Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

historia

Uszyńscy – łukowscy notariusze

Rodzina Uszyńskich - 1913 Od lewej stoja:Wacław Tuz, Tadeusz Uszyński, Janina Uszyńska (Bastgen), Roman Uszyński, Jadwiga Uszyńska (Raciborska), Edmund Uszyński, Elżbieta Uszyńska (Kühnl-Kinel), Adam Lewicki Od lewej siedząL Maria Uszyńska (Tuz) z synem Janem, Mirosława (Moritz) Uszyńska, Roman Uszyński, Czesława Uszyńska (Lewicka) U nóg siedzą chłopcy: Jerzy Tuz i Czesław Tuz Zdjęcie ze zbiorów rodzinnych udostępniła Dorota Raciborska

Rodzina Uszyńskich – 1913
Od lewej stoja:Wacław Tuz, Tadeusz Uszyński, Janina Uszyńska (Bastgen), Roman Uszyński, Jadwiga Uszyńska (Raciborska), Edmund Uszyński, Elżbieta Uszyńska (Kühnl-Kinel), Adam Lewicki
Od lewej siedząL Maria Uszyńska (Tuz) z synem Janem, Mirosława (Moritz) Uszyńska, Roman Uszyński, Czesława Uszyńska (Lewicka)
U nóg siedzą chłopcy: Jerzy Tuz i Czesław Tuz
Zdjęcie ze zbiorów rodzinnych udostępniła Dorota Raciborska

Protoplaści rodu Uszyńskich herbu  Lubicz pochodzili z Małej Uszy i Wielkiej Uszy pod Ciechanowcem. Mieli oni trzech synów, bezdzietnych Piotra i Franciszka, oraz Antoniego, którego syn i wnuk przez szereg lat pełnili funkcje notariuszy w Łukowie.

Antoni Uszyński dzierżawił majątek Świętochów, w okolicy Węgrowa. Później kupił parowłókową posiadłość w Siedlcach. Jego wnuk Roman, w 1924 roku, lokalizował ją „między obecną ulica 3Maja, szosą do Łukowa i obecnemi koszarami Miłkowskiego. Część tych gruntów obecnie zajmuje Zakład Ogrodniczy Książka”

Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – mogiły, pomniki, kapliczki kommemoratywne (przed II ws)

Łukowskie lasy i pola były świadkami bitew, potyczek i mordów podczas powstań narodowych oraz obu wojen światowych. Jak wspominał B. Szewczak: „W długie zimowe wieczory matka przędła len i opowiadała mi dzieje wojen (…), przy tym śpiewała mi moc piosenek żołnierskich (…). Podlasie lubiło też historię, lubiano i ciągle wspominano, opowiadano o wojnach a historia i wojny chyba najlepiej ze wszystkich dzielnic lubiły Podlasie, bo dowodem tego były cmentarze z wojny szwedzkiej, grób pułkownika Berka Joselewicza , który zginął po Kockiem w bitwie z Austriakami i było tam przysłowie Zginiesz jak Berek pod Kockiem, groby powstańców listopadowych, groby powstańców styczniowych, groby rosyjskie i niemieckie z 1915 roku, bo Podlasie Niemcy zajęli w 1915 roku, tu było co opowiadać i tu był wielki patriotyzm. Było kiedyś nawet utarte powiedzenie męczeńskie Podlasie a ucisk tu był szczególnie do 1905 roku” . Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – kapliczki

 

