Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

Jagodne

Z dziećmi na ziemi łukowskiej :)

Od naszego powrotu z wycieczki po okolicach Łukowa minęło już kilka dni, urlop się skończył… to dobry czas na podsumowanie wyjazdu, napisanie kilku słów o tym co warto zobaczyć, gdzie warto być i jak zorganizować wyjazd w te piękne i nieodkryte jeszcze do końca tereny wschodniej Polski. Być może uda mi się tym wpisem obalić kilka mitów, o tym, że przecież „nie ma tu nic ciekawego”, że „z dziećmi to bez sensu jechać taki kawał drogi jak i tak nic tam nie ma” itd. :)  Być może uda się przekonać „miejscowych” do odkrywania piękna małej ojczyzny, a tych z daleka do spędzenia kilku dni w tych niezwykle urokliwych zakątkach, gdzie ciekawa historia kryje się niemal w każdej wsi…

Continue reading

Tajemnice cmentarzy – Okrzeja

okrzeja

Cmentarz w Okrzei pochodzi, jak większość cmentarzy na ziemi łukowskiej z XIX wieku. Zostali tu pochowani członkowie rodzin szlecheckich z sąsiednich wsi należących do parafii Okrzeja, w tym matka noblisty Henryka Sienkiewicza Stefanii z Cieciszowskich oraz rodzina Szydłowskich i Szamotów właścicieli dworku we wsi Jagodne.
Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – mogiły, pomniki, kapliczki kommemoratywne (II wś)

Ziemia Łukowska była świadkiem wielu tragicznych wydarzeń w czasie II wojny światowej. Działała tu rozwinięta partyzantka AK, NSZ i inne organizacje stawiające opór najeźdźcy.

Znajduje się tu wiele pomników upamiętniających miejsca bitew, działań wojennych, ale też miejsca hitlerowskich zbrodni na ludności cywilnej.  Poszczególne wsie dla uczczenia swoich dawnych mieszkańców walczących w II wojnie światowej i poległych w niej, a także osób, które zginęły w obozach koncentracyjnych ufundowały pomniki  w reprezentacyjnych miejscach.

* miejsca bitew i działań partyzanckich

Kryńszczak

Continue reading

Strój łukowski – strój kobiecy

 

Anna Szewczak z Zastawia z synem Bronisławem w tradycyjnym stroju

Anna Szewczak z Zastawia z synem Bronisławem w tradycyjnym stroju

W latach osiemdziesiątych XIX w. Z. Wasilewski wyróżnił w Jagodnem „staroświeckie” i „nowomodne” nakrycia głowy kobiet zamężnych. Mianem „staroświeckie”, noszone przez starsze kobiety, określił „muślinowe czepce, z tyłu pod włosami ściągnięte, z przodu zaś obszyte falbanką, która tworzy nad czołem rodzaj daszka” (WASILEWSKI Z. 1889, s. 28-29). Natomiast „nowomodne” tiulowe, batystowe lub wykonane z koronki iglicowo-igłowej półczepki, składały się z wydłużonego czepka właściwego i dwóch szarf wiązanych pod brodą na dużą kokardę (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 148-149).
Codziennym nakryciem kobiet i dziewcząt podczas pracy były chustki – opuszczane nisko na czoło, wiązane z tyłu pod włosami. Białe chustki noszono w gorące dni także do kościoła, w święta jednak panny chodziły z odkrytymi głowami czesząc włosy gładko i zaplatając je w warkocz (WASILEWSKI Z. 1889, s. 23-25). Chustki na głowach, wiązane pod brodą noszone były jeszcze długo – obecnie przeważnie przez starsze kobiety, zwłaszcza do kościoła, zakłada się je też na głowę zmarłej starszej kobiecie do trumny.

Continue reading

Strój łukowski – strój męski

Męski strój łukowski zaczął zanikać już w latach osiemdziesiątych XIX w. (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007, S. 145). Jego wygląd z tamtego okresu można odtworzyć dzięki opisom i rycinom O. Kolberga i Z. Wasilewskiego.
„Od święta mężczyźni nosili lniane koszule, sukienne kamizelki i spodnie, wysokie buty, szare lub granatowe sukmany, a na głowach rogatywki” (KĘPA E.: 2001, s. 147). Rogatywki zwane tez czapkami na cztery gubernie – podobnie jak rozłupy i czapki futrzane były zimowymi nakryciami głowy. Według O. Kolberga czapki rogatywki szyte były z granatowego sukna z czarnym barankiem (KOLBERG O.: 1887 s. 31). „W latach osiemdziesiątych XIX wieku rozłupy i rogatywki nosili już tylko starsi mężczyźni, czapek futrzanych używano powszechnie jeszcze w ostatnich latach ubiegłego wieku (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 146)”. Nie odnalazłam żadnego materiału ikonograficznego przedstawiającego mężczyzn z Ziemi Łukowskiej w rogatywkach. „W lecie do stroju codziennego najczęściej noszony był kapelusz słomiany wyplatany z żytniej słomy. Szyto go z uprzednio uplecionych taśm, miał półokrągłą główkę i niewielkie proste rondo” (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 146). Słomkowe kapelusze noszone są także dziś jako element stroju reprezentacyjnego niektórych mężczyzn podczas dożynek oraz jako element męskich strojów członków zespołu Mroczkowianki.

Continue reading

II wojna światowa – Jata

Rezerwat Jata (powstał w 1933 roku) jest częścią dużego obszaru leśnego w północnej części Ziemi Łukowskiej.
Już w 1863 miejsce to, jako bardzo odosobnione wybrazli sobie za siedzibę Powstańcy Styczniowi z ks. Brzóską na czele.
W ich ślady poszli partyzanci z Armii Krajowej. Budowę obozu AK rozpoczęto pod koniec 1943 roku a ukończono w roku następonym. 28 maja 1944 nastąpiło uroczyste poświęcenie sztandaru. W pobliżu znajdowały się już obozy Narodowych Sił Zbrojnych ( NSZ) i Armii Czerwonej. Dowódcą Oddziału leśnego został por Piotr Nowiński „Paweł”, a jego zwierzchnikiem Wacław Rejmak „Ostoja”. Dowódcą NSZ był por. Jerzy Wojtkowski „Drzazga”.

Continue reading