Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej

Dobra ziemskie Zastawie na przełomie XVIII i XIX wieku.

testament

Fragment notarialnego podziału dóbr po Józefie i Helenie Stoińskich. AP Siedlce

Właścicielami Zastawia w XVIII wieku byli Józef i Helena z Okęckich Stoińscy. Po ich śmierci na początku XIX wieku ich dobra, zarówno nieruchomości jak i ruchomości, zostały podzielone na cztery części. 15 maja 1805 roku dokonano spisania aktu notarialnego i opisano szczegółowo schedy dla spadkobierców.

Po Stoińskich dziedziczyły córki – Antonina Kłopocka, Elżbieta Gogolewska i Konstancja Witkowska. Czwarta część przypadała na dzieci czwartej, zmarłej już, córki – Angeli Szymakowskiej. Reprezentował je ojciec – Ludwik.

Szczegółowy opis obrazowo pokazuje wygląd zastawskiego dworu i zabudowań dworskich. Na podstawie wymienionych ruchomości można też wyobrazić sobie samo wnętrze głównej siedziby rodu.

I SCHEDA

Pierwsza część spadku przypadała na Antoninę Kłopocką.

Otrzymała ona stodołę o dwóch klepiskach, lamus i spichlerzyk, które znajdowały się w innej części spadku, ale w ciągu roku miały być przeniesione. Przypadała tu też karczma pod Lipniakiem, bez wjazdu, z obórką osobną. W tej zdezelowanej karczmie arendował Żyd.

Kłopocka otrzymała też ponad 72 morgi pola ornego, 8 mórg krzaków, łąki grądowe i lasy. O rozległości pól i łąk i ich oddaleniu od samego Zastawia świadczą szczegółowe opisy – pole pod Chrustami od drogi stoczkowskiej, pole od drogi stoczkowskiej ku granicy gozdowskiej,pole po drugiej stronie drogi stoczkowskiej ciągnące się ku granicy zdziarskiej, pola w Ryczyskach nad drogą do Siedlec…

Należały też do niej cztery chałupy z ich mieszkańcami – Kazimierzem Sośniakiem, Sebą Sośniakiem,Maciejem Ciukiem z rodzinami, Szczepanem Sośniakiem, Józefem Sośniakiem, Agatą Rusinową, Grzegorzem Rusiniakiem,Mateuszem Prochem i Janem Prochem.

Pola w okolicy Zastawia

Pola w okolicy Zastawia

 II SCHEDA

Ta część spadku przypadała na najstarszą córkę Stoińskich – Elżbietę Gogolewską. Po jej śmierci prawa do spadku nabył jej szwagier – Ignacy Witkowski i to właśnie on, po wydzieleniu innych części został właścicielem budynku mieszkalnego z jednej strony, izby i alkierza z drugiej, izby czeladnej i spiżarni, chlewika z drzewa tartego, stajni dla koni z drzewa bitego, starej stajni, wozowni i obory pod jednym dachem i małej stodoły. Należały tu też cztery chałupy oraz chłopi z powinnościami – Józef Żmijewski, stary Jakub Szcześniak i Błażej Przybysz z rodzinami.

Witkowskiemu przypadało też 70 mórg pól i 24 morgi łąk, oraz lasy, krzaki i zarośla.

Okolice Zastawia

Okolice Zastawia

III SCHEDA

Trzecią część spadku otrzymali dzieci Angeli Szymakowskiej reprezentowanej przez jej męża Ludwika.

Przypadł im w udziale duży dwór mieszkalny z gankiem, mający trzy izby, kuchnia naprzeciwko dworu z jedną izbą, piwnica i chlewik przy kuchni, spichlerz, stodółka stara, obory, karczma i browar oraz trzy chałupy wraz z mieszkańcami i ich daninami i  powinnościami względem dworu – Jakubem Szcześniakiem, Maciejem Szlązakiem i Maciejem Ciukowiczem z Wólki Zastawskiej z rodzinami.