Kapliczki domkowe.
Ten typ kapliczek na wsiach Ziemi Łukowskiej występuje bardzo często. Najpopularniejszą ich odmianą są kapliczki murowane z dachem brogowym lub dwuspadowym krytym dachówką, w środku zawierające ołtarz z mensą, rzeźbą lub obrazem – występują zwłaszcza we wsiach dość odległych od kościoła. Kapliczka taka występuje w Zastawiu (Gm. Stanin) Wybudowana w r. 1949 w Rzymach-Rzymkach (Gm. Łuków) murowana kapliczka domkowa z daszkiem dwuspadowym, otoczona ławkami i ogrodzona płotem z furtką i bramą jest w bardzo dobrym stanie. Równie zadbaną kapliczkę murowaną, pokrytą białym tynkiem, można zobaczyć w Starej Prawdzie (Gm. Stoczek Łukowski) – jej szczyt urozmaicają trzy małe wieżyczki – na środkowej umieszczono kamienną kulę . Do obiektów wyjątkowych pod względem kubatury zalicza się kapliczkę z początku XX w. znajdująca się w Starych Kobiałkach (Gm. Stoczek Łukowski) – jest to kapliczka murowana, otynkowana w kolorze szarym, z dachem dwuspadowym. Prowadzą do niej oryginalne drzwi – białe, w połowie przeszklone o stożkowym kształcie . Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – krzyże

P1360077„Przeszedłszy Polskę wzdłuż i wszerz, a potem układając w pamięci najbardziej charakterystyczne typy krajobrazu polskiego – nie sposób ominąć kapliczek przydrożnych, tkwiących w otoku przyrody jak drogie kamienie w pięknej oprawie”
Tadeusz Seweryn

 

 

Continue reading

Budownictwo ziemi łukowskiej – domy mieszkalne

Budynki mieszkalne na wsiach łukowskich – za M. Wesołowską (Wesołowska M.: 2006, s. 114-116, podział dotyczy budynków mieszkalnych na terenie województwa lubelskiego) można zaklasyfikować w następujących przedziałach czasowych:

  • Domy przedwojenne – drewniane, zbudowane z bali drewnianych, czasami szalowane deskami, wzniesione na niskiej (do 0,5 m) podmurówce. Domy te posiadały dachy dwuspadowe, oryginalnie kryte słomą, w późniejszych latach zastąpione eternitem lub blachą. Często spotyka się elementy zdobnicze przyokienne i w szczycie dachu (Wesołowska M.: 2006, s. 114) .

Kategoria „domów przedwojennych” obejmuje większość drewnianych budynków mieszkalnych we wsiach łukowskich, jednak termin ten, obejmujący domy powstałe przed 1945 r. jest dość ogólny – obejmuje zarówno chałupy powstałe w XIX w., na początku XX w., w dwudziestoleciu międzywojennym i w trakcie 2 wojny światowej, dlatego nie oddaje różnorodności i zmian, które w tym okresie zachodziły. Zmiany te dotyczą zwłaszcza konstrukcji dachów.

Continue reading

Strój łukowski – strój kobiecy

 

Anna Szewczak z Zastawia z synem Bronisławem w tradycyjnym stroju

Anna Szewczak z Zastawia z synem Bronisławem w tradycyjnym stroju

W latach osiemdziesiątych XIX w. Z. Wasilewski wyróżnił w Jagodnem „staroświeckie” i „nowomodne” nakrycia głowy kobiet zamężnych. Mianem „staroświeckie”, noszone przez starsze kobiety, określił „muślinowe czepce, z tyłu pod włosami ściągnięte, z przodu zaś obszyte falbanką, która tworzy nad czołem rodzaj daszka” (WASILEWSKI Z. 1889, s. 28-29). Natomiast „nowomodne” tiulowe, batystowe lub wykonane z koronki iglicowo-igłowej półczepki, składały się z wydłużonego czepka właściwego i dwóch szarf wiązanych pod brodą na dużą kokardę (PISKORZ-BRANEKOVA E.: 2007 s. 148-149).
Codziennym nakryciem kobiet i dziewcząt podczas pracy były chustki – opuszczane nisko na czoło, wiązane z tyłu pod włosami. Białe chustki noszono w gorące dni także do kościoła, w święta jednak panny chodziły z odkrytymi głowami czesząc włosy gładko i zaplatając je w warkocz (WASILEWSKI Z. 1889, s. 23-25). Chustki na głowach, wiązane pod brodą noszone były jeszcze długo – obecnie przeważnie przez starsze kobiety, zwłaszcza do kościoła, zakłada się je też na głowę zmarłej starszej kobiecie do trumny.

Continue reading