Strona poświęcona Ziemi Łukowskiej
Miejscowości

Kolej wąskotorowa Huta Dąbrowa – Krzywda

Zdjęcie poglądowe – tak mogła wyglądać kolejka wąskotorowa z Huty Dąbrowy do Krzywdy. http://www.izba.centrum.zarow.pl/artykuly/1208-kolejka-waskotorowa-w-kalnie

Huta szkła w Dąbrowie powstała w 1824 roku. Z pewnością od samego początku swego istnienia borykała się z wieloma problemami, a jednym z nich był transport. Załadowane surowcami do produkcji szkła wozy bywały przeładowane. Wozy konne zapakowane skrzyniami ze szklanymi produktami grzęzły w piaskach, roztopach, błocie czy śniegu. Huta rozwijała się, coraz więcej było wyrobów delikatniejszych i cenniejszych, trzeba było wymyślić alternatywny sposób przewozu zarówno surowców jak i produktów.
Właściciel huty Herman Lewy w 1919 roku wystąpił o pozwolenie na budowę kolejki wąskotorowej.

 

 

Trudno dziś powiedzieć, czy planowane  były dwie trasy kolejki, czy jedna. Wiadomo jednak, że zgodnie z zezwoleniem Ministerstwa Kolei Żelaznych z 18 października 1921 roku, inżynierowie Ostrowski i Ponikowski otrzymali zgodę na rozpoczęcie badań terenowych, w celu budowy linii wąskotorowej z huty przez Jarczew do Żelechowa.

Nie wiadomo czy badania wypadły niekorzystnie i dlaczego zrezygnowano z tej trasy, jednak już 5 stycznia 1922 Naczelnik Józef Piłsudski wydał dekret wywłaszczający mieszkańców Radoryża Kościelnego i Krzywdy i przeznaczający ich grunty na rzecz budowy kolejki wąskotorowej Krzywda – Huta Dąbrowa.

Wywłaszczeni zostali:
Z Radoryża Kościelnego
– Antoni Warowny – 46 m2
– Piotr Beczek i Grzegorz Piszcz – 1815,20 m2
– Jan Koślacz – 459,27 m2
– Stanisław Sprycha – 399,50 m2
– Grzegorz Jalowski – 330,60 m2
– Franciszek Jalowski – 406,60 m2
– Jan Jalowski – 108,30 m2
– Michał Mućka – 2181,30 m2
– Jakub Beczek – 2392,80 m2

Z Krzywdy
– Szymon Kot – 50 m2
– Stanisław Lamka – 348,62 m2
– Kazimierz Kot – 301,23 m2
– Antoni Kot – 572 m2
– Józef Kot – 190 m2
– Józef Abramek – 45 m2
– Szymon Ochnik – 52,50 m2
– Jan Abramek – 97,50 m2
– Józef Strzyżewski – 85 m2
– Feliks Strzyżewski – 76,96 m2
– Kacper Strzyżewski – 79,15 m2
– Wojciech Strzyżewski – 77,94 m2
– Stanisław Osinka – 90,52 m2
– Roch Mateńka 176,35 m2
– Łukasz Dadasiewicz – 1013,50 m2
– Tomasz Gontarczyk – 1885 m2
– Antoni Kendra – 342 m2
– Ignacy Wojciechowski – 452,50 m2
– Franciszek Wojciechowski – 328,50 m2
– Leon Sady – 277 m2
– Tomasz Mateńka – 265 m2
– Szymon Mateńka – 200 m2
– Jan Lamka – 272 m2
– Jan Kot – 17,88 m2
– Józef Chudek – 6,88 m2
– Franciszek Kot – 34,65 m2
– Michał Kot – 24,75 m2
– Małgorzata Połeciowa – 114,50 m2
– Łucja Konieczna – 87,25 m2
– wspólna część nieużytków należąca do wsi Krzywda – 242,70 m2
– dobra Krzywda – własność Władysława Mieczysława Szulc-Holnickiego  –20479, 64 m2

Ogółem na potrzeby budowy kolejki wywłaszczono 36599,28 m2 gruntów, które po dokonaniu opisu ulegały natychmiastowemu zajęciu.

Doprowadzenie torów do Krzywdy, było zdecydowanie lepszą decyzją niż prowadzenie ich do Żelechowa, mimo iż teren nie był najłatwiejszy. Kolejka w dużej mierze przebiegać musiała wzdłuż drogi i zmieścić się na grobli między stawami Klisin i Olempin między Radoryżem Smolanym a Kościelnym. Niewątpliwym atutem Krzywdy była stacja kolei normalnotorowej, dzięki której towary mogły być rozwożone w kierunku Dęblina lub Łukowa, a dalej Warszawy. Jak widać na mapie z 1944 roku kolejka dochodziła do stacji Krzywda mniej więcej naprzeciwko wieży ciśnień.

Fragment mapy samochodowej z 1923 roku

Linia kolejki wąskotorowej Huta Dąbrowa – Krzywda powstał pomiędzy 1922 a 1923 rokiem. Tory są widoczne na mapie samochodowej z 1923 roku.

Fragment mapy z 1929 roku

Fragment mapy z 1927 roku

Kolej wąskotorowa Huta Dąbrowa – Krzywda na mapie z 1944 roku

Kolejka wąskotorowa Huta Dąbrowa – Krzywda na mapie z 1945 roku

 

Jak pisał w swojej książce pt. „Moje Huty Szkła” Piotr Haberko: „Dojazd do stacji kolejowej i ze stacji do huty był okazyjny – przy transporcie gotowych wyrobów oraz surowców (węgiel, piasek i inne). Kolejka składała się z wagoników krytych (przewóz gotowego towaru) i otwartych (na węgiel i inne surowce). Siłą pociągową były konie, których było 6. Każdy koń miał swego kierowcę i karmiciela”.

Nie potrafię dziś powiedzieć, kiedy zawieszono kursy kolejki. Tory znajdują się na mapach z 1947 roku, być może także późniejszych. Z pewnością kiedy wydajniejszy okazał się transport samochodowy, kolejkę zlikwidowano. Prawdopodobnie nie pozostał po niej ślad.

Poszukuję wszelkich informacji na temat kolejki wąskotorowej pomiędzy Krzywdą a Hutą Dąbrową, jeśli jesteś w ich posiadaniu proszę o kontakt.
 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.