Do tej części spadku należały też pola, łąki, lasy i zarośla, m.in łąki zwane Załawiec (nazwa funkcjonuje do dziś).

Łąki na Załawcu

Łąki na Załawcu

Łąki na Załawcu

Łąki na Załawcu

 

 

 

 

 

 

 

IV SCHEDA

Została ona wybrana jako pierwsza przez Konstancję Witkowską. Składała się ona z Wólki Zastawskiej, która należała do Antoniny Kłopockiej i na pewnej sumie była od dawna poddana Stoińskim. Niedawno spalił się tu dwór ze stodołą i pozostała tylko obora, dlatego też z innych części spadku miała być wydzielona odpowiednia kwota na pobudowanie brakujących budynków. Należały tu też trzy chałupy z Szymonem Kowalczykiem, Józefem Ciachem i Stanisławem Ciachowiczem wraz z rodzinami.

Ponad 470 mórg pól, krzaków i lasów rozciągały się we wszystkich kierunkach wokół Wólki i Zastawia – m.in pole dworskie pozastodole zwane od Żdżaru ciągnące się, łąka od granicy celińskiej, łąka przy granicy żdżarskiej w końcu lasu Jarząbek leżąca, pole Jarząbek, jeziorko czyli błotko nieużyteczne w końcu granicy Dąbia, łąki z wodą na granicy Celin od Zastawia oderwane zwane gołe łąki, las zwany bor wielki wydzialony od dóbr kameralnych Jagodnego i Zdzaru.

W masie spadkowej znalazły się nie tylko nieruchomości ale też ruchomości, zwierzęta, meble a nawet przedmioty osobiste Józefa i Heleny Stoińskich.

I tak podziałowi spadkobiercy otrzymali do podziału 2 konie,  6 krów,  5 świń, 3 cielęta,  13 owiec, a także żyto, pszenicę, jęczmień, tatarkę, rzepak, w korcach lub garncach.

Niezwykle ciekawie przedstawia się spis przedmiotów codziennego użytku i przedmiotów osobistych należących do dawnych właścicieli Zastawia. Na jego podstawie możemy sobie wyobrazić jak wyglądało życie codzienne jednych z bogatszych ludzi na podłukowskiej wsi przełomu XVIII i XIX wieku. Wiemy jak się ubierali, jak spożywali jedzenie, jak wyglądało wnętrze dworu…

Niektóre z ruchomości w schedzie po Stoińskich:

  • z miedzi
    • rondelek miedziany, misa obręczona, stolnica,
    • miednica do umywania
    • kociołek do piwa
  • z cyny
    • łyżki, talerze, butelki
    • kubek, lichtarz, szczypce do świec
    • półmiski, salaterki
  • odzież i pościel
    • salopa na wacie, stare koszule, fartuchy, używany obrusek, stare prześcieradła, pończochy, stara pierzyna
    • suknia, stara salopa, cztery stare koszule, fartuchy, chustka muślinowa, stare prześcieradła, pończochy męskie
    • suknia atłasowa szara
    • salopa atłasowa czarna
    • stare koszule
    • pikowana kołdra
    • czepki
    • spódnice
    • chustki jedwabne
    • szlafrok
    • dwie pary trzewików skórzanych
  • obrazy
    • portret króla Poniatowskiego
    • portret Karczewskiego
    • portret Grabianki
    • portret Niszczyckiej
    • portret Opackiej
  • meble
    • szafa z drzwiczkami, skrzynia z zawiasami
    • stara kanapa płócienna
    • stolik olszowy
    • komoda z trzema szufladami
    • kuferek skórą obity
    • cztery łóżka
    • stolik suknem obity
  • inne
    • szkaplerz po Józefie Stoińskim
    • dzbanuszek do kawy kamienny
    • talerz fajansowy
    • kowadło
    • kleszcze kowalskie
    • kulbak ze strzemionami, puszorki,
    • zegar ścienny

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.