Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

historia

Z kart historii – Lipniak

 

Lipniak to dziś niewielka wieś pomiędzy Zastawiem i Zagoździem. Trudno tu dziś dopatrzeć się miejsc świadczących o jej bogatej historii. Stojący tu dwór został rozebrany w połowie XX wieku. Przeszłość wsi, a później czasowo tylko folwarku jest niezwykle interesująca.

Już w 1810 roku Lipniak roku stanowił Dobra Narodowe. Ich naddzierżawcą był wtedy Tadeusz Sierzputowski. Funkcję Pisarza Kancelaryi pełnił Józef Szumkowski, ekonomem był Jan Szawłowski, cztery lata później funkcję tą przejął Józef Przegaliński, a następnie Piotr Targoński.

Od co najmniej 1818 roku posesorami dóbr i folwarku Lipniak była rodzina Przyszychowskich (Augustyn, Kacper i Józefa).

W 1826 roku ekonomem był Józef Skrzewski.

Ogłoszenie o licytacji w dobrach Lipniak z 1832 roku

Ogłoszenie o licytacji w dobrach Lipniak z 1832 roku

Do połowy XIX wieku w dobrach działały gorzelnia, młyn, karczmy ( jedna w żydowskiej arendzie). Byli tu szewc, owczarze, furmani, gumienny, karbowi. We dworze pracowali oficjaliści dworscy, służące, pokojowi, ogrodnik, kucharz.

Continue reading

Uszyńscy – łukowscy notariusze

Rodzina Uszyńskich - 1913 Od lewej stoja:Wacław Tuz, Tadeusz Uszyński, Janina Uszyńska (Bastgen), Roman Uszyński, Jadwiga Uszyńska (Raciborska), Edmund Uszyński, Elżbieta Uszyńska (Kühnl-Kinel), Adam Lewicki Od lewej siedząL Maria Uszyńska (Tuz) z synem Janem, Mirosława (Moritz) Uszyńska, Roman Uszyński, Czesława Uszyńska (Lewicka) U nóg siedzą chłopcy: Jerzy Tuz i Czesław Tuz Zdjęcie ze zbiorów rodzinnych udostępniła Dorota Raciborska

Rodzina Uszyńskich – 1913
Od lewej stoja:Wacław Tuz, Tadeusz Uszyński, Janina Uszyńska (Bastgen), Roman Uszyński, Jadwiga Uszyńska (Raciborska), Edmund Uszyński, Elżbieta Uszyńska (Kühnl-Kinel), Adam Lewicki
Od lewej siedząL Maria Uszyńska (Tuz) z synem Janem, Mirosława (Moritz) Uszyńska, Roman Uszyński, Czesława Uszyńska (Lewicka)
U nóg siedzą chłopcy: Jerzy Tuz i Czesław Tuz
Zdjęcie ze zbiorów rodzinnych udostępniła Dorota Raciborska

Protoplaści rodu Uszyńskich herbu  Lubicz pochodzili z Małej Uszy i Wielkiej Uszy pod Ciechanowcem. Mieli oni trzech synów, bezdzietnych Piotra i Franciszka, oraz Antoniego, którego syn i wnuk przez szereg lat pełnili funkcje notariuszy w Łukowie.

Antoni Uszyński dzierżawił majątek Świętochów, w okolicy Węgrowa. Później kupił parowłókową posiadłość w Siedlcach. Jego wnuk Roman, w 1924 roku, lokalizował ją „między obecną ulica 3Maja, szosą do Łukowa i obecnemi koszarami Miłkowskiego. Część tych gruntów obecnie zajmuje Zakład Ogrodniczy Książka”

Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – mogiły, pomniki, kapliczki kommemoratywne (przed II ws)

