Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej
Miejscowości

Jedlanka

Cmentarze z I wojny światowej w powiecie łukowskim


W 1915 roku przez powiat łukowski przetoczył się front. Napierająca armia niemiecka i austro-węgierska stoczyła na tym terenie kilka bitew i potyczek z wycofującą się armią rosyjską.
Poległych chowano w miejscu bitew i potyczek, w grobach masowych lub pojedynczych. W latach 20-tych i 30-tych dokonywano ewidencji i opisów miejsc pochówków. Często już wtedy były one zaniedbane i zniszczone. Na lata 30-te zaplanowano też akcje komasacyjne. Dokonano wtedy dokładnych pomiarów i szkiców miejsc pochówków. Szacowano także koszty ekshumacji i prac.
Dane z lat 20-tych mowią o 1407 mogiłach na 28 cmentarzach wojennych w powiecie łukowskim.

Trudno dziś powiedzieć czy rzeczywiście do wszystkich komasacji doszło,  Do dziś zachowały się cmentarze w Łukowie na Łapiguzie, kwatera wojenna w Jedlance, a także pojedyncze groby na niektórych cmentarzach parafialnych.
Continue reading

Mieszkańcy powiatu łukowskiego w wojnie rosyjsko-japońskiej

11 listopada 1918 roku Polska odzyskała niepodległość. Wcześniej, przez 123 lata, nasi przodkowie powoływani byli do zaborczych armii i walczyli broniąc obcych interesów. Pełnili kilku lub kilkunastoletnią służbę, często setki lub tysiące kilometrów od własnych domów.
  Do udziału w wojnie rosyjsko-japońskiej w latach 1904-1905 zostało powołanych do służby wojskowej przeszło ćwierć miliona Polaków z obszaru zaboru rosyjskiego. Byli wśród nich także mieszkańcy powiatu łukowskiego. Continue reading

Panienka, letka wątroba, zsiadłe nogi – słownictwo gwarowe

W latach 1979-99 profesor Halina Pelcowa przeprowadziła badania w 144 wsiach Lubelszczyzny. 890 respondentów odpowiadało na pytania zawarte w kwestionariuszach a także rozmawiało z badaczką na konkretne tematy. Byli wśród nich mieszkańcy Toczysk, Gręzówki, Leszczanki, Łazów, Germanichy, Siedlisk i Okrzei. Owocem tej pracy jest m.in. wydawnictwo „Interferencje leksykalne w gwarach Lubelszczyzny”. Continue reading

Esełką przez ziemię łukowską

Łuków już od XIX wieku był ważnym węzłem kolejowym. Tu krzyżowały się ważne strategicznie szlaki kolejowe m.in. do Lublina (trasa nr 30 ), do Radomia (trasa nr 26) z koleją warszawsko-terespolską.
W okresie międzywojennym powstały plany odciążenia Warszawskiego Węzła Kolejowego, jednak do ich realizacji, z przyczyn oczywistych, doszło dopiero po II wojnie światowej. Planowana trasa miała łączyć Skierniewice z Łukowem.

Continue reading

Babki i akuszerki w okolicy Tuchowicza

 

polozna

Kiedyś naszym antenatkom w porodach pomagały tzw. „babki” zwane później akuszerkami.
W książce „Nauka położna krótko zebrana” z 1790 roku autor podaje jakimi cechami powinna się odznaczać kandydatka na „kobietę przy rozwiązaniu rodzących położnic służącą”. Tak więc „maią być rąk szczupłych, palców przydłuższych a cienkich, kibić w ciele i zręczność z sprawnością mająca, niebrać do tego kobiet podeszłych, takowe bowiem niepojętymi, a uporczeymi bywać zwykły, niebrać też zbyt młodych, ani Panien, lecz które już rodziły (…) do tej Nauki nie są sposobnemi osoby słabowite, chorowite, mdłościom podległe, lękliwe, boiaźliwe, smutne, iako też ani zuchwałe, ani okrutne, natrętne, głupkowate i grubiańskie, ani się do tego zdadzą osoby otyłe, grube, nieruchawe, bałwanowate, ani ułomne, z krzywemi rękami lub palcami, ni garbate, ani skaliczałe, ni leniwe, ani ospałe, ani miłośnice trupów iakichkolwiek (…)” Continue reading

O początkach parafii w Jedlance.

Parafia w Tuchowiczu należała do jednych z najstarszych i najrozleglejszych na ziemi łukowskiej. Swym zasięgiem obejmowała tereny graniczące z parafiami Stoczek i Łuków. Od początku jej istnienia obejmowała także tak odległe tereny jak Radoryż. Z biegiem czasu wyodrębniały się z niej inne parafie znacząco zmniejszając jej obszar.

Na początku XX wieku podczas wizyt duszpasterskich zauważono niekorzystne położenie kościoła względem wsi należących do parafii – większość wsi leżała w jednej linii, w kierunku Stoczka i sprawiało to, że parafianie musieli przybywać na nabożeństwa nawet  po 10-14 wiorst (1 wiorsta 1066 metrów) w jedną stronę. Postanowiono wydzielić kolejną parafię. Wybór padł na Jedlankę – położoną mniej więcej w połowie drogi między Stoczkiem a Tuchowiczem.

Parafię erygowano w maju 1928 roku.  Staraniem parafian, na gruncie podarowanym przez Teofila Piotrowskiego właściciela majątku Kokoszka. Także inni mieszkańcy Jedlanki nie szczędzili swojej ziemi, żeby wspomóc budowę niezbędnych budynków dla plebana. Do nowej parafii należały Jedlanka, Chrusty, Aleksandrówka, Lipniak, Piaski i Szyszki.

Continue reading