Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

Niedźwiadka

Babki i akuszerki w okolicy Tuchowicza

 

polozna

Kiedyś naszym antenatkom w porodach pomagały tzw. „babki” zwane później akuszerkami.
W książce „Nauka położna krótko zebrana” z 1790 roku autor podaje jakimi cechami powinna się odznaczać kandydatka na „kobietę przy rozwiązaniu rodzących położnic służącą”. Tak więc „maią być rąk szczupłych, palców przydłuższych a cienkich, kibić w ciele i zręczność z sprawnością mająca, niebrać do tego kobiet podeszłych, takowe bowiem niepojętymi, a uporczeymi bywać zwykły, niebrać też zbyt młodych, ani Panien, lecz które już rodziły (…) do tej Nauki nie są sposobnemi osoby słabowite, chorowite, mdłościom podległe, lękliwe, boiaźliwe, smutne, iako też ani zuchwałe, ani okrutne, natrętne, głupkowate i grubiańskie, ani się do tego zdadzą osoby otyłe, grube, nieruchawe, bałwanowate, ani ułomne, z krzywemi rękami lub palcami, ni garbate, ani skaliczałe, ni leniwe, ani ospałe, ani miłośnice trupów iakichkolwiek (…)” Continue reading

O początkach parafii w Jedlance.

Parafia w Tuchowiczu należała do jednych z najstarszych i najrozleglejszych na ziemi łukowskiej. Swym zasięgiem obejmowała tereny graniczące z parafiami Stoczek i Łuków. Od początku jej istnienia obejmowała także tak odległe tereny jak Radoryż. Z biegiem czasu wyodrębniały się z niej inne parafie znacząco zmniejszając jej obszar.

Na początku XX wieku podczas wizyt duszpasterskich zauważono niekorzystne położenie kościoła względem wsi należących do parafii – większość wsi leżała w jednej linii, w kierunku Stoczka i sprawiało to, że parafianie musieli przybywać na nabożeństwa nawet  po 10-14 wiorst (1 wiorsta 1066 metrów) w jedną stronę. Postanowiono wydzielić kolejną parafię. Wybór padł na Jedlankę – położoną mniej więcej w połowie drogi między Stoczkiem a Tuchowiczem.

Parafię erygowano w maju 1928 roku.  Staraniem parafian, na gruncie podarowanym przez Teofila Piotrowskiego właściciela majątku Kokoszka. Także inni mieszkańcy Jedlanki nie szczędzili swojej ziemi, żeby wspomóc budowę niezbędnych budynków dla plebana. Do nowej parafii należały Jedlanka, Chrusty, Aleksandrówka, Lipniak, Piaski i Szyszki.

Continue reading

Sławni bracia z Niedźwiadki – cz. II – Mieczysław Horodyński

Mieczysław Horodyński "Cyklista" 1893

Mieczysław Horodyński
„Cyklista” 1893

 

 

 

Drugim ze znanych braci Horodyńskich pochodzących z Niedźwiadki jest najlepszy cyklista przełomu XIX i XX wieku – Mieczysław Feliks Horodyński. Był on synem Witolda Eustachego i jego drugiej żony Teofili Bogusławskiej. Urodził się w majątku ojca w 1870 (jako bliźniak Józefy Feliksy). Tu spędził pierwsze lata swego życia. Trudno dziś odtworzyć jego najwcześniejsze lata z powodu braku dostępnych, na chwilę obecną, dokumentów. Wiadomo, że Niedźwiadce Horodyńscy mieszkali prawdopodobnie do około 1886. Mieczysław, w 1888 ukończył szkołę rzemiosł przy ulicy Złotej w  Warszawie.

Continue reading

Sławni bracia w Niedźwiadki – cz. I – Witold Horodyński

O tym że z okolic Łukowa pochodzą wybitni pisarze (Henryk Sienkiewicz ! czy Aleksander Świętochowski), naukowcy (m.in. biochemik prof. Antoni Dmochowski) czy społecznicy powszechnie wiadomo. Mało kto jednak wie, że w niewielkiej wsi w obecnej gminie Stanin urodzili się i tu spędzili dzieciństwo dwaj bracia – prekursor polskiej kardiochirurgii i wybitny lekarz powstania warszawskiego oraz jeden z najwybitniejszych kolarzy przełomy XIX i XX wieku. Witold i Mieczysław Horodyńscy, bo o nich mowa urodzili się w majątku Niedźwiadka, w drewnianym modrzewiowym dworze, który dziś już nie istnieje.

Starszy z braci był synem Witolda Eustachego i jego pierwszej żony Zofii z Krzywoszewskich, którzy prawdopodobnie odkupili dobra od poprzednich właścicieli rodziny Pryami. Prawdopodobnie przed nabyciem Niedźwiadki Horodyńscy mieszkali w Starogrodzie w parafii Latowicz, gdzie w 1861 urodziła się ich córka Jadwiga Zofia. 4 grudnia 1865 roku urodził się im syn Witold Gabryel, który został ochrzczony z wody w styczniu 1866 roku a obrzędu chrztu katolickiego dopełniono w 9 grudnia 1867 roku. Miało to już miejsce po podwójnej tragedii która spotkała rodzinę – 19 kwietnia 1867 zmarł 3-letni synek Horodyńskich Tadzio, a 5 dni po nim zmarła także Zofia, osieracając męża i dwoje dzieci.

Continue reading

Polegli w bitwie pod Zastawiem – 2.12.1863

Bitwa pod Zastawiem 2 grudnia 1863 była jedną z najkrwawszych potyczek na ziemi łukowskiej. Według różnych źródeł zginęło  w niej, lub zostało rannych, ok 200 Polaków i około 100 kozaków. Bitwa rozciągnęła się na przestrzeni kilkunastu kilometrów, a poległych i rannych zbierała z pól okoliczna ludność. Część tych, którzy zginęli została pochowana na cmentarzach w Tuchowiczu i Staninie, inni zostali pochowani na miejscu bitwy. Niestety o miejscu pochówku na tym pierwszym cmentarzu prawdopodobnie nikt już nie pamięta. Mogiła na nekropolii w Staninie znajduje się przy głównej alei.

Continue reading

Z kart historii – Niedźwiadka.

Dwór w Niedźwiadce pędzla Jerzego Czajkowskiego z "Gdzie szumiące topole..." A. Redzik

Dwór w Niedźwiadce pędzla Jerzego Czajkowskiego
z  „Gdzie szumiące topole…” A. Redzik

 

Samodzielne dobra ziemskie Niedźwiadka czyli „Niedźwiedzikierz” istniały już w końcu XVI w., kiedy to jeden z rodu Kanimirów z klucza Tuchowicz miał tu swoja siedzibę. Później razem z pobliskim Kijem Niedźwiedzikierz należał do dóbr Gózd, które już w XVIII wieku należały do Stefana, a później jego syna Franciszka Domaszewskiego.

Continue reading