Łukowskie lasy i pola były świadkami bitew, potyczek i mordów podczas powstań narodowych oraz obu wojen światowych. Jak wspominał B. Szewczak: „W długie zimowe wieczory matka przędła len i opowiadała mi dzieje wojen (…), przy tym śpiewała mi moc piosenek żołnierskich (…). Podlasie lubiło też historię, lubiano i ciągle wspominano, opowiadano o wojnach a historia i wojny chyba najlepiej ze wszystkich dzielnic lubiły Podlasie, bo dowodem tego były cmentarze z wojny szwedzkiej, grób pułkownika Berka Joselewicza , który zginął po Kockiem w bitwie z Austriakami i było tam przysłowie Zginiesz jak Berek pod Kockiem, groby powstańców listopadowych, groby powstańców styczniowych, groby rosyjskie i niemieckie z 1915 roku, bo Podlasie Niemcy zajęli w 1915 roku, tu było co opowiadać i tu był wielki patriotyzm. Było kiedyś nawet utarte powiedzenie męczeńskie Podlasie a ucisk tu był szczególnie do 1905 roku” . Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – kapliczki

 

Kapliczki domkowe.
Ten typ kapliczek na wsiach Ziemi Łukowskiej występuje bardzo często. Najpopularniejszą ich odmianą są kapliczki murowane z dachem brogowym lub dwuspadowym krytym dachówką, w środku zawierające ołtarz z mensą, rzeźbą lub obrazem – występują zwłaszcza we wsiach dość odległych od kościoła. Kapliczka taka występuje w Zastawiu (Gm. Stanin) Wybudowana w r. 1949 w Rzymach-Rzymkach (Gm. Łuków) murowana kapliczka domkowa z daszkiem dwuspadowym, otoczona ławkami i ogrodzona płotem z furtką i bramą jest w bardzo dobrym stanie. Równie zadbaną kapliczkę murowaną, pokrytą białym tynkiem, można zobaczyć w Starej Prawdzie (Gm. Stoczek Łukowski) – jej szczyt urozmaicają trzy małe wieżyczki – na środkowej umieszczono kamienną kulę . Do obiektów wyjątkowych pod względem kubatury zalicza się kapliczkę z początku XX w. znajdująca się w Starych Kobiałkach (Gm. Stoczek Łukowski) – jest to kapliczka murowana, otynkowana w kolorze szarym, z dachem dwuspadowym. Prowadzą do niej oryginalne drzwi – białe, w połowie przeszklone o stożkowym kształcie . Continue reading

Miejsca kultu i pamięci – krzyże

P1360077„Przeszedłszy Polskę wzdłuż i wszerz, a potem układając w pamięci najbardziej charakterystyczne typy krajobrazu polskiego – nie sposób ominąć kapliczek przydrożnych, tkwiących w otoku przyrody jak drogie kamienie w pięknej oprawie”
Tadeusz Seweryn

 

 

Continue reading

Budownictwo ziemi łukowskiej – domy mieszkalne

Budynki mieszkalne na wsiach łukowskich – za M. Wesołowską (Wesołowska M.: 2006, s. 114-116, podział dotyczy budynków mieszkalnych na terenie województwa lubelskiego) można zaklasyfikować w następujących przedziałach czasowych:

  • Domy przedwojenne – drewniane, zbudowane z bali drewnianych, czasami szalowane deskami, wzniesione na niskiej (do 0,5 m) podmurówce. Domy te posiadały dachy dwuspadowe, oryginalnie kryte słomą, w późniejszych latach zastąpione eternitem lub blachą. Często spotyka się elementy zdobnicze przyokienne i w szczycie dachu (Wesołowska M.: 2006, s. 114) .

Kategoria „domów przedwojennych” obejmuje większość drewnianych budynków mieszkalnych we wsiach łukowskich, jednak termin ten, obejmujący domy powstałe przed 1945 r. jest dość ogólny – obejmuje zarówno chałupy powstałe w XIX w., na początku XX w., w dwudziestoleciu międzywojennym i w trakcie 2 wojny światowej, dlatego nie oddaje różnorodności i zmian, które w tym okresie zachodziły. Zmiany te dotyczą zwłaszcza konstrukcji dachów.

Continue reading