWSKIEMU
ORAZ
CZTERNASTU JEGO PODKOMENDNYM
POLEGŁYM W POTYCZNCE
W LESIE GUŁOWSKIM 21 LUTEGO 1863 R
SPOŁECZEŃSTWO GMINY ADAMÓW
3 MAJA 1998 R

Continue